al-Imom al-Mahdiy Muhammad ibn al-Mutahhar ibn Yahyo ibn al-Murtazo

Otasi vafot etganda, 690-yilda, xalifalikka bayʼat qilingan va bir necha joyni, jumladan Adan Abyanni fath etgan. Ilmi keng edi — «Zayd ibn Ali fiqhida al-Minhoj al-jaliy» deb nomlagan tasnifi shunga dalolat qiladi; tasniflaridan yana «Uqud al-iqyon fi-n-nosix va-l-mansux min al-Qurʼon», «as-Siroj al-vahhoj fi hasr masoil al-Minhoj» va «al-Kavokib ad-durriya sharh al-abyot al-badriya». «al-Ifoda fi siyrat al-aimma as-soda» sohibi: «Zamonasidagi shialarning koʻpi uning imomatini qabul qilmadi» degan. «Koshif al-gʻumma»da: «Bilginki, zohir ulamosi unga hamla qilib fazlini inkor qilishdi — hatto fozillaridan biri «U bilan Zafor sohibining orasida farq yoʻq» der edi, yaʼni zulmda; bir shol kishi ulov minib uning oldiga keltirilganda unga qoʻlini surtgan va Alloh uni oʻsha zahoti shifo bergan — bu zohir ahliga yetganda «Bu silkitish bilan ketadigan kasal edi, ulovni minganda kasal ketgan» deyishdi». U bilan Yaman sultonlari Bani Rasul orasida koʻp voqealar boʻlgan; oxirida Sanʼoni egalladi. Vafoti Zi Marmar qalʼasida boʻlib, Sanʼoga koʻchirilgan va mashhadi uning jomeʼida, «al-Yoquta va-l-javhara» sohibi as-Sayyid Yahyoning qabriga yaqin joyda. ash-Shavkoniy keyinroq as-Sayyid Ibrohim ibn al-Qosim ibn al-Muayyadning «Tabaqot»ida vafot tarixini koʻrgan: «U Zi Marmarda 728-yil zulhijjasidan sakkiz kun qolganda vafot etgan» va «daʼvati 701-yilda edi» — bu oldingisiga muxolif; Yahyo ibn al-Husayn ibn al-Qosim esa «Anboʼ az-zaman»da vafotini 729-yil deb tarixlagan va unga koʻp voqealar hamda bir necha qalʼani, jumladan Zi Marmarni va Sanʼo kabi shaharlarni fath etganini zikr qilgan.Отаси вафот этганда, 690-йилда, халифаликка байъат қилинган ва бир неча жойни, жумладан Адан Абянни фатҳ этган. Илми кенг эди — «Зайд ибн Али фиқҳида ал-Минҳож ал-жалий» деб номлаган таснифи шунга далолат қилади; таснифларидан яна «Уқуд ал-иқён фи-н-носих ва-л-мансух мин ал-Қуръон», «ас-Сирож ал-ваҳҳож фи ҳаср масоил ал-Минҳож» ва «ал-Кавокиб ад-дуррия шарҳ ал-абёт ал-бадрия». «ал-Ифода фи сийрат ал-аимма ас-сода» соҳиби: «Замонасидаги шиаларнинг кўпи унинг имоматини қабул қилмади» деган. «Кошиф ал-ғумма»да: «Билгинки, зоҳир уламоси унга ҳамла қилиб фазлини инкор қилишди — ҳатто фозилларидан бири «У билан Зафор соҳибининг орасида фарқ йўқ» дер эди, яъни зулмда; бир шол киши улов миниб унинг олдига келтирилганда унга қўлини суртган ва Аллоҳ уни ўша заҳоти шифо берган — бу зоҳир аҳлига етганда «Бу силкитиш билан кетадиган касал эди, уловни минганда касал кетган» дейишди». У билан Яман султонлари Бани Расул орасида кўп воқеалар бўлган; охирида Санъони эгаллади. Вафоти Зи Мармар қалъасида бўлиб, Санъога кўчирилган ва машҳади унинг жомеъида, «ал-Ёқута ва-л-жавҳара» соҳиби ас-Саййид Яҳёнинг қабрига яқин жойда. аш-Шавконий кейинроқ ас-Саййид Иброҳим ибн ал-Қосим ибн ал-Муайяднинг «Табақот»ида вафот тарихини кўрган: «У Зи Мармарда 728-йил зулҳижжасидан саккиз кун қолганда вафот этган» ва «даъвати 701-йилда эди» — бу олдингисига мухолиф; Яҳё ибн ал-Ҳусайн ибн ал-Қосим эса «Анбў аз-заман»да вафотини 729-йил деб тарихлаган ва унга кўп воқеалар ҳамда бир неча қалъани, жумладан Зи Мармарни ва Санъо каби шаҳарларни фатҳ этганини зикр қилган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 271Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 271