Ahmad ibn Muhammad ibn Muso (Ibn Abu Homid)

Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn an-Nazr ibn Hakim ibn Aliy ibn Zarbiy, Abu Bakr ibn Abu Homid — baytulmol sohibi. Abbos ad-Duriy va koʻp kishilardan eshitdi; undan ad-Doraqutniy va boshqalar rivoyat qildilar. Ishonchli, rostgoʻy, saxovatli va maqtalgan kishi edi. Uning kunlarida shunday voqea boʻldi: ilm ahlidan bir kishi juda sevadigan chorisini qarz sababli sotishga majbur boʻldi, pulini olgach qattiq pushaymon boʻlib qoldi; chorini Ibn Abu Homid sotib olgani xabari yetgach, biror sherigi orqali uni bahosiga qaytarib berishini soʻrab shafoat qildi. Ibn Abu Homidning chorining borligidan xabari ham yoʻq edi — uni xotini sotib olib, istibro tugagunicha aytmagan edi va oʻsha kun oxirgi kun boʻlib, uni bezab, zeb-ziynat kiydirib qoʻyishgan edi. U uyiga kirib koʻrsa, choriya oʻziga tayyorlangan; shundan quvonib, uni ziynatlari bilan olib chiqdi va egasiga: «Bu sening choringmi?» dedi. Egasi uni oʻsha holda koʻrib, gapi chalkashib ketdi va: «Ha», dedi. U: «Ol, Alloh senga barakasini bersin», dedi. Yigit pulni yuborishni soʻraganda: «Menga kerak emas, sen undan xalossan; qoʻlingda hech narsa qolmasa, uni yana qaytarmaydigan birovga sotib yuborishingdan qoʻrqaman», dedi; ziynatlar haqida esa: «Bu unga hadya qilgan narsamiz, uni qaytarib olmaymiz», dedi. Ketayotib Ibn Abu Homid choriyadan: «Senga biz maʼqulmizmi yoki shu xoʻjayining?» deb soʻradi. U: «Sizlar meni boy qildingiz, Alloh sizlarga yaxshilik bersin; xoʻjayinimga kelsak, agar u mening qoʻlimda boʻlganida edi, uni katta mollarga ham sotmagan boʻlardim», dedi — hozir boʻlganlar yosh boʻlishiga qaramay uning bu soʻzini juda maʼqul koʻrdilar.Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Мусо ибн ан-Назр ибн Ҳаким ибн Алий ибн Зарбий, Абу Бакр ибн Абу Ҳомид — байтулмол соҳиби. Аббос ад-Дурий ва кўп кишилардан эшитди; ундан ад-Дорақутний ва бошқалар ривоят қилдилар. Ишончли, ростгўй, саховатли ва мақталган киши эди. Унинг кунларида шундай воқеа бўлди: илм аҳлидан бир киши жуда севадиган чорисини қарз сабабли сотишга мажбур бўлди, пулини олгач қаттиқ пушаймон бўлиб қолди; чорини Ибн Абу Ҳомид сотиб олгани хабари етгач, бирор шериги орқали уни баҳосига қайтариб беришини сўраб шафоат қилди. Ибн Абу Ҳомиднинг чорининг борлигидан хабари ҳам йўқ эди — уни хотини сотиб олиб, истибро тугагунича айтмаган эди ва ўша кун охирги кун бўлиб, уни безаб, зеб-зийнат кийдириб қўйишган эди. У уйига кириб кўрса, чория ўзига тайёрланган; шундан қувониб, уни зийнатлари билан олиб чиқди ва эгасига: «Бу сенинг чорингми?» деди. Эгаси уни ўша ҳолда кўриб, гапи чалкашиб кетди ва: «Ҳа», деди. У: «Ол, Аллоҳ сенга баракасини берсин», деди. Йигит пулни юборишни сўраганда: «Менга керак эмас, сен ундан халоссан; қўлингда ҳеч нарса қолмаса, уни яна қайтармайдиган бировга сотиб юборишингдан қўрқаман», деди; зийнатлар ҳақида эса: «Бу унга ҳадя қилган нарсамиз, уни қайтариб олмаймиз», деди. Кетаётиб Ибн Абу Ҳомид чориядан: «Сенга биз маъқулмизми ёки шу хўжайининг?» деб сўради. У: «Сизлар мени бой қилдингиз, Аллоҳ сизларга яхшилик берсин; хўжайинимга келсак, агар у менинг қўлимда бўлганида эди, уни катта молларга ҳам сотмаган бўлардим», деди — ҳозир бўлганлар ёш бўлишига қарамай унинг бу сўзини жуда маъқул кўрдилар.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5733Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5733