Al-Hasan ibn Yasor al-Basriy
Sahobiy
Abu Saʼid kunyali tobeʼin; Basra ahlining imomi edi. Madinada tugʻilgan, Ali ibn Abu Tolibning panohida oʻsgan; Muoviya davrida Xuroson volisi Rabiʼ ibn Ziyod uni oʻziga kotib qilgan va u Basrada yashab qolgan. Qalblarda haybati ulugʻ edi: hokimlar huzuriga kirib, ularga buyurar va qaytarar, haq yoʻlida hech kimning malomatidan qoʻrqmasdi. Otasi Maysan ahlidan, ansorlardan birining mavlosi edi. Gʻazoliy aytadi: «Hasan Basriy soʻzi paygʻambarlar soʻziga eng oʻxshagan, yoʻl tutishi sahobalarga eng yaqin kishi edi». Hajjoj ibn Yusuf bilan bir necha bor toʻqnash kelgan, ammo uning ozoridan omon qolgan; Umar ibn Abdulaziz xalifalikka oʻtirib unga «Men bu ish bilan sinaldim, menga koʻmaklashadigan yordamchilarni koʻrsat» deb yozganida: «Dunyo bolalarini oʻzing istamaysan, oxirat bolalari esa seni istamaydi — Allohdan yordam soʻra», deb javob bergan. Xabarlari koʻp, tillarda yuradigan soʻzlari bor; Azhariyada «Fazoil Makka» kitobi saqlanadi. Basrada vafot etgan. Ihson Abbosning u haqdagi «Al-Hasan al-Basriy» kitobi bosilgan.Абу Саъид куняли тобеъин; Басра аҳлининг имоми эди. Мадинада туғилган, Али ибн Абу Толибнинг паноҳида ўсган; Муовия даврида Хуросон волиси Рабиъ ибн Зиёд уни ўзига котиб қилган ва у Басрада яшаб қолган. Қалбларда ҳайбати улуғ эди: ҳокимлар ҳузурига кириб, уларга буюрар ва қайтарар, ҳақ йўлида ҳеч кимнинг маломатидан қўрқмасди. Отаси Майсан аҳлидан, ансорлардан бирининг мавлоси эди. Ғазолий айтади: «Ҳасан Басрий сўзи пайғамбарлар сўзига энг ўхшаган, йўл тутиши саҳобаларга энг яқин киши эди». Ҳажжож ибн Юсуф билан бир неча бор тўқнаш келган, аммо унинг озоридан омон қолган; Умар ибн Абдулазиз халифаликка ўтириб унга «Мен бу иш билан синалдим, менга кўмаклашадиган ёрдамчиларни кўрсат» деб ёзганида: «Дунё болаларини ўзинг истамайсан, охират болалари эса сени истамайди — Аллоҳдан ёрдам сўра», деб жавоб берган. Хабарлари кўп, тилларда юрадиган сўзлари бор; Азҳарияда «Фазоил Макка» китоби сақланади. Басрада вафот этган. Иҳсон Аббоснинг у ҳақдаги «Ал-Ҳасан ал-Басрий» китоби босилган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 226Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 226