← Xaritaga qaytish← Харитага қайтиш
FaqihlarФақиҳлар

Aliy ibn Abdulkofiy ibn Aliy ibn Tammom ibn Yusuf ibn Muso ibn Tammom ibn Homid ibn Yahyo ibn Umar ibn Usmon ibn Aliy ibn Savvor ibn Salim as-Subkiy, Taqiyuddin Abu-l-Hasan ash-Shofiʼiy

Muhaddis

Safar oyining birinchi kunida tugʻilib, fiqhni otasiga oʻqidi; Qohiraga kirib Ibn ar-Rifʼa qoʻlida mashgʻul boʻldi, ikki usulni qozidan, xilofni as-Sayf al-Bagʻdodiydan, nahvni Abu Hayyondan, tafsirni al-Ilm al-Iroqiydan, qiroatlarni at-Taqiy as-Soyigʻdan, hadisni ad-Dimyotiydan, tasrifni Ibn Atodan, faroizni shayx Abdulloh al-Ammoriydan oldi; hadisni oʻzi talab qilib, unda Shom, Iskandariya va Hijozga rihlat etib hofizlardan oldi. Qohirada Mansuriya va boshqa madrasalarda dars berdi; davlat arkonining kattalari uni ulugʻlardi. Qozi Jaloluddin al-Qazviniy Damashqda vafot etgach, an-Nosir oʻrniga tayinlash uchun bir jamoani chaqirdi va tanlov unga tushdi: 739 yil jumod al-oxirasida qozi boʻlib, hurmat, iffat va nazohat bilan ish yuritdi; xatiblik ham unga qoʻshildi va Doril hadis al-Ashrafiyada dars berdi. Qohira qazosiga chaqirilgach oz turib qaytarildi. Unga mushkul yoki gʻalati masala tushsa, albatta unda bir tasnif yozardi; masalalarini oʻgʻli Tojuddin toʻrt jildda toʻplagan. as-Safadiy: «Shom noiblaridan yo boshqalardan unga qarshi chiqqan hech kim yo azl, yo oʻlim bilan urilmay qolmadi». al-Isnaviy «at-Tabaqot»da: «Ilm ahlidan koʻrganlarimizning eng nazar sohibi, ilmlarni eng jamlovchisi, nozik narsalarda kalomi eng goʻzali va bunga eng bardoshlisi edi; bahslarda gʻoyat insofli boʻlib, hatto bir talabaning tilidan boʻlsa ham haqqa qaytardi, ibodat vazifalariga muhofaza qilar, fan ahlini riʼoya etardi». Yaxshi sheʼri bor. Kasal boʻlgach qazo mansabini oʻgʻli Tojuddinga topshirgan, soʻng sogʻaygan va bir necha kundan keyin vafot etgan.Сафар ойининг биринчи кунида туғилиб, фиқҳни отасига ўқиди; Қоҳирага кириб Ибн ар-Рифъа қўлида машғул бўлди, икки усулни қозидан, хилофни ас-Сайф ал-Бағдодийдан, наҳвни Абу Ҳайёндан, тафсирни ал-Илм ал-Ироқийдан, қироатларни ат-Тақий ас-Сойиғдан, ҳадисни ад-Димётийдан, тасрифни Ибн Атодан, фароизни шайх Абдуллоҳ ал-Амморийдан олди; ҳадисни ўзи талаб қилиб, унда Шом, Искандария ва Ҳижозга риҳлат этиб ҳофизлардан олди. Қоҳирада Мансурия ва бошқа мадрасаларда дарс берди; давлат арконининг катталари уни улуғларди. Қози Жалолуддин ал-Қазвиний Дамашқда вафот этгач, ан-Носир ўрнига тайинлаш учун бир жамоани чақирди ва танлов унга тушди: 739 йил жумод ал-охирасида қози бўлиб, ҳурмат, иффат ва назоҳат билан иш юритди; хатиблик ҳам унга қўшилди ва Дорил ҳадис ал-Ашрафияда дарс берди. Қоҳира қазосига чақирилгач оз туриб қайтарилди. Унга мушкул ёки ғалати масала тушса, албатта унда бир тасниф ёзарди; масалаларини ўғли Тожуддин тўрт жилдда тўплаган. ас-Сафадий: «Шом ноибларидан ё бошқалардан унга қарши чиққан ҳеч ким ё азл, ё ўлим билан урилмай қолмади». ал-Иснавий «ат-Табақот»да: «Илм аҳлидан кўрганларимизнинг энг назар соҳиби, илмларни энг жамловчиси, нозик нарсаларда каломи энг гўзали ва бунга энг бардошлиси эди; баҳсларда ғоят инсофли бўлиб, ҳатто бир талабанинг тилидан бўлса ҳам ҳаққа қайтарди, ибодат вазифаларига муҳофаза қилар, фан аҳлини риъоя этарди». Яхши шеъри бор. Касал бўлгач қазо мансабини ўғли Тожуддинга топширган, сўнг соғайган ва бир неча кундан кейин вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 467Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 467