al-Fazl ibn Yahyo ibn Xolid al-Barmakiy
Tabaʼ tobeʼin
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Jaʼfar al-Barmakiyning akasi; zindonda vafot etdi. Ulugʻ mansablarni boshqargan; barmakiylarning saxovati keng boʻlsa-da, u Jaʼfardan ham qoʻli ochiqroq edi — takabburligi bilan birga. Haddan tashqari saxiyligi haqida xabarlar bor: bir gal arab ashroflaridan biriga ellik ming dinor bergan. Muhammad ibn Yazid ad-Dimashqiy naql qiladi: al-Fazlning oʻgʻli tugʻilib, yettinchi kuni shoirlar tabrikka kelganida, ustilariga mushk bilan xushboʻylangan dinorlarni sochdi; men ham ular bilan oldim. Chiqayotganimizda meni chaqirib: «Chaqaloq haqida menga bir narsa eshittirsang», dedi; uzr soʻradim, «Bir bayt boʻlsa ham boʻladi», dedi. Shunda: «Barmak xonadonidan tugʻilganidan quvonamiz — ayniqsa al-Fazlning farzandi boʻlsa; tugʻilganida undagi barakot saxovat, joʻmardlik, ulugʻlik va fazl ulashishda bilinadi», dedim, u menga oʻn ming dirham buyurdi. Ular quladi; keyin oʻsha bola menga eng yomon holda yoʻliqdi va men: «Koʻrayotgan molning bari sening sababingdan, ol — vorisim yoʻq», dedim; u yigʻladi va olmadi. al-Fazl zindonda ham otasiga koʻp yaxshilik qilardi va u yerda Abu al-Atohiyaning: «Boshimizga tushganning shikoyatini Allohga koʻtaramiz — zarar va baloni ketkazish Uning qoʻlida; dunyodan chiqdik-u, hamon uning ahlidanmiz — na oʻliklardanmiz, na tiriklardan; zindonbon bir kun bir ish bilan kelsa, hayron boʻlib: “Bu dunyodan keldi”, deymiz», degan baytlarini oʻqib turardi. Uning oʻlimi xabari ar-Rashidga yetganida: «Mening ishim ham uning ishiga yaqin», dedi — shunday ham boʻldi. Onasi Zubayda ar-Rashidni emizgan, ar-Rashidning onasi al-Xayzuron esa al-Fazlni emizgan edi, shu bois ikkovi sut aka-uka edi.Жаъфар ал-Бармакийнинг акаси; зиндонда вафот этди. Улуғ мансабларни бошқарган; бармакийларнинг саховати кенг бўлса-да, у Жаъфардан ҳам қўли очиқроқ эди — такаббурлиги билан бирга. Ҳаддан ташқари сахийлиги ҳақида хабарлар бор: бир гал араб ашрофларидан бирига эллик минг динор берган. Муҳаммад ибн Язид ад-Димашқий нақл қилади: ал-Фазлнинг ўғли туғилиб, еттинчи куни шоирлар табрикка келганида, устиларига мушк билан хушбўйланган динорларни сочди; мен ҳам улар билан олдим. Чиқаётганимизда мени чақириб: «Чақалоқ ҳақида менга бир нарса эшиттирсанг», деди; узр сўрадим, «Бир байт бўлса ҳам бўлади», деди. Шунда: «Бармак хонадонидан туғилганидан қувонамиз — айниқса ал-Фазлнинг фарзанди бўлса; туғилганида ундаги баракот саховат, жўмардлик, улуғлик ва фазл улашишда билинади», дедим, у менга ўн минг дирҳам буюрди. Улар қулади; кейин ўша бола менга энг ёмон ҳолда йўлиқди ва мен: «Кўраётган молнинг бари сенинг сабабингдан, ол — ворисим йўқ», дедим; у йиғлади ва олмади. ал-Фазл зиндонда ҳам отасига кўп яхшилик қиларди ва у ерда Абу ал-Атоҳиянинг: «Бошимизга тушганнинг шикоятини Аллоҳга кўтарамиз — зарар ва балони кетказиш Унинг қўлида; дунёдан чиқдик-у, ҳамон унинг аҳлиданмиз — на ўликларданмиз, на тириклардан; зиндонбон бир кун бир иш билан келса, ҳайрон бўлиб: “Бу дунёдан келди”, деймиз», деган байтларини ўқиб турарди. Унинг ўлими хабари ар-Рашидга етганида: «Менинг ишим ҳам унинг ишига яқин», деди — шундай ҳам бўлди. Онаси Зубайда ар-Рашидни эмизган, ар-Рашиднинг онаси ал-Хайзурон эса ал-Фазлни эмизган эди, шу боис иккови сут ака-ука эди.