Al-Muzakkiy — Ibrohim ibn Muhammad
المُزَكَي
Muhaddis
Imom, muhaddis, namuna, Abu Ishoq, Ibrohim ibn Muhammad ibn Yahyo ibn Saxtuya an-Naysoburiy al-Muzakkiy — oʻz shahrining shayxi va muhaddisi. Ahmad ibn Muhammad al-Mosarjisiy, Abul-Abbos as-Saqafiy, imomlar imomi Ibn Xuzayma, Muso ibn al-Abbos al-Juvayniy, Abu Homid al-Aʼmashiy, Zanjuya al-Labbod, Abu Nuaym ibn Adiy, Muhammad ibn al-Musayyab al-Argʻiyoniy, Abul-Abbos ad-Dagʻuliy, Abu Homid Muhammad ibn Horun al-Hazramiy, Abdurahmon ibn Abu Hotim va ulardan boshqa koʻp kishilardan eshitgan. Al-Hokim aytdi: u bir necha yil imlo qildi; biz uning majlisida oʻn toʻrtta muhaddisni sanardik, ular orasida Abul-Abbos al-Asamm va Muhammad ibn Yaʼqub ibn al-Axram bor edi. Aytamanki: undan al-Hokim, Ibn Razquya, Abul-Fath ibn Abul-Favoris, Abu Bakr al-Barqoniy, Abu Aliy ibn Shozon, oʻgʻli Muhammad ibn Ibrohim al-Muzakkiy, Abu Nuaym al-Asbahoniy, Abu Tolib ibn Gʻaylon va boshqalar rivoyat qilgan. Al-Xatib aytdi: u ishonchli, mustahkam, koʻp (hadis rivoyat qilgan), hajni kanda qilmaydigan kishi edi; ad-Doraqutniy undan (hadis) tanlab olgan, odamlar undan koʻp ilm yozib olishgan — «Tarixus-Sarroj», «Tarixul-Buxoriy» va Muslimning bir necha kitobi kabi. Al-Barqoniyda undan bir sandiq juzʼ va kitoblar bor edi, lekin u oʻz «Sahih»ida undan rivoyat qilmadi; u: «Koʻp gʻarib (rivoyat) keltirgani sababli koʻnglimda undan (shubha) bor», dedi, soʻng uni kuchli sanab: «Menda undan oliy isnodli hadislar bor; men ularni past isnod bilan chiqargan edim, faqat keksayganim uchun ularni chiqarishga qodir emasman», dedi. Al-Xatib aytdi: bizga al-Husayn ibn Shito aytdi: al-Muzakkiyning shunday deganini eshitdim: «Men hadisga bir badra dinor sarfladim va Bagʻdodga savdo moli bilan keldim». U shaʼbon oyida… (matn uzilgan) vafot etdi.Имом, муҳаддис, намуна, Абу Исҳоқ, Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Яҳё ибн Сахтуя ан-Найсобурий ал-Музаккий — ўз шаҳрининг шайхи ва муҳаддиси. Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Мосаржисий, Абул-Аббос ас-Сақафий, имомлар имоми Ибн Хузайма, Мусо ибн ал-Аббос ал-Жувайний, Абу Ҳомид ал-Аъмаший, Занжуя ал-Лаббод, Абу Нуайм ибн Адий, Муҳаммад ибн ал-Мусайяб ал-Арғиёний, Абул-Аббос ад-Дағулий, Абу Ҳомид Муҳаммад ибн Ҳорун ал-Ҳазрамий, Абдураҳмон ибн Абу Ҳотим ва улардан бошқа кўп кишилардан эшитган. Ал-Ҳоким айтди: у бир неча йил имло қилди; биз унинг мажлисида ўн тўртта муҳаддисни санардик, улар орасида Абул-Аббос ал-Асамм ва Муҳаммад ибн Яъқуб ибн ал-Ахрам бор эди. Айтаманки: ундан ал-Ҳоким, Ибн Разқуя, Абул-Фатҳ ибн Абул-Фаворис, Абу Бакр ал-Барқоний, Абу Алий ибн Шозон, ўғли Муҳаммад ибн Иброҳим ал-Музаккий, Абу Нуайм ал-Асбаҳоний, Абу Толиб ибн Ғайлон ва бошқалар ривоят қилган. Ал-Хатиб айтди: у ишончли, мустаҳкам, кўп (ҳадис ривоят қилган), ҳажни канда қилмайдиган киши эди; ад-Дорақутний ундан (ҳадис) танлаб олган, одамлар ундан кўп илм ёзиб олишган — «Тарихус-Саррож», «Тарихул-Бухорий» ва Муслимнинг бир неча китоби каби. Ал-Барқонийда ундан бир сандиқ жузъ ва китоблар бор эди, лекин у ўз «Саҳиҳ»ида ундан ривоят қилмади; у: «Кўп ғариб (ривоят) келтиргани сабабли кўнглимда ундан (шубҳа) бор», деди, сўнг уни кучли санаб: «Менда ундан олий иснодли ҳадислар бор; мен уларни паст иснод билан чиқарган эдим, фақат кексайганим учун уларни чиқаришга қодир эмасман», деди. Ал-Хатиб айтди: бизга ал-Ҳусайн ибн Шито айтди: ал-Музаккийнинг шундай деганини эшитдим: «Мен ҳадисга бир бадра динор сарфладим ва Бағдодга савдо моли билан келдим». У шаъбон ойида… (матн узилган) вафот этди.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 20, b. 163Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 20, б. 163