Aliy ibn Ahmad ibn al-Imom al-Qosim ibn Muhammad al-Hasaniy al-Yamaniy

Bir ming qirqinchi yilda tugʻilgan va zamonasining ulamolaridan ilm olib, keng fazilatlarni, ulugʻ manoqiblarni va karam xislatlarini toʻplagan; ilm bilan raislikni, jasorat, mahorat va farosatni, fazl va adabni birga jamlagan hamda ilmlarning usuli, furuʼi va olatlarini tekshirgan. «Al-Bahr az-zaxxor»ga sharhi, ulugʻ bahslari, masalalari, risolalari va qoniqarli javoblari bor. Otasi bir ming oltmish oltinchi yilda vafot etgach, al-Mutavakkil alalloh Ismoil uni otasi oʻrniga qoʻygan va u Saʼda hamda uning yurtlarini kamol, jasorat, matonat va haybat bilan boshqargan; Saʼdadan amakisi Imom al-Mutavakkilni ziyorat qilib turar, u ham uni juda ulugʻlar edi. Soʻng al-Mutavakkil xonadonidan bir jamoa uni imomning irodasiga qarshi chiqishda ayblab yetkazgach, imom baʼzi ishlarni undan olib, oxiri uni oʻgʻli al-Hasan bilan almashtirgan; shundan keyin u oʻzini sevgan qabilalar bilan birga amakisiga itoatni tashlab, «ar-Rizo»ga daʼvat qilgan. Al-Mutavakkil vafotidan keyin Imom al-Mahdiy Ahmad ibn al-Hasanga ergashgan, u vafot etgach ikkinchi bor oʻziga daʼvat qilgan, soʻng Imom al-Muʼayyad billoh Muhammad ibn al-Mutavakkilga, keyin al-Mahdiy Sohibul-Mavohibga bayʼat bergan; oxiri uning yoʻlidan norozi boʻlib yana oʻziga daʼvat qilgan, «ad-Doʼiy» laqabini olgan, Saʼda tomonda unga xutba oʻqilib, nomiga tanga zarb qilingan va katta qoʻshin bilan Sanʼoni qamal qilishga chiqqan. Al-Mahdiy Sohibul-Mavohib unga koʻp askar yuborib, tarafdorlarining baʼzisini mol bilan ogʻdirgach, ular tarqalgan; urushlardan soʻng u Saʼdaga qaytib, bir ming bir yuz yigirma birinchi yil jumodul-ulo oyida vafot etgunicha uning voliysi boʻlib qolgan.Бир минг қирқинчи йилда туғилган ва замонасининг уламоларидан илм олиб, кенг фазилатларни, улуғ маноқибларни ва карам хислатларини тўплаган; илм билан раисликни, жасорат, маҳорат ва фаросатни, фазл ва адабни бирга жамлаган ҳамда илмларнинг усули, фуруъи ва олатларини текширган. «Ал-Баҳр аз-заххор»га шарҳи, улуғ баҳслари, масалалари, рисолалари ва қониқарли жавоблари бор. Отаси бир минг олтмиш олтинчи йилда вафот этгач, ал-Мутаваккил алаллоҳ Исмоил уни отаси ўрнига қўйган ва у Саъда ҳамда унинг юртларини камол, жасорат, матонат ва ҳайбат билан бошқарган; Саъдадан амакиси Имом ал-Мутаваккилни зиёрат қилиб турар, у ҳам уни жуда улуғлар эди. Сўнг ал-Мутаваккил хонадонидан бир жамоа уни имомнинг иродасига қарши чиқишда айблаб етказгач, имом баъзи ишларни ундан олиб, охири уни ўғли ал-Ҳасан билан алмаштирган; шундан кейин у ўзини севган қабилалар билан бирга амакисига итоатни ташлаб, «ар-Ризо»га даъват қилган. Ал-Мутаваккил вафотидан кейин Имом ал-Маҳдий Аҳмад ибн ал-Ҳасанга эргашган, у вафот этгач иккинчи бор ўзига даъват қилган, сўнг Имом ал-Муъайяд биллоҳ Муҳаммад ибн ал-Мутаваккилга, кейин ал-Маҳдий Соҳибул-Мавоҳибга байъат берган; охири унинг йўлидан норози бўлиб яна ўзига даъват қилган, «ад-Дўий» лақабини олган, Саъда томонда унга хутба ўқилиб, номига танга зарб қилинган ва катта қўшин билан Санъони қамал қилишга чиққан. Ал-Маҳдий Соҳибул-Мавоҳиб унга кўп аскар юбориб, тарафдорларининг баъзисини мол билан оғдиргач, улар тарқалган; урушлардан сўнг у Саъдага қайтиб, бир минг бир юз йигирма биринчи йил жумодул-уло ойида вафот этгунича унинг волийси бўлиб қолган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 1070Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 1070