Ali ibn Husayn
علي بن حصين
Roviy
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Umar ibn Abdulaziz va Jobir ibn Zayddan eshitgan. Undan Ibn Jurayj rivoyat qilgan. Bishr ibn al-Mufazzal otasidan, u Alidan rivoyat qildi: u xorijiy edi. Ali aytdi: u — Husayn ibn Molik ibn al-Xashxosh al-Anbariyning oʻgʻli. Ibn Uyayna aytdi: Ali ibn Husaynni xorijiylar raʼyida (deb) koʻrdim. Ali aytdi: menga yetishicha, u Makkada Husayn ibn Abul-Hurrning qilichi bilan chiqqan — u Molik ibn al-Xashxoshdir.Умар ибн Абдулазиз ва Жобир ибн Зайддан эшитган. Ундан Ибн Журайж ривоят қилган. Бишр ибн ал-Муфаззал отасидан, у Алидан ривоят қилди: у хорижий эди. Али айтди: у — Ҳусайн ибн Молик ибн ал-Хашхош ал-Анбарийнинг ўғли. Ибн Уяйна айтди: Али ибн Ҳусайнни хорижийлар раъйида (деб) кўрдим. Али айтди: менга етишича, у Маккада Ҳусайн ибн Абул-Ҳуррнинг қиличи билан чиққан — у Молик ибн ал-Хашхошдир.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 7, b. 337Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 7, б. 337
al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir)ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир)
Amakivachchasi Hasan ibn Hasan bilan orasida raqobat boʻlib, u oʻzini yomon gap bilan qoraladi, Ali indamadi; kechasi uning uyiga borib: «Ey amakivachcha, agar rost aytgan boʻlsang, Alloh meni magʻfirat qilsin; yolgʻon aytgan boʻlsang, Alloh seni magʻfirat qilsin — sanga salom», dedi va qaytdi; Hasan uning ortidan yugurib chiqib yarashdi. «Odamlarning eng qadrlisi kim?» deb soʻralganda: «Dunyoni oʻziga qadr deb koʻrmagan kishi», dedi. «Tafakkur — muminga yaxshiligini ham, yomonligini ham koʻrsatadigan koʻzgu», va: «Sevganlarni yoʻqotish — gʻurbat», der edi. Yana: «Bir qavm Allohga qoʻrquvdan ibodat qildi — bu qullarning ibodati; boshqalar tamaʼ bilan ibodat qildi — bu savdogarlarning ibodati; yana boshqalar muhabbat va shukr bilan ibodat qildi — mana bu hurlar va yaxshilarning ibodati», degan. Oʻgʻliga: «Fosiqqa doʻst boʻlma — u seni bir luqmaga sotadi; baxilga ham — mol eng kerak paytingda seni tashlab ketadi; yolgʻonchiga ham — u sarobdek, uzoqni yaqin, yaqinni uzoq qilib koʻrsatadi; ahmoqqa ham — foyda qilmoqchi boʻlib zarar keltiradi; qarindoshlik rishtasini uzganga ham — u Alloh kitobida laʼnatlangan», deb nasihat qildi. Masjidga kirsa, odamlar orasidan oʻtib Zayd ibn Aslamning halqasiga borib oʻtirardi; Nofeʼ ibn Jubayr ibn Mutʼim: «Alloh sizni magʻfirat qilsin, siz odamlarning sayyidi boʻla turib, ilm ahli va Quraysh halqalaridan oʻtib, shu qora qul bilan oʻtirasizmi?» deganda: «Kishi foyda koʻradigan joyda oʻtiradi, ilm esa qayerda boʻlsa, oʻsha yerdan talab qilinadi», dedi.Амакиваччаси Ҳасан ибн Ҳасан билан орасида рақобат бўлиб, у ўзини ёмон гап билан қоралади, Али индамади; кечаси унинг уйига бориб: «Эй амакивачча, агар рост айтган бўлсанг, Аллоҳ мени мағфират қилсин; ёлғон айтган бўлсанг, Аллоҳ сени мағфират қилсин — санга салом», деди ва қайтди; Ҳасан унинг ортидан югуриб чиқиб ярашди. «Одамларнинг энг қадрлиси ким?» деб сўралганда: «Дунёни ўзига қадр деб кўрмаган киши», деди. «Тафаккур — муминга яхшилигини ҳам, ёмонлигини ҳам кўрсатадиган кўзгу», ва: «Севганларни йўқотиш — ғурбат», дер эди. Яна: «Бир қавм Аллоҳга қўрқувдан ибодат қилди — бу қулларнинг ибодати; бошқалар тамаъ билан ибодат қилди — бу савдогарларнинг ибодати; яна бошқалар муҳаббат ва шукр билан ибодат қилди — мана бу ҳурлар ва яхшиларнинг ибодати», деган. Ўғлига: «Фосиққа дўст бўлма — у сени бир луқмага сотади; бахилга ҳам — мол энг керак пайтингда сени ташлаб кетади; ёлғончига ҳам — у саробдек, узоқни яқин, яқинни узоқ қилиб кўрсатади; аҳмоққа ҳам — фойда қилмоқчи бўлиб зарар келтиради; қариндошлик риштасини узганга ҳам — у Аллоҳ китобида лаънатланган», деб насиҳат қилди. Масжидга кирса, одамлар орасидан ўтиб Зайд ибн Асламнинг ҳалқасига бориб ўтирарди; Нофеъ ибн Жубайр ибн Мутъим: «Аллоҳ сизни мағфират қилсин, сиз одамларнинг саййиди бўла туриб, илм аҳли ва Қурайш ҳалқаларидан ўтиб, шу қора қул билан ўтирасизми?» деганда: «Киши фойда кўрадиган жойда ўтиради, илм эса қаерда бўлса, ўша ердан талаб қилинади», деди.
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 4493Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 4493