Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbal ash-Shayboniy al-Voiliy

Abu Abdulloh kunyali, hanbaliy mazhabining imomi va toʻrt imomdan biri. Asli Marvdan, otasi Saraxs voliysi edi. Bagʻdodda tugʻilgan va ilm talabiga berilib voyaga yetgan; shu yoʻlda Kufa, Basra, Makka, Madina, Yaman, Shom, sarhadlar, Magʻrib, Jazoir, ikki Iroq, Fors, Xuroson, togʻlar va atroflarga katta safarlar qilgan. Oʻttiz ming hadisni oʻz ichiga olgan olti jildlik «al-Musnad»ni (bosilgan) tasnif qilgan. Yana «at-Tarix», «an-Nosix val-mansux», «ar-Radd alaz-zanodiqa fimo iddaat bihi min mutashobih al-Qurʼon» (bosilgan), «at-Tafsir», «Fazoil as-sahoba», «al-Manosik», Rabot xizonasidagi (292) «az-Zuhd» (qoʻlyozma), «al-Ashriba» (qoʻlyozma), «al-Masoil» (qoʻlyozma) va Ayasofiyadagi (338-raqam) «al-Ilal var-rijol» (qoʻlyozma) kitoblari bor. Rangi bugʻdoyrang, yuzi chiroyli, boʻyi baland edi; oq kiyim kiyar, bosh va soqoliga xina qoʻyardi. Uning kunlarida Maʼmun Qurʼon maxluq degan soʻzga chaqirdi, biroq Ibn Hanbal bilan munozara qilishdan oldin vafot etdi; Muʼtasim hokimiyatga kelgach, Qurʼon maxluq deyishdan bosh tortgani uchun Ibn Hanbalni yigirma sakkiz oy zindonga tashladi va 220-yili ozod qildi. Muʼtasimdan keyingi Vosiq billoh zamonida unga yomonlik yetmadi; Vosiq vafot etib, ukasi Muʼtasimning oʻgʻli Mutavakkil hokimiyatga kelgach, uni izzat qildi.Абу Абдуллоҳ куняли, ҳанбалий мазҳабининг имоми ва тўрт имомдан бири. Асли Марвдан, отаси Сарахс волийси эди. Бағдодда туғилган ва илм талабига берилиб вояга етган; шу йўлда Куфа, Басра, Макка, Мадина, Яман, Шом, сарҳадлар, Мағриб, Жазоир, икки Ироқ, Форс, Хуросон, тоғлар ва атрофларга катта сафарлар қилган. Ўттиз минг ҳадисни ўз ичига олган олти жилдлик «ал-Муснад»ни (босилган) тасниф қилган. Яна «ат-Тарих», «ан-Носих вал-мансух», «ар-Радд алаз-занодиқа фимо иддаат биҳи мин муташобиҳ ал-Қуръон» (босилган), «ат-Тафсир», «Фазоил ас-саҳоба», «ал-Маносик», Работ хизонасидаги (292) «аз-Зуҳд» (қўлёзма), «ал-Ашриба» (қўлёзма), «ал-Масоил» (қўлёзма) ва Аясофиядаги (338-рақам) «ал-Илал вар-рижол» (қўлёзма) китоблари бор. Ранги буғдойранг, юзи чиройли, бўйи баланд эди; оқ кийим кияр, бош ва соқолига хина қўярди. Унинг кунларида Маъмун Қуръон махлуқ деган сўзга чақирди, бироқ Ибн Ҳанбал билан мунозара қилишдан олдин вафот этди; Муътасим ҳокимиятга келгач, Қуръон махлуқ дейишдан бош тортгани учун Ибн Ҳанбални йигирма саккиз ой зиндонга ташлади ва 220-йили озод қилди. Муътасимдан кейинги Восиқ биллоҳ замонида унга ёмонлик етмади; Восиқ вафот этиб, укаси Муътасимнинг ўғли Мутаваккил ҳокимиятга келгач, уни иззат қилди.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 1, b. 203Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 1, б. 203