al-Husayn ibn Muhammad ibn Saʼid ibn Iso al-Loʼiy, al-Magʻribiy nomi bilan mashhur

Sanʼoning qozisi, olimi va muhaddisi; ash-Shavkoniyning shayxi al-Hasan ibn Ismoil ibn al-Husaynning bobosi. 1048-yilda tugʻilgan; ilmni sayyid Izzuddin al-Aboliy, Abdurahmon ibn Muhammad al-Haymiy, Ali ibn Yahyo al-Bartiy va boshqalardan olib, bir necha ilmda mohir boʻlgan; undan sayyid Abdulloh ibn Ali al-Vazir kabi bir jamoa olim ilm olgan. Imom al-Mahdiy Ahmad ibn al-Hasan uchun qozilikni olib, al-Mahdiy Muhammad ibn Ahmad kunlarigacha qozi boʻlib turgan. «Bulugʻ al-marom» sharhi «al-Badr at-tamom»ning muallifi — u mukammal sharh: «at-Talxis»dagi hadis matnlari va sanadlari haqidagi soʻzni koʻchirib, hadis Buxoriyda boʻlsa sharhini «Fath al-boriy»dan, Muslimda boʻlsa an-Nawawiy sharhidan, goho Ibn Raslanning «Sunan» sharhidan naql qiladi. ash-Shavkoniyning eʼtirozi shuki: bu naqllarni soʻzma-soʻz keltirsa ham, koʻpincha egalariga nisbat bermaydi; ixtiloflarni al-Mahdiy Ahmad ibn Yahyoning «al-Bahr az-zaxxor»idan, baʼzan Ibn Rushdning «Nihoya»sidan oladi va koʻp holatda ijtihod mevasi boʻlgan tarjihdan qochadi — «shunday boʻlsa ham, u foydali sharhdir». Uni sayyid alloma Muhammad ibn Ismoil al-Amir ixtisor qilib, muxtasariga «Subul as-salom» deb nom qoʻygan. «Yahudiylarni Arab yarim orolidan chiqaringlar» hadisi haqida risolasi bor — unda «al-Hijozdan chiqaringlar» lafzidagi rivoyatga suyanib, ularni faqat Hijozdan chiqarish vojib deb tarjih qilgan. Akasi Hasan Yamanning goʻzalliklaridan boʻlib, Imom al-Mahdiyning «Sharh al-Qaloid»iga hoshiyasi bor va barcha fanlarda peshqadam edi; bu ikki akaning zurriyoti solih boʻlib, hanuzgacha olim va omil orasida, uylari fazilatlar bilan obod. U 1119-yilda, baʼzilar aytishicha 1115-yilda vafot etgan; akasi Hasan esa 1140-yilda. Ikkovini al-Haymiy «Tib as-samar»da tarjima qilib, ulamolar sheʼriga oʻxshash sheʼrlarini keltirgan.Санъонинг қозиси, олими ва муҳаддиси; аш-Шавконийнинг шайхи ал-Ҳасан ибн Исмоил ибн ал-Ҳусайннинг бобоси. 1048-йилда туғилган; илмни саййид Иззуддин ал-Аболий, Абдураҳмон ибн Муҳаммад ал-Ҳаймий, Али ибн Яҳё ал-Бартий ва бошқалардан олиб, бир неча илмда моҳир бўлган; ундан саййид Абдуллоҳ ибн Али ал-Вазир каби бир жамоа олим илм олган. Имом ал-Маҳдий Аҳмад ибн ал-Ҳасан учун қозиликни олиб, ал-Маҳдий Муҳаммад ибн Аҳмад кунларигача қози бўлиб турган. «Булуғ ал-маром» шарҳи «ал-Бадр ат-тамом»нинг муаллифи — у мукаммал шарҳ: «ат-Талхис»даги ҳадис матнлари ва санадлари ҳақидаги сўзни кўчириб, ҳадис Бухорийда бўлса шарҳини «Фатҳ ал-борий»дан, Муслимда бўлса ан-Нававий шарҳидан, гоҳо Ибн Расланнинг «Сунан» шарҳидан нақл қилади. аш-Шавконийнинг эътирози шуки: бу нақлларни сўзма-сўз келтирса ҳам, кўпинча эгаларига нисбат бермайди; ихтилофларни ал-Маҳдий Аҳмад ибн Яҳёнинг «ал-Баҳр аз-заххор»идан, баъзан Ибн Рушднинг «Ниҳоя»сидан олади ва кўп ҳолатда ижтиҳод меваси бўлган таржиҳдан қочади — «шундай бўлса ҳам, у фойдали шарҳдир». Уни саййид аллома Муҳаммад ибн Исмоил ал-Амир ихтисор қилиб, мухтасарига «Субул ас-салом» деб ном қўйган. «Яҳудийларни Араб ярим оролидан чиқаринглар» ҳадиси ҳақида рисоласи бор — унда «ал-Ҳижоздан чиқаринглар» лафзидаги ривоятга суяниб, уларни фақат Ҳижоздан чиқариш вожиб деб таржиҳ қилган. Акаси Ҳасан Яманнинг гўзалликларидан бўлиб, Имом ал-Маҳдийнинг «Шарҳ ал-Қалоид»ига ҳошияси бор ва барча фанларда пешқадам эди; бу икки аканинг зурриёти солиҳ бўлиб, ҳанузгача олим ва омил орасида, уйлари фазилатлар билан обод. У 1119-йилда, баъзилар айтишича 1115-йилда вафот этган; акаси Ҳасан эса 1140-йилда. Икковини ал-Ҳаймий «Тиб ас-самар»да таржима қилиб, уламолар шеърига ўхшаш шеърларини келтирган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0