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Yahyo ibn Xolid al-Barmakiyning oʻgʻli, Jaʼfar al-Barmakiyning akasi; zindonda vafot etgan. Yirik lavozimlarni boshqargan va «Al-Ibar»da aytilishicha, kibr va manmanligi bilan birga Jaʼfardan ham qoʻli ochiqroq edi — bir gal arab ashroflaridan biriga ellik ming dinor bergan. Muhammad ibn Yazid ad-Dimashqiy soʻzlashicha, al-Fazlning oʻgʻli tugʻilganda yettinchi kuni shoirlar tabrikka kelgan, u ularga mushk sepilgan dinorlar sochgan va undan chiqqach oʻzini chaqirib, chaqaloq haqida bir nima aytishini soʻragan; shoir ikki bayt aytgach, unga oʻn ming dirham buyurgan; barmakiylar quvgʻin qilingach, oʻsha bola shoir oldiga eng yomon holatda kelgan, shoir bor molini taklif qilsa ham, u yigʻlab rad etgan. Al-Fazl otasiga, hatto zindonda ham, koʻp yaxshilik qilgan va mahbuslikda Abu al-Atohiyaning: «Bizga yetgan narsada shikoyatimizni Allohga koʻtaramiz» degan baytlarini takrorlab yurgan; ar-Rashid uning oʻlimi xabarini eshitib: «Mening ishim ham unikiga yaqin», degan va shunday boʻlgan. Ibn Xallikonning aytishicha, ar-Rashid vazirlikni Jaʼfardan avval unga bergan; onasi Zubayda ar-Rashidni emizgan, ar-Rashidning onasi al-Xayzuron esa al-Fazlni emizgan — shu bois ular emikdosh aka-uka edilar; Marvon ibn Abu Hafsa uni shu bilan maqtagan. Muhr Jaʼfarga oʻtkazilgani haqida otasi xat yozganda, al-Fazl: «Amirul-moʻminin ukam haqida aytganini eshitdim va itoat qildim; unga oʻtgan neʼmat mendan ketgani yoʻq, unga tuqqan martaba menga botgani yoʻq», deb javob qaytargan.Яҳё ибн Холид ал-Бармакийнинг ўғли, Жаъфар ал-Бармакийнинг акаси; зиндонда вафот этган. Йирик лавозимларни бошқарган ва «Ал-Ибар»да айтилишича, кибр ва манманлиги билан бирга Жаъфардан ҳам қўли очиқроқ эди — бир гал араб ашрофларидан бирига эллик минг динор берган. Муҳаммад ибн Язид ад-Димашқий сўзлашича, ал-Фазлнинг ўғли туғилганда еттинчи куни шоирлар табрикка келган, у уларга мушк сепилган динорлар сочган ва ундан чиққач ўзини чақириб, чақалоқ ҳақида бир нима айтишини сўраган; шоир икки байт айтгач, унга ўн минг дирҳам буюрган; бармакийлар қувғин қилингач, ўша бола шоир олдига энг ёмон ҳолатда келган, шоир бор молини таклиф қилса ҳам, у йиғлаб рад этган. Ал-Фазл отасига, ҳатто зиндонда ҳам, кўп яхшилик қилган ва маҳбусликда Абу ал-Атоҳиянинг: «Бизга етган нарсада шикоятимизни Аллоҳга кўтарамиз» деган байтларини такрорлаб юрган; ар-Рашид унинг ўлими хабарини эшитиб: «Менинг ишим ҳам уникига яқин», деган ва шундай бўлган. Ибн Халликоннинг айтишича, ар-Рашид вазирликни Жаъфардан аввал унга берган; онаси Зубайда ар-Рашидни эмизган, ар-Рашиднинг онаси ал-Хайзурон эса ал-Фазлни эмизган — шу боис улар эмикдош ака-ука эдилар; Марвон ибн Абу Ҳафса уни шу билан мақтаган. Муҳр Жаъфарга ўтказилгани ҳақида отаси хат ёзганда, ал-Фазл: «Амирул-мўминин укам ҳақида айтганини эшитдим ва итоат қилдим; унга ўтган неъмат мендан кетгани йўқ, унга туққан мартаба менга ботгани йўқ», деб жавоб қайтарган.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 2, b. 422Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 2, б. 422