al-Badr Muhammad ibn Molik at-Toiy

Kunyasi Abu Abdulloh Muhammad; alloma Jamoluddin Muhammad ibn Abdulloh ibn Molik at-Toiy al-Jayyoniyning oʻgʻli, shofiʼiy; arab tili shayxi, maoniy va bayon ahlining peshvosi. Nahv, lugʻat va mantiqni otasidan olgan. Bir muddat Baʼlabakda turgan, soʻng Damashqqa qaytib, otasi vafotidan keyin dars berishga oʻtirgan. Undan ilm olganlar orasida qozi Badruddin ibn Jamoʼa va shayx Kamoluddin ibn az-Zamlakoniy bor. az-Zahabiy: «Imom, zehnli, tez fahmli, oʻtkir aqlli; nahvda imom, maoniy va bayon hamda nazar ilmida imom, fiqh va usulda ham yaxshi ishtiroki bor edi. Zehni va munozarasi, fahmining toʻgʻriligi ajablanarli edi; hamsuhbatligi yoqimli, hazil-huzuli bor edi». Shayx Tojuddin: «Arab tili ilmida, ayniqsa otasining soʻzlarini bilishda yolgʻiz edi; ilmlarda ishtiroki bor, zehni sogʻlom, idroki yaxshi, koʻngli oʻtkir edi». Muharramda Damashqda oʻziga tez-tez tutib turadigan qulanj kasalidan vafot etgan. Ibn Habib: qirq yoshdan oshganida vafot etgan va Bob as-Sagʻirda dafn qilingan, deydi. Asarlari: otasining «Alfiya»siga gʻoyat chiroyli sharh, «al-Misboh fil-maoniy val-bayon», aruzga oid kitob, Ibn al-Hojib «Tasrif»ining gʻariblariga sharh va otasining sarfga oid «Lomiya»siga sharh.Куняси Абу Абдуллоҳ Муҳаммад; аллома Жамолуддин Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Молик ат-Тоий ал-Жайёнийнинг ўғли, шофиъий; араб тили шайхи, маоний ва баён аҳлининг пешвоси. Наҳв, луғат ва мантиқни отасидан олган. Бир муддат Баълабакда турган, сўнг Дамашққа қайтиб, отаси вафотидан кейин дарс беришга ўтирган. Ундан илм олганлар орасида қози Бадруддин ибн Жамўа ва шайх Камолуддин ибн аз-Замлаконий бор. аз-Заҳабий: «Имом, зеҳнли, тез фаҳмли, ўткир ақлли; наҳвда имом, маоний ва баён ҳамда назар илмида имом, фиқҳ ва усулда ҳам яхши иштироки бор эди. Зеҳни ва мунозараси, фаҳмининг тўғрилиги ажабланарли эди; ҳамсуҳбатлиги ёқимли, ҳазил-ҳузули бор эди». Шайх Тожуддин: «Араб тили илмида, айниқса отасининг сўзларини билишда ёлғиз эди; илмларда иштироки бор, зеҳни соғлом, идроки яхши, кўнгли ўткир эди». Муҳаррамда Дамашқда ўзига тез-тез тутиб турадиган қуланж касалидан вафот этган. Ибн Ҳабиб: қирқ ёшдан ошганида вафот этган ва Боб ас-Сағирда дафн қилинган, дейди. Асарлари: отасининг «Алфия»сига ғоят чиройли шарҳ, «ал-Мисбоҳ фил-маоний вал-баён», арузга оид китоб, Ибн ал-Ҳожиб «Тасриф»ининг ғарибларига шарҳ ва отасининг сарфга оид «Ломия»сига шарҳ.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 7, b. 695Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 7, б. 695