al-Mutahhar ibn al-Imom Sharafuddin ibn Shamsuddin ibn al-Imom al-Mahdiy Ahmad ibn Yahyo

Katta amir, Yamanning podshohi va uning imomlarining oʻgʻli; jasorati, qatʼiyati, dadilligi, hayabati, siyosati, zukkoligi va raisligi bilan mashhur. Otasi Imom bilan birga eng katta amirlardan boʻlib, hayabati butun Yaman ahlining, u yerga keladigan turk va jarkaslarning qalbiga oʻrnashgan edi. Imomning baʼzi dushmanlari u bilan bu oʻgʻli orasiga fitna solib, ikkalasining koʻngli bir-biridan xira boʻlgan va sovuqchilik ortib, al-Mutahharga otasi Imom uni juma namozidan keyin al-Qobil qishlogʻida qoʻlga olmoqchi ekani yetkazilgan; bu xabar unga masjidda, otasi bilan namoz kutib turganida yetgan, shunda u aʼyon ashoblaridan bir jamoatga odam yuborgan va namoz tugamasdan ular yetib kelishgan; namozdan keyin togʻga chiqib ketgan va u bilan akasi Shamsuddin orasida uzoq gap boʻlib, hech narsa hal boʻlmagan; oxiri al-Mutahhar gʻazablanib Sulo qalʼasiga ketgan, Imom esa al-Jirofga qaytgan. Soʻng tarjima sohibi bilan akasi Shamsuddin oʻrtasida jang boʻlib, ish shu darajaga borganki, u ashoblaridan bir toʻda bilan otasini qoʻlga olish uchun al-Jirofga gʻazot qilgan, ammo Alloh otasini undan saqlagan. Oxir-oqibat Imom oʻgʻliga oʻzi shart qilgan hamma narsani bergan; u esa Yamanning koʻp qalʼalari va shaharlarini, ayniqsa otasi vafotidan keyin egallab, deyarli butun Yamanni qoʻlga kiritishga yaqinlashgan. Turklar bilan orasida ogʻir voqealar va urushlar boʻlgan: u ulardan, ular undan gʻalaba topgan; ayniqsa u bilan posho Sinon oʻrtasida katta jangnomalar boʻlgan va buni Qutbuddin al-Hanafiy «al-Barq al-yamoniy»da toʻliq bayon qilgan. Xullas, tarjima sohibi Yaman diyorining eng katta podshohlari va ulugʻ sultonlaridan boʻlib, jasorat, siyosat goʻzalligi, fikr sogʻlomligi va qon toʻkishda katta podshohlarning nodirlaridan boshqasiga nasib boʻlmagan ishlari bor. Vafoti toʻqqiz yuz saksoninchi yilda boʻlgan; «Matlaʼ al-budur» sohibi uni zikr qilishni tashlab qoʻygan.Катта амир, Яманнинг подшоҳи ва унинг имомларининг ўғли; жасорати, қатъияти, дадиллиги, ҳаябати, сиёсати, зукколиги ва раислиги билан машҳур. Отаси Имом билан бирга энг катта амирлардан бўлиб, ҳаябати бутун Яман аҳлининг, у ерга келадиган турк ва жаркасларнинг қалбига ўрнашган эди. Имомнинг баъзи душманлари у билан бу ўғли орасига фитна солиб, иккаласининг кўнгли бир-биридан хира бўлган ва совуқчилик ортиб, ал-Мутаҳҳарга отаси Имом уни жума намозидан кейин ал-Қобил қишлоғида қўлга олмоқчи экани етказилган; бу хабар унга масжидда, отаси билан намоз кутиб турганида етган, шунда у аъён ашобларидан бир жамоатга одам юборган ва намоз тугамасдан улар етиб келишган; намоздан кейин тоғга чиқиб кетган ва у билан акаси Шамсуддин орасида узоқ гап бўлиб, ҳеч нарса ҳал бўлмаган; охири ал-Мутаҳҳар ғазабланиб Суло қалъасига кетган, Имом эса ал-Жирофга қайтган. Сўнг таржима соҳиби билан акаси Шамсуддин ўртасида жанг бўлиб, иш шу даражага борганки, у ашобларидан бир тўда билан отасини қўлга олиш учун ал-Жирофга ғазот қилган, аммо Аллоҳ отасини ундан сақлаган. Охир-оқибат Имом ўғлига ўзи шарт қилган ҳамма нарсани берган; у эса Яманнинг кўп қалъалари ва шаҳарларини, айниқса отаси вафотидан кейин эгаллаб, деярли бутун Яманни қўлга киритишга яқинлашган. Турклар билан орасида оғир воқеалар ва урушлар бўлган: у улардан, улар ундан ғалаба топган; айниқса у билан пошо Синон ўртасида катта жангномалар бўлган ва буни Қутбуддин ал-Ҳанафий «ал-Барқ ал-ямоний»да тўлиқ баён қилган. Хуллас, таржима соҳиби Яман диёрининг энг катта подшоҳлари ва улуғ султонларидан бўлиб, жасорат, сиёсат гўзаллиги, фикр соғломлиги ва қон тўкишда катта подшоҳларнинг нодирларидан бошқасига насиб бўлмаган ишлари бор. Вафоти тўққиз юз саксонинчи йилда бўлган; «Матлаъ ал-будур» соҳиби уни зикр қилишни ташлаб қўйган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 847Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 847