al-Husayn ibn Abdulloh al-Kibsiy

Bir ming bir yuz qirq yettinchi yilda tugʻilgan va zamonasining yetuk ulamolaridan biri edi. Sanʼo va ar-Ravza ulamolaridan oʻqigan; shayx allomo al-Hasan ibn Ismoil al-Magʻribiy bilan hamroh boʻlib, ikkovi bir-biriga oʻqishgan. Sanʼoning eng koʻrkam sayrgohlaridan boʻlgan ar-Ravzada qaror topib, u yerda ilm yoygan va bir jamoa talaba undan foyda olgan; soʻng Kavkabon amiri Sayyid Ibrohim ibn Muhammad ibn al-Husaynning iltimosi bilan u yerga koʻchgan — bu shayx Sayyid Abdulqodir ibn Ahmad Kavkabondan ketganidan keyin boʻlib, ahli oʻsha shayxning oʻrnini bosadigan kishiga muhtoj boʻlib uni chaqirtirgan edi. Ijtihod ilmlarida yetuk; risolalari va masalalari bor, ash-Shavkoniyga mushkul masalalar yozib yuborgan va u javob bergan — javoblari risolalar toʻplamida. Diyonati mustahkam, ibodati koʻp, oʻziga keraksiz narsa bilan kam mashgʻul, salafi solihlar yoʻlida edi. Keyin Kavkabon sohibi bilan orasida chiqqan ishlar tufayli u yerdan ketib, ar-Ravzada jomeʼ imomi boʻlgan va zamon imomi uni qozi qilib tayinlaganida faqat koʻp qistalganidan keyin qabul qilgan. Bir ming ikki yuz yigirma ikkinchi yil shavvol oyining oxirida u va kibsiylar hamda Oli Abu Tolibdan bir jamoa davlat itoatidan chiqqanini oshkor qilgan: ar-Ravza ahlining hammasi xohish yoki noiloj ularga qoʻshilgan, baʼzi qabilalar ham kelgan, ular davlat amrini rad etib, hokim bilan urushgan va xalifa Imom al-Mansur billohni taxtdan tushirmoqchi boʻlib, butun Yaman oʻlkalariga xat yozishgan; uning oʻzi esa oʻziga daʼvat qilishga yaqin borib qolgan. Imom huzuridan Qozi Ahmad ibn Muhammad al-Haroziy ular soʻragan adolat va omonlik haqidagi — ash-Shavkoniyning oʻz qoʻli bilan yozilgan — maktublar bilan chiqqan boʻlsa ham qaytmaganlar; shundan keyin xalifaning oʻgʻli Ahmad ibn al-Imom qoʻshin bilan chiqib, ular ar-Ravza devorining bir qismida mustahkamlangan holda qamalga olingan va u hamda bir jamoa kibsiylar asir tushgan. Ash-Shavkoniy ular oʻldirilishiga qaror qilingandan keyin qonlari toʻkilmasligini talab qiluvchi shariy hujjat bilan gapirib, shafoat qilgani uchun ular zindonga tashlangan; oʻzi esa baʼzi ins shaytonlarining aldoviga uchgan edi va ikki-uch yilcha qamoqda yotib, shu yerda vafot etgan.Бир минг бир юз қирқ еттинчи йилда туғилган ва замонасининг етук уламоларидан бири эди. Санъо ва ар-Равза уламоларидан ўқиган; шайх алломо ал-Ҳасан ибн Исмоил ал-Мағрибий билан ҳамроҳ бўлиб, иккови бир-бирига ўқишган. Санъонинг энг кўркам сайргоҳларидан бўлган ар-Равзада қарор топиб, у ерда илм ёйган ва бир жамоа талаба ундан фойда олган; сўнг Кавкабон амири Саййид Иброҳим ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳусайннинг илтимоси билан у ерга кўчган — бу шайх Саййид Абдулқодир ибн Аҳмад Кавкабондан кетганидан кейин бўлиб, аҳли ўша шайхнинг ўрнини босадиган кишига муҳтож бўлиб уни чақиртирган эди. Ижтиҳод илмларида етук; рисолалари ва масалалари бор, аш-Шавконийга мушкул масалалар ёзиб юборган ва у жавоб берган — жавоблари рисолалар тўпламида. Диёнати мустаҳкам, ибодати кўп, ўзига кераксиз нарса билан кам машғул, салафи солиҳлар йўлида эди. Кейин Кавкабон соҳиби билан орасида чиққан ишлар туфайли у ердан кетиб, ар-Равзада жомеъ имоми бўлган ва замон имоми уни қози қилиб тайинлаганида фақат кўп қисталганидан кейин қабул қилган. Бир минг икки юз йигирма иккинчи йил шаввол ойининг охирида у ва кибсийлар ҳамда Оли Абу Толибдан бир жамоа давлат итоатидан чиққанини ошкор қилган: ар-Равза аҳлининг ҳаммаси хоҳиш ёки ноилож уларга қўшилган, баъзи қабилалар ҳам келган, улар давлат амрини рад этиб, ҳоким билан урушган ва халифа Имом ал-Мансур биллоҳни тахтдан туширмоқчи бўлиб, бутун Яман ўлкаларига хат ёзишган; унинг ўзи эса ўзига даъват қилишга яқин бориб қолган. Имом ҳузуридан Қози Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Ҳарозий улар сўраган адолат ва омонлик ҳақидаги — аш-Шавконийнинг ўз қўли билан ёзилган — мактублар билан чиққан бўлса ҳам қайтмаганлар; шундан кейин халифанинг ўғли Аҳмад ибн ал-Имом қўшин билан чиқиб, улар ар-Равза деворининг бир қисмида мустаҳкамланган ҳолда қамалга олинган ва у ҳамда бир жамоа кибсийлар асир тушган. Аш-Шавконий улар ўлдирилишига қарор қилингандан кейин қонлари тўкилмаслигини талаб қилувчи шарий ҳужжат билан гапириб, шафоат қилгани учун улар зиндонга ташланган; ўзи эса баъзи инс шайтонларининг алдовига учган эди ва икки-уч йилча қамоқда ётиб, шу ерда вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 220Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 220