Aliy ibn Ahmad ibn Aliy as-Samoviy al-Yamaniy

Bir ming oʻttiz birinchi yilda tugʻilib, Zimor shahrida voyaga yetgan. Sayyid Ahmad ibn Aliy ash-Shomiydan, Sayyid Ahmad ibn Muhammad al-Havsiydan, Qozi Abdulvosiʼ al-Alafiydan, Qozi Abdurrahmon al-Haymiydan va Qozi Muhammad ibn Saloh al-Falakiydan ilm olib, fiqh, nahv, sarf, usulning ikki turi va masohatda mahorat kasb etgan, mantiqda ham ulush olgan. Zuhd va varaʼda gʻoyat ilgari, toatlarga davomli, hamma vaqt masjid bilan hamnafas edi: bomdodni oʻqib, quyosh chiqquncha zikr uchun oʻtirar, soʻng dars berar, keyin uyiga kirib arpa va shunga oʻxshash oddiy taomdan yer, yana masjidiga qaytib kun oxirigacha dars berar va musulmonlar orasida hukm chiqarar edi; qoʻlida Sayyid al-Husayn ibn al-Hasan ibn al-Imom al-Qosim va Qozi Ishoq al-Abdiy kabi ulamolar yetishib chiqqan. Bir ming yetmish toʻqqizinchi yilda Zimorga al-Mutavakkil alalloh Ismoilni koʻrgani borganida imom uni gʻoyatda ulugʻlab, qozilikda yordam soʻragan va umumiy voliylik bergan; u buni faqat uzoq bahs va hujjat bilan majbur qilingandan keyin qabul qilgan, vazifani chiroyli ado etgan, kamoli va yaxshi tadbiri haqidagi xabar yurtlarga tarqagan. Bir ming bir yuz toʻrtinchi yilda al-Mahdiy Sohibul-Mavohib uni sharhi uzun sabablarga koʻra vazifadan ozod qilgach, ibodat, dars va fatvoga berilgan. Radoʼ shahrida iyd al-fitr kuni vafot etgan; oʻlimi kuni mashhur kun boʻlib, zimmiylardan mingdan ortigʻi baqirib, boshlariga tuproq sochib hozir boʻlgan, Madinada bir hotifning «Alloh Qozi as-Samoviyga rahm qilsin, u shu kuni vafot etdi, unga janoza oʻqinglar» degani mutavotir tarzda naql qilingan va oʻsha kuni unga Madina, Makka, al-Muxo, Zabid, Adan va Hazramavtda janoza oʻqilgan. U turish-oʻtirish, kirish-chiqishdan qoldiradigan kasal bilan ogʻrimadi; joni shom namozining ikkinchi rakati, ikkinchi sajdasida olindi va Radoʼdagi al-Obid qabristoniga dafn etildi.Бир минг ўттиз биринчи йилда туғилиб, Зимор шаҳрида вояга етган. Саййид Аҳмад ибн Алий аш-Шомийдан, Саййид Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Ҳавсийдан, Қози Абдулвосиъ ал-Алафийдан, Қози Абдурраҳмон ал-Ҳаймийдан ва Қози Муҳаммад ибн Салоҳ ал-Фалакийдан илм олиб, фиқҳ, наҳв, сарф, усулнинг икки тури ва масоҳатда маҳорат касб этган, мантиқда ҳам улуш олган. Зуҳд ва вараъда ғоят илгари, тоатларга давомли, ҳамма вақт масжид билан ҳамнафас эди: бомдодни ўқиб, қуёш чиққунча зикр учун ўтирар, сўнг дарс берар, кейин уйига кириб арпа ва шунга ўхшаш оддий таомдан ер, яна масжидига қайтиб кун охиригача дарс берар ва мусулмонлар орасида ҳукм чиқарар эди; қўлида Саййид ал-Ҳусайн ибн ал-Ҳасан ибн ал-Имом ал-Қосим ва Қози Исҳоқ ал-Абдий каби уламолар етишиб чиққан. Бир минг етмиш тўққизинчи йилда Зиморга ал-Мутаваккил алаллоҳ Исмоилни кўргани борганида имом уни ғоятда улуғлаб, қозиликда ёрдам сўраган ва умумий волийлик берган; у буни фақат узоқ баҳс ва ҳужжат билан мажбур қилингандан кейин қабул қилган, вазифани чиройли адо этган, камоли ва яхши тадбири ҳақидаги хабар юртларга тарқаган. Бир минг бир юз тўртинчи йилда ал-Маҳдий Соҳибул-Мавоҳиб уни шарҳи узун сабабларга кўра вазифадан озод қилгач, ибодат, дарс ва фатвога берилган. Радў шаҳрида ийд ал-фитр куни вафот этган; ўлими куни машҳур кун бўлиб, зиммийлардан мингдан ортиғи бақириб, бошларига тупроқ сочиб ҳозир бўлган, Мадинада бир ҳотифнинг «Аллоҳ Қози ас-Самовийга раҳм қилсин, у шу куни вафот этди, унга жаноза ўқинглар» дегани мутавотир тарзда нақл қилинган ва ўша куни унга Мадина, Макка, ал-Мухо, Забид, Адан ва Ҳазрамавтда жаноза ўқилган. У туриш-ўтириш, кириш-чиқишдан қолдирадиган касал билан оғримади; жони шом намозининг иккинчи ракати, иккинчи саждасида олинди ва Радўдаги ал-Обид қабристонига дафн этилди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 1071Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 1071