al-Hasan ibn Solih al-Haddod as-Sobitiy as-Sanʼoniy

Zohid va obid faqih, ibodat va ijtihod ahlining boshi, zaiflar va bevalarning panohi, Sanʼo jomeʼining muazzini edi; ming bir yuz oʻn beshinchi yilda tugʻilgan. Qurʼonni yoddan hifz qilgan, nahv va usul oʻqigan, hadis ilmini muhaqqiq Sayyid Hoshim ibn Yahyo ash-Shomiydan va boshqalardan olgan; kichikligida Imom al-Mutavakkil al-Qosim ibn al-Husayn huzuriga kirar, u yaqin tortib: «Bu bolada solihlik alomatlarini koʻryapman», derdi. Ovozi shu qadar goʻzal ediki, tilovatini eshitgan har kim hayratda qolardi; al-Mansur al-Husayn ibn al-Mutavakkil uni koʻpincha yarim kechada chaqirtirib tilovat qildirar, keyin uning oʻgʻli al-Mahdiy al-Abbos uni yaqin tutib, qadrini bilib, har hafta uzilmaydigan sadaqani uning qoʻli bilan tarqatishga buyurgan. Tili pok edi, hech kimni ayb bilan tilga olmasdi; bir kechasi masjidda yovuz bir kishi unga qurol koʻtarganida «Hasbunalloh va niʼmal vakil» deb taslim boʻldi va u kishi behush yiqildi. Siydigi tutilib qolganida al-Mahdiy al-Abbos jarroh yubordi; u ogʻriqni sezmaslik uchun berilgan dorini rad etib, «sabr qilaman» dedi va «yo gʻiyosal-mustagʻisin» deb Allohdan madad soʻrab, kesishga chidadi; shundan keyin sogʻ yashadi, lekin nasli uzildi. Al-Mahdiy al-Abbos vafot etgach qattiq gʻam chekib, dunyodan sovudi, kiyimning yaxshisini kiymay qoʻydi, Bir al-Azabdagi uyini sotib pulini xayr yoʻllariga sarfladi, soʻng asboblari va kiyimlarini ham sotib, pulini hojatmandlarga tarqatdi.Зоҳид ва обид фақиҳ, ибодат ва ижтиҳод аҳлининг боши, заифлар ва беваларнинг паноҳи, Санъо жомеъининг муаззини эди; минг бир юз ўн бешинчи йилда туғилган. Қуръонни ёддан ҳифз қилган, наҳв ва усул ўқиган, ҳадис илмини муҳаққиқ Саййид Ҳошим ибн Яҳё аш-Шомийдан ва бошқалардан олган; кичиклигида Имом ал-Мутаваккил ал-Қосим ибн ал-Ҳусайн ҳузурига кирар, у яқин тортиб: «Бу болада солиҳлик аломатларини кўряпман», дерди. Овози шу қадар гўзал эдики, тиловатини эшитган ҳар ким ҳайратда қоларди; ал-Мансур ал-Ҳусайн ибн ал-Мутаваккил уни кўпинча ярим кечада чақиртириб тиловат қилдирар, кейин унинг ўғли ал-Маҳдий ал-Аббос уни яқин тутиб, қадрини билиб, ҳар ҳафта узилмайдиган садақани унинг қўли билан тарқатишга буюрган. Тили пок эди, ҳеч кимни айб билан тилга олмасди; бир кечаси масжидда ёвуз бир киши унга қурол кўтарганида «Ҳасбуналлоҳ ва ниъмал вакил» деб таслим бўлди ва у киши беҳуш йиқилди. Сийдиги тутилиб қолганида ал-Маҳдий ал-Аббос жарроҳ юборди; у оғриқни сезмаслик учун берилган дорини рад этиб, «сабр қиламан» деди ва «ё ғиёсал-мустағисин» деб Аллоҳдан мадад сўраб, кесишга чидади; шундан кейин соғ яшади, лекин насли узилди. Ал-Маҳдий ал-Аббос вафот этгач қаттиқ ғам чекиб, дунёдан совуди, кийимнинг яхшисини киймай қўйди, Бир ал-Азабдаги уйини сотиб пулини хайр йўлларига сарфлади, сўнг асбоблари ва кийимларини ҳам сотиб, пулини ҳожатмандларга тарқатди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 984Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 984