al-Fuzayl ibn Iyoz
Tabaʼ tobeʼin
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Abu Ali at-Tamimiy — obid-zohidlarning imomlaridan biri, olim va avliyolardan. Xurosonda tugʻilgan; ulgʻayganida Kufaga kelib, Aʼmash, Mansur ibn al-Muʼtamir, Ato ibn as-Soib, Husayn ibn Abdurrahmon va boshqalardan eshitdi. Soʻng Makkaga koʻchib, oʻsha yerda ibodat qildi; tilovati goʻzal, namozi va roʻzasi koʻp edi; ulugʻ sayyid, ishonchli, rivoyat imomlaridan edi. Rashid bilan uzun qissasi bor — Rashid uning uyiga kirgani, Fuzaylning unga aytgan soʻzlari; Rashid unga mol taklif qildi, u qabul qilishdan bosh tortdi. Makkada muharram oyida vafot etdi. Aytishlaricha, avval yoʻl toʻsar qaroqchi edi va bir joriyani sevib qolgan edi; bir kecha uning tomon devordan oshayotganida bir qorining: «Iymon keltirganlar uchun qalblari Allohning zikriga xushuʼ qilar vaqti kelmadimi?» oyatini oʻqiganini eshitib qoldi va: «Ha, keldi», dedi, tavba qilib, oʻsha ishini tashladi. Bir vayronaga qaytib, oʻsha yerda tunadi; yoʻlovchilarning: «Turinglar, joʻnaymiz», deganini, biri esa: «Oldingizda Fuzayl bor, yoʻl toʻsadi», deganini eshitdi — u ularga omonlik berdi va tavbasida sobit turdi, oxiri sayyidlik va zohidlikda mashhur boʻlib, soʻzi va ishi bilan ergashiladigan bayroqqa aylandi. U aytardi: «Butun dunyo halol boʻlib, undan hisob soʻralmaydigan boʻlsa ham, birortangiz oʻlaksa yonidan oʻtayotib kiyimimga tegib ketmasin deganday, men undan hazar qilardim».Абу Али ат-Тамимий — обид-зоҳидларнинг имомларидан бири, олим ва авлиёлардан. Хуросонда туғилган; улғайганида Куфага келиб, Аъмаш, Мансур ибн ал-Муътамир, Ато ибн ас-Соиб, Ҳусайн ибн Абдурраҳмон ва бошқалардан эшитди. Сўнг Маккага кўчиб, ўша ерда ибодат қилди; тиловати гўзал, намози ва рўзаси кўп эди; улуғ саййид, ишончли, ривоят имомларидан эди. Рашид билан узун қиссаси бор — Рашид унинг уйига киргани, Фузайлнинг унга айтган сўзлари; Рашид унга мол таклиф қилди, у қабул қилишдан бош тортди. Маккада муҳаррам ойида вафот этди. Айтишларича, аввал йўл тўсар қароқчи эди ва бир жорияни севиб қолган эди; бир кеча унинг томон девордан ошаётганида бир қорининг: «Иймон келтирганлар учун қалблари Аллоҳнинг зикрига хушуъ қилар вақти келмадими?» оятини ўқиганини эшитиб қолди ва: «Ҳа, келди», деди, тавба қилиб, ўша ишини ташлади. Бир вайронага қайтиб, ўша ерда тунади; йўловчиларнинг: «Туринглар, жўнаймиз», деганини, бири эса: «Олдингизда Фузайл бор, йўл тўсади», деганини эшитди — у уларга омонлик берди ва тавбасида собит турди, охири саййидлик ва зоҳидликда машҳур бўлиб, сўзи ва иши билан эргашиладиган байроққа айланди. У айтарди: «Бутун дунё ҳалол бўлиб, ундан ҳисоб сўралмайдиган бўлса ҳам, бирортангиз ўлакса ёнидан ўтаётиб кийимимга тегиб кетмасин дегандай, мен ундан ҳазар қилардим».
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5087Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5087
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Mansurni va Ato ibn as-Soibni eshitgan. Bir yuz sakson yettinchi yilda Makkada vafot etgan. (Shu oʻrinda oldingi tarjimaning davomi keladi: Hajjoj aytdi: bizga Abu Ahmad aytdi: bizga Fuzayl ibn Muhriz — Banu Omirda Antaraning hajjomi huzuriga joylashgan tegirmonchi — aytdi, u Huzayfaning mavlosi Muslimdan, u Huzayfadan, u Paygʻambar ﷺ dan: «Kim aldasa, u bizdan emas».)Мансурни ва Ато ибн ас-Соибни эшитган. Бир юз саксон еттинчи йилда Маккада вафот этган. (Шу ўринда олдинги таржиманинг давоми келади: Ҳажжож айтди: бизга Абу Аҳмад айтди: бизга Фузайл ибн Муҳриз — Бану Омирда Антаранинг ҳажжоми ҳузурига жойлашган тегирмончи — айтди, у Ҳузайфанинг мавлоси Муслимдан, у Ҳузайфадан, у Пайғамбар ﷺ дан: «Ким алдаса, у биздан эмас».)
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 8, b. 235Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 8, б. 235