al-Hasan ibn Homid ibn Ali ibn Marvon Abu Abdulloh al-Bagʻdodiy
الحسن بن حامد بن علي بن مروان
Muhaddis
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Oʻz zamonasida hanbaliylarning imomi, mudarrisi va muftisi edi. Abu Bakr ibn Molik, Abu Bakr ash-Shofiiy, Abu Bakr an-Najjod, Abu Ali ibn as-Savvof va boshqalardan eshitgan; Abu Bakr Abdulazizdan fiqh oʻrgangan. Qozi Abu Yaʼlo aytadi: «Ibn Homid oʻz zamonasida Ahmadning ashoblarining mudarrisi va faqihi edi; ulugʻ tasniflari bor — jumladan, ulamo ixtiloflari haqidagi toʻrt yuz juzcha «al-Jomiʼ»; davlat va boshqalar nazdida ulugʻlanardi». Yana «Sharh al-Xiraqiy», «Sharh usul ad-din» va «Usul al-fiqh» asarlari bor. Qanoatli edi, kitob koʻchirishdan kun kechirar va koʻp haj qilardi; al-Qodir billoh saroyida Abu Homid al-Isfaroyiniy bilan bulutli kechada roʻza tutish vojibligi haqida munozara qilgan va amirul-moʻminindan kelgan katta sovgʻani ehtiyoji boʻla turib qaytargan. Shu yili haj qilib, karvon talangan chogʻda halok boʻlganlar orasida yoʻqolgan.Ўз замонасида ҳанбалийларнинг имоми, мударриси ва муфтиси эди. Абу Бакр ибн Молик, Абу Бакр аш-Шофиий, Абу Бакр ан-Нажжод, Абу Али ибн ас-Саввоф ва бошқалардан эшитган; Абу Бакр Абдулазиздан фиқҳ ўрганган. Қози Абу Яъло айтади: «Ибн Ҳомид ўз замонасида Аҳмаднинг ашобларининг мударриси ва фақиҳи эди; улуғ таснифлари бор — жумладан, уламо ихтилофлари ҳақидаги тўрт юз жузча «ал-Жомиъ»; давлат ва бошқалар наздида улуғланарди». Яна «Шарҳ ал-Хирақий», «Шарҳ усул ад-дин» ва «Усул ал-фиқҳ» асарлари бор. Қаноатли эди, китоб кўчиришдан кун кечирар ва кўп ҳаж қиларди; ал-Қодир биллоҳ саройида Абу Ҳомид ал-Исфаройиний билан булутли кечада рўза тутиш вожиблиги ҳақида мунозара қилган ва амирул-мўмининдан келган катта совғани эҳтиёжи бўла туриб қайтарган. Шу йили ҳаж қилиб, карвон таланган чоғда ҳалок бўлганлар орасида йўқолган.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 5, b. 16Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 5, б. 16
al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy)ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий)
Abu Abdulloh kunyali, oʻz zamonida hanbaliylarning imomi, mudarrisi va muftiysi; Bagʻdod ahlidan. Uzoq umr koʻrgan, hajdan qaytayotib Voqisa yaqinida vafot etgan. Fiqh va boshqa ilmlarda tasniflari bor: Ibn Hanbal fiqhiga oid, taxminan toʻrt yuz juzli «Al-Jomiʼ», «Sharh usul ad-din» va «Tahzib al-ajviba». Kitob koʻchirib, uning haqidan tirikchilik qilardi; xalifa unga sovgʻa yuborganida, baʼzisiga muhtoj boʻla turib, uni qaytargan.Абу Абдуллоҳ куняли, ўз замонида ҳанбалийларнинг имоми, мударриси ва муфтийси; Бағдод аҳлидан. Узоқ умр кўрган, ҳаждан қайтаётиб Воқиса яқинида вафот этган. Фиқҳ ва бошқа илмларда таснифлари бор: Ибн Ҳанбал фиқҳига оид, тахминан тўрт юз жузли «Ал-Жомиъ», «Шарҳ усул ад-дин» ва «Таҳзиб ал-ажвиба». Китоб кўчириб, унинг ҳақидан тирикчилик қиларди; халифа унга совға юборганида, баъзисига муҳтож бўла туриб, уни қайтарган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 186Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 186
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Abu Abdulloh al-Varroq al-Hanbaliy. Oʻz zamonida Ahmadning ashobiga mudarris va ularning faqihi edi; mashhur asarlari bor, jumladan toʻrt yuz juzli «al-Jomiʼ fi ixtilofil-ulamo» kitobi, yana «Usulul-fiqh vad-din». Qozi Abu Yaʼlo ibn al-Farro uning qoʻlida shugʻullangan. Koʻngillarda ulugʻlanar, sulton huzurida yaqin edi; faqat kitob koʻchirishdan — oʻz qoʻli mehnatidan yerdi. Abu Bakr ash-Shofiʼiy, Ibn Molik al-Qatiʼiy va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. Shu yili hajga chiqdi; yoʻlda odamlar chanqaganda u qattiq issiqda bir toshga suyanib oʻtirdi. Bir kishi unga ozgina suv keltirdi, Ibn Homid: «Buni qayerdan olding?» dedi. U: «Hozir bunga vaqt emas, ich», dedi. U esa: «Yoʻq, aynan hozir uning vaqti — Alloh taologa yoʻliqish vaqtida», dedi va ichmadi, shu zahoti vafot etdi.Абу Абдуллоҳ ал-Варроқ ал-Ҳанбалий. Ўз замонида Аҳмаднинг ашобига мударрис ва уларнинг фақиҳи эди; машҳур асарлари бор, жумладан тўрт юз жузли «ал-Жомиъ фи ихтилофил-уламо» китоби, яна «Усулул-фиқҳ вад-дин». Қози Абу Яъло ибн ал-Фарро унинг қўлида шуғулланган. Кўнгилларда улуғланар, султон ҳузурида яқин эди; фақат китоб кўчиришдан — ўз қўли меҳнатидан ерди. Абу Бакр аш-Шофиъий, Ибн Молик ал-Қатиъий ва бошқалардан ҳадис ривоят қилган. Шу йили ҳажга чиқди; йўлда одамлар чанқаганда у қаттиқ иссиқда бир тошга суяниб ўтирди. Бир киши унга озгина сув келтирди, Ибн Ҳомид: «Буни қаердан олдинг?» деди. У: «Ҳозир бунга вақт эмас, ич», деди. У эса: «Йўқ, айнан ҳозир унинг вақти — Аллоҳ таолога йўлиқиш вақтида», деди ва ичмади, шу заҳоти вафот этди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 6049Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 6049