al-Muhsin ibn Muhammad ibn Karoma al-Jushamiy al-Bayhaqiy

Mufassir, usul va kalom olimi; avval hanafiy, soʻng muʼtaziliy, keyin zaydiy boʻlgan. U Zamaxshariyning shayxi. Nishopurda va boshqa yerlarda oʻqidi, Yamandagi Sanʼoda shuhrat topdi va Makkada oʻldirilib shahid boʻldi — aytilishicha, «Risolat ash-shayx Iblis ilo ixvonihi al-manohis» degan risolasi sababli. 42 kitobi bor: Qurʼon tafsiridagi sakkiz jildli «at-Tahzib» — Zirikliy uning toʻrtinchi, oltinchi va oxirgi boʻlmish sakkizinchi jildini, 565-yili koʻchirilgan holda, Vatikan kutubxonasida koʻrgan, — kalomga oid «Sharh uyun al-masoil» va «at-Taʼsir val-muassir», zaydiya fiqhidagi «al-Muntaxab», oʻz zamonigacha yetkazilgan toʻrt katta jildli tarix «as-Safina», usuldagi «Tahkim al-uqul», zaydiya mazhabi boʻyicha «al-Imoma», «ar-Risola at-toma fi nasihat al-omma», isnodli hadis ilmiga oid «Jaloʼ al-absor» hamda forsiyda biri mufassal, biri muxtasar ikki tafsir.Муфассир, усул ва калом олими; аввал ҳанафий, сўнг муътазилий, кейин зайдий бўлган. У Замахшарийнинг шайхи. Нишопурда ва бошқа ерларда ўқиди, Ямандаги Санъода шуҳрат топди ва Маккада ўлдирилиб шаҳид бўлди — айтилишича, «Рисолат аш-шайх Иблис ило ихвониҳи ал-маноҳис» деган рисоласи сабабли. 42 китоби бор: Қуръон тафсиридаги саккиз жилдли «ат-Таҳзиб» — Зириклий унинг тўртинчи, олтинчи ва охирги бўлмиш саккизинчи жилдини, 565-йили кўчирилган ҳолда, Ватикан кутубхонасида кўрган, — каломга оид «Шарҳ уюн ал-масоил» ва «ат-Таъсир вал-муассир», зайдия фиқҳидаги «ал-Мунтахаб», ўз замонигача етказилган тўрт катта жилдли тарих «ас-Сафина», усулдаги «Таҳким ал-уқул», зайдия мазҳаби бўйича «ал-Имома», «ар-Рисола ат-тома фи насиҳат ал-омма», иснодли ҳадис илмига оид «Жалў ал-абсор» ҳамда форсийда бири муфассал, бири мухтасар икки тафсир.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 289Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 289