al-Qoim bi-amrilloh (Abdulloh ibn al-Qodir billah)
القائِمُ بِأَمْرِ اللّه
Mutakallim
Xalifa Abu Jaʼfar Abdulloh ibn al-Qodir billah Ahmad ibn Ishoq ibn al-Muqtadir Jaʼfar al-Abbosiy al-Bagʻdodiy. U uch yuz toʻqson birinchi yil zulqaʼdasining oʻrtasida tugʻilgan; onasi arman ayoli Badrud-Dujo, aytilishicha, Qatrun-Nado boʻlib, u oʻgʻlining xalifaligi oʻrtalarigacha yashagan. U koʻrkam, xushbashara, qizillik aralash oq tanli, kuchli nafsli, dindor, taqvodor, sadaqa qiluvchi kishi edi. Kitobat va adabda qoʻli bor edi; unda adolat va saxovat bor edi. Unga otasi vafot etgan kuni — toʻrt yuz yigirma ikkinchi yil zulhijjasida — otasining unga bergan ahdi bilan bayʼat qilindi. Uni «al-Qoim» deb laqablagan ham otasi edi. Uning ishi toʻgʻri borib turdi, toki toʻrt yuz ellikinchi yilda u tutib olindi; chunki turk Arslon al-Basosiriyning shaʼni oʻziga tenglik yoʻqligi sababli ulugʻaydi. Arab va ajam amirlari undan hayiqar, minbarlarda unga duo qilinar edi. U zulm qildi va qishloqlarni vayron etdi; Qoim uning oldida yengildi. Soʻng u xalifalik saroyini talon-taroj qilmoqchi va Qoimni chetlatmoqchi ekani haqida gap tarqaldi. Shunda Qoim Xaz podshohi Tugʻrulbekka — u Rayda edi — maktub yozib, uni harakatga chorladi; keyin Basosiriyning uyi yondirildi…Халифа Абу Жаъфар Абдуллоҳ ибн ал-Қодир биллаҳ Аҳмад ибн Исҳоқ ибн ал-Муқтадир Жаъфар ал-Аббосий ал-Бағдодий. У уч юз тўқсон биринчи йил зулқаъдасининг ўртасида туғилган; онаси арман аёли Бадруд-Дужо, айтилишича, Қатрун-Надо бўлиб, у ўғлининг халифалиги ўрталаригача яшаган. У кўркам, хушбашара, қизиллик аралаш оқ танли, кучли нафсли, диндор, тақводор, садақа қилувчи киши эди. Китобат ва адабда қўли бор эди; унда адолат ва саховат бор эди. Унга отаси вафот этган куни — тўрт юз йигирма иккинчи йил зулҳижжасида — отасининг унга берган аҳди билан байъат қилинди. Уни «ал-Қоим» деб лақаблаган ҳам отаси эди. Унинг иши тўғри бориб турди, токи тўрт юз элликинчи йилда у тутиб олинди; чунки турк Арслон ал-Басосирийнинг шаъни ўзига тенглик йўқлиги сабабли улуғайди. Араб ва ажам амирлари ундан ҳайиқар, минбарларда унга дуо қилинар эди. У зулм қилди ва қишлоқларни вайрон этди; Қоим унинг олдида енгилди. Сўнг у халифалик саройини талон-тарож қилмоқчи ва Қоимни четлатмоқчи экани ҳақида гап тарқалди. Шунда Қоим Хаз подшоҳи Туғрулбекка — у Райда эди — мактуб ёзиб, уни ҳаракатга чорлади; кейин Басосирийнинг уйи ёндирилди…
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 19, b. 138Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 19, б. 138