Aliy ibn Yaʼqub ibn Jabroil al-Bakriy, Nuruddin al-Misriy ash-Shofiʼiy

Fiqh va usul bilan mashgʻul boʻlib, Sit al-Vuzaroga oʻzi oʻqidi. Qibtlar sababli boshiga mihnat tushdi: 714 yil muharramining oʻrtasida nasroniylar Misrdagi Amr ibn al-Os jomeʼining qandillaridan bir nimani olib cherkovga osganini eshitib, koʻp odam bilan cherkovga bostirib kirdi, nasroniylarni jazoladi va ulardan ulkan oʻch oldi; jomeʼga qaytib, buni qilganni haqorat qildi va xatibini koʻp qoraladi. Bu sultonga yetgach, qozilarni — ular orasida Ibn al-Vakil bor edi — chaqirtirdi va uni ham keltirdi. U gapirib vaʼz qildi, Qurʼondan oyatlar va hadislar keltirdi va sultonga qattiq gapirib: «Jihodning afzali zolim sulton oldida haq soʻz aytishdir», dedi. Sultonning gʻazabi kuchayib: «Men zolimmanmi?» dedi; u: «Ha, sen qibtlarni musulmonlarga hukmron qilding va ishlarini kuchaytirding», dedi. Sulton oʻzini tuta olmay qilich olib urish uchun turmoqchi boʻldi, baʼzi amirlar shoshib qoʻlini ushladi; u molikiy qoziga qarab: «Ey qozi, bunga jurʼat qildi, unga nima vojib?» dedi, qozi: «Uqubatni vojib qiladigan hech nima aytmadi», dedi. Sulton unga: «Huzurimdan chiq!» deb qichqirdi, u chiqdi va Ibn Jamoʼa: «Jurʼat qildi, endi sultonga tirgashishigina qolgan», dedi; sulton qoʻzgʻalib: «Tilini kesinglar!» dedi. Amirlar buni qilgani shoshildi, uni keltirdilar, u titrab qichqirdi va amirlardan yordam soʻradi, ular achinib sultondan shafoat soʻrab qattiq turdilar; Ibn al-Vakil yigʻlab kirdi va sulton unga bir narsa boʻldi deb oʻyladi. «Xayrmi, xayrmi?» deganda: «Bu olim, solih kishi, faqat miyasi quruq», dedi; sulton «Rost aytding» deb gʻazabi bosildi. Ash-Shavkoniy: Ibn Jamoʼaning ahmoqona bir soʻzi nima qilganiga va Sadruddin ibn al-Vakil bu bechoraning salomatligiga qanday yoʻl topganiga qarang — sultonlar nazdida qabuli bor kishi musulmonlarning manfaati va qonlarini saqlash uchun qoʻlidan kelganicha hiyla ishlatsin; u miyasi quruq emas edi, lekin bu vasila oʻsha balodan qutulishi boʻldi. Rabiʼ ul-oxir oyida vafot etdi.Фиқҳ ва усул билан машғул бўлиб, Сит ал-Вузарога ўзи ўқиди. Қибтлар сабабли бошига миҳнат тушди: 714 йил муҳаррамининг ўртасида насронийлар Мисрдаги Амр ибн ал-Ос жомеъининг қандилларидан бир нимани олиб черковга осганини эшитиб, кўп одам билан черковга бостириб кирди, насронийларни жазолади ва улардан улкан ўч олди; жомеъга қайтиб, буни қилганни ҳақорат қилди ва хатибини кўп қоралади. Бу султонга етгач, қозиларни — улар орасида Ибн ал-Вакил бор эди — чақиртирди ва уни ҳам келтирди. У гапириб ваъз қилди, Қуръондан оятлар ва ҳадислар келтирди ва султонга қаттиқ гапириб: «Жиҳоднинг афзали золим султон олдида ҳақ сўз айтишдир», деди. Султоннинг ғазаби кучайиб: «Мен золимманми?» деди; у: «Ҳа, сен қибтларни мусулмонларга ҳукмрон қилдинг ва ишларини кучайтирдинг», деди. Султон ўзини тута олмай қилич олиб уриш учун турмоқчи бўлди, баъзи амирлар шошиб қўлини ушлади; у моликий қозига қараб: «Эй қози, бунга журъат қилди, унга нима вожиб?» деди, қози: «Уқубатни вожиб қиладиган ҳеч нима айтмади», деди. Султон унга: «Ҳузуримдан чиқ!» деб қичқирди, у чиