Aliy ibn Dodu ibn Yusuf ibn Umar ibn Aliy ibn Rasul, al-Malik al-Mujohid, Yaman sohibi
Muhaddis
721 yil zulhijjasida otasidan keyin saltanatni oldi; amakivachchasi az-Zohir ibn al-Mansur unga qarshi chiqdi va orada urushlar boʻldi, soʻng al-Mujohid Zabidda qaror topganda az-Zohir uni qamal qildi. Qamaldan qiynalgach Sanʼo sohibi imom Solohuddinga xat yozdi va u qoʻshin yubordi; uzoq voqealardan keyin ish al-Mujohidga qaytib, barcha yurtlarni egalladi. 742 yili haj qilib Kaʼbaga kisva va eshik olib bordi — oʻzi oʻrnatib, Kaʼbani kiyintirmoqchi edi va makkaliklarga koʻp mol tarqatdi, ammo ular yoʻl qoʻymadi. Qaytganda oʻgʻli mamlakatni egallab al-Muayyad laqabini olganini koʻrdi va u bilan urushib, uni qoʻlga olib oʻldirdi. 751 yili yana haj qilib, mahmalini misrliklarnikidan oldin qoʻydi va nizo chiqib urush boʻldi; makkaliklar unga yordam berdi, keyin yamanliklar qirilib yengildi va al-Mujohid asir olinib Qohiraga olib borildi. Sulton an-Nosir uni ikrom qilib kishanini yechdi, ustiga bir miqdor mol yukladi, xilʼat kiydirib yurtiga joʻnatdi va amirlaridan birini qoʻshdi; Yanbuʼga yetganda qochdi, ushlanib Misrga qaytarildi va Karakka yuborilib qamaldi, an-Nosir Hasan taxtdan tushirilgach 752 yil shaʼbonida baʼzi amirlarning shafoati bilan ozod qilinib mamlakatiga qaytarildi va oʻlgunicha shu yerda hukm surdi. Onasi u haj qilganda mamlakatni idora qilgan, asirligini eshitgach oʻgʻli as-Solihni oʻrnatib savdogarlarga xat yozgan. Rivoyat qilinishicha, ozod boʻlgach otga minib Nil qirgʻogʻidan oʻtganda ot chanqab suv istadi, u sugʻordi va soʻng achchiq yigʻladi: Yamanda bir munajjim unga Misr diyoriga podshoh boʻlishini va otini Nildan sugʻorishini aytgan ekan, u shunday boʻladi deb oʻylardi; otini oʻsha holda Nil suvidan ichayotganini koʻrgach, ishora qilingan qadar shu ekanini bildi.721 йил зулҳижжасида отасидан кейин салтанатни олди; амакиваччаси аз-Зоҳир ибн ал-Мансур унга қарши чиқди ва орада урушлар бўлди, сўнг ал-Мужоҳид Забидда қарор топганда аз-Зоҳир уни қамал қилди. Қамалдан қийналгач Санъо соҳиби имом Солоҳуддинга хат ёзди ва у қўшин юборди; узоқ воқеалардан кейин иш ал-Мужоҳидга қайтиб, барча юртларни эгаллади. 742 йили ҳаж қилиб Каъбага кисва ва эшик олиб борди — ўзи ўрнатиб, Каъбани кийинтирмоқчи эди ва маккаликларга кўп мол тарқатди, аммо улар йўл қўймади. Қайтганда ўғли мамлакатни эгаллаб ал-Муайяд лақабини олганини кўрди ва у билан урушиб, уни қўлга олиб ўлдирди. 751 йили яна ҳаж қилиб, маҳмалини мисрликларникидан олдин қўйди ва низо чиқиб уруш бўлди; маккаликлар унга ёрдам берди, кейин яманликлар қирилиб енгилди ва ал-Мужоҳид асир олиниб Қоҳирага олиб борилди. Султон ан-Носир уни икром қилиб кишанини ечди, устига бир миқдор мол юклади, хилъат кийдириб юртига жўнатди ва амирларидан бирини қўшди; Янбуъга етганда қочди, ушланиб Мисрга қайтарилди ва Каракка юборилиб қамалди, ан-Носир Ҳасан тахтдан туширилгач 752 йил шаъбонида баъзи амирларнинг шафоати билан озод қилиниб мамлакатига қайтарилди ва ўлгунича шу ерда ҳукм сурди. Онаси у ҳаж қилганда мамлакатни идора қилган, асирлигини эшитгач ўғли ас-Солиҳни ўрнатиб савдогарларга хат ёзган. Ривоят қилинишича, озод бўлгач отга миниб Нил қирғоғидан ўтганда от чанқаб сув истади, у суғорди ва сўнг аччиқ йиғлади: Яманда бир мунажжим унга Миср диёрига подшоҳ бўлишини ва отини Нилдан суғоришини айтган экан, у шундай бўлади деб ўйларди; отини ўша ҳолда Нил сувидан ичаётганини кўргач, ишора қилинган қадар шу эканини билди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 444Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 444