Aleksandra bint Qustantin ibn Neʼmatulloh al-Xuriy

Oʻz kunlarida nom chiqargan adiba. Bayrutda tugʻilib oʻsgan, otasi bilan Iskandariyaga koʻchgan; rohibalar maktabida oʻqigan va unga arab tilini oʻrgatuvchi ustoz keltirilgan. «Miltiyodiy de Averino» ismli italiyalikka turmushga chiqqan va oʻn yil davomida oylik «Anis al-jalis» jurnalini chiqargan. Yevropa, Turkiya va Eronga safarlar qilgan. Misrda arabcha jurnali bilan birga bir muddat fransuzcha «Lotus» jurnalini ham chiqargan. Fransuz tilidan «Shaqoʼ al-ummahot» qissasini tarjima qilgan. Uni «Vizinuska» xonadonidan boʻlgan italiyalik bir amir farzandlikka olgan va u «Prinsessa Aleksandra de Averino Vizinuska» deb atala boshlagan; turli hukumat va jamiyatlardan koʻp nishonlar olgan. Misr va boshqa yurtlardagi sulton saroylarining eshiklari unga ochilgan. Uni ziyorat qiladigan, unga qoyil qoladigan va jurnalida qoʻllab-quvvatlaydiganlar orasida shoirlar Ismoil Sabriy, Valiyuddin Yakan va Najib Haddod bor edi. Oʻz imzosi bilan koʻp sheʼr chop etgan. U menga qoʻlyozma bir sheʼriy majmuani koʻrsatib, buni «oʻz devonim» dedi; ustida qalam bilan yozilgan ikki bayt bor edi — u menga bular Ismoil Sabriyning xati, majmuani varaqlaganidan keyin yozgani edi, dedi; ostida esa oʻzi javob qilgan ikki bayt bor edi. Xadiv Abbos Hilmiy va inglizlar bilan aloqasi mustahkam edi; u taxtdan olinib, Birinchi jahon urushi tugagach — u Shveytsariyada turgan bir paytda — Misrda podshoh Fuodning shubhasi unga tushdi: uyi tintuv qilinib, qogʻozlari musodara etildi va Misrdan chiqib ketishga buyurildi. Shundan keyin Angliyaga koʻchgan va Londonda vafot etgan.Ўз кунларида ном чиқарган адиба. Байрутда туғилиб ўсган, отаси билан Искандарияга кўчган; роҳибалар мактабида ўқиган ва унга араб тилини ўргатувчи устоз келтирилган. «Милтиёдий де Аверино» исмли италияликка турмушга чиққан ва ўн йил давомида ойлик «Анис ал-жалис» журналини чиқарган. Европа, Туркия ва Эронга сафарлар қилган. Мисрда арабча журнали билан бирга бир муддат франсузча «Лотус» журналини ҳам чиқарган. Франсуз тилидан «Шақў ал-уммаҳот» қиссасини таржима қилган. Уни «Визинуска» хонадонидан бўлган италиялик бир амир фарзандликка олган ва у «Принсесса Александра де Аверино Визинуска» деб атала бошлаган; турли ҳукумат ва жамиятлардан кўп нишонлар олган. Миср ва бошқа юртлардаги султон саройларининг эшиклари унга очилган. Уни зиёрат қиладиган, унга қойил қоладиган ва журналида қўллаб-қувватлайдиганлар орасида шоирлар Исмоил Сабрий, Валиюддин Якан ва Нажиб Ҳаддод бор эди. Ўз имзоси билан кўп шеър чоп этган. У менга қўлёзма бир шеърий мажмуани кўрсатиб, буни «ўз девоним» деди; устида қалам билан ёзилган икки байт бор эди — у менга булар Исмоил Сабрийнинг хати, мажмуани варақлаганидан кейин ёзгани эди, деди; остида эса ўзи жавоб қилган икки байт бор эди. Хадив Аббос Ҳилмий ва инглизлар билан алоқаси мустаҳкам эди; у тахтдан олиниб, Биринчи жаҳон уруши тугагач — у Швейцарияда турган бир пайтда — Мисрда подшоҳ Фуоднинг шубҳаси унга тушди: уйи тинтув қилиниб, қоғозлари мусодара этилди ва Мисрдан чиқиб кетишга буюрилди. Шундан кейин Англияга кўчган ва Лондонда вафот этган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 7Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 7