← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
MuhaddislarМуҳаддислар

al-Husayn ibn Abdulqodir ibn Aliy ibn al-Husayn ibn al-Imom al-Mahdiy li-dinillah Ahmad ibn al-Hasan ibn al-Imom al-Qosim ibn Muhammad al-Hasaniy ar-Ravziy

Roviy

Sanʼo tobeligidagi ar-Ravzada ming bir yuz yigirmanchi yilning avvalgi rabiʼida tugʻilgan; ash-Shavkoniy uni hofiz, zabt sohibi muhaddis, zohid, parhezkorlarning peshvosi va Imom al-Qosim avlodining sarasi deb ataydi. Al-Mavlo Hoshim ibn Yahyo ash-Shomiydan, Sayyid Muhammad ibn Ismoil al-Amirdan, Sayyid Yusuf ibn al-Husayn ibn Ahmad Zaboradan, Sayyid Muhammad ibn Zayd ibn Muhammad ibn al-Hasandan va zohid faqih Ibrohim ibn Xoliddan ilm olgan; arab tilini barcha fanlari bilan yodlab, soʻng hadis ilmiga berilgan, dalilga amal qilgan va unga qarshi chiqqanlarga hamla qilib, gʻirrom soʻzlardan ogohlantirgan. Uzlatni va odamlardan qochishni tanladi, sof halolni talab qildi va Allohga munqatiʼ boʻldi: ikki koʻylakni, ikki sallani, ikki aboni birga kiymas, yengi kaftidan uzun boʻlsa kesib tashlar, uy ham, yer ham, daraxt ham egallamas edi. Amakisi raʼis Muhammad ibn Aliy ibn al-Husayn ibn al-Mahdiy unga taom, dirham, sariyogʻ va boshqa narsalar yuborar edi, u esa basirati bilan buni oʻziga — hoshimiy kishiga — halol emas deb koʻrib, amakisiga qaytarardi. Xati goʻzal va tez edi: qoʻli bilan uch yuzdan ortiq jild yozgan; usta shoir, koʻp uylanadigan va koʻp taloq qiladigan kishi boʻlib, xotinlaridan birining merosidan yuz riyollik narsa olganida bir oy oʻtmay uni xayr yoʻllariga sarflagan. Sheʼrlarida yoshligida gʻazal aytgan, tom jinos bilan zamondan shikoyat qilgan va al-Mansur al-Husayn ibn al-Mutavakkil kunlarida paygʻambarlar sarvarining sunnatlaridan yuz oʻgirganlarga nasihat qilib, Sanʼodagi naqshinkor imoratlar va baytulmolni oʻzlashtirganlarni qoralagan qasida bitgan. Kitob oʻqish yoki koʻchirish paytidan boshqa vaqtda Allohni zikr qilishni tark etmasdi; koʻp keng kitoblarni ixchamlagan va har biri bir necha ilmni qamragan jildlar yozgan. Ming bir yuz toʻqson sakkizinchi yil muharram oyi tugashiga uch kun qolganda, dushanba kechasi vafot etgan.Санъо тобелигидаги ар-Равзада минг бир юз йигирманчи йилнинг аввалги рабиъида туғилган; аш-Шавконий уни ҳофиз, забт соҳиби муҳаддис, зоҳид, парҳезкорларнинг пешвоси ва Имом ал-Қосим авлодининг сараси деб атайди. Ал-Мавло Ҳошим ибн Яҳё аш-Шомийдан, Саййид Муҳаммад ибн Исмоил ал-Амирдан, Саййид Юсуф ибн ал-Ҳусайн ибн Аҳмад Заборадан, Саййид Муҳаммад ибн Зайд ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳасандан ва зоҳид фақиҳ Иброҳим ибн Холиддан илм олган; араб тилини барча фанлари билан ёдлаб, сўнг ҳадис илмига берилган, далилга амал қилган ва унга қарши чиққанларга ҳамла қилиб, ғирром сўзлардан огоҳлантирган. Узлатни ва одамлардан қочишни танлади, соф ҳалолни талаб қилди ва Аллоҳга мунқатиъ бўлди: икки кўйлакни, икки саллани, икки абони бирга киймас, енги кафтидан узун бўлса кесиб ташлар, уй ҳам, ер ҳам, дарахт ҳам эгалламас эди. Амакиси раъис Муҳаммад ибн Алий ибн ал-Ҳусайн ибн ал-Маҳдий унга таом, дирҳам, сариёғ ва бошқа нарсалар юборар эди, у эса басирати билан буни ўзига — ҳошимий кишига — ҳалол эмас деб кўриб, амакисига қайтарарди. Хати гўзал ва тез эди: қўли билан уч юздан ортиқ жилд ёзган; уста шоир, кўп уйланадиган ва кўп талоқ қиладиган киши бўлиб, хотинларидан бирининг меросидан юз риёллик нарса олганида бир ой ўтмай уни хайр йўлларига сарфлаган. Шеърларида ёшлигида ғазал айтган, том жинос билан замондан шикоят қилган ва ал-Мансур ал-Ҳусайн ибн ал-Мутаваккил кунларида пайғамбарлар сарварининг суннатларидан юз ўгирганларга насиҳат қилиб, Санъодаги нақшинкор иморатлар ва байтулмолни ўзлаштирганларни қоралаган қасида битган. Китоб ўқиш ёки кўчириш пайтидан бошқа вақтда Аллоҳни зикр қилишни тарк этмасди; кўп кенг китобларни ихчамлаган ва ҳар бири бир неча илмни қамраган жилдлар ёзган. Минг бир юз тўқсон саккизинчи йил муҳаррам ойи тугашига уч кун қолганда, душанба кечаси вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 996Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 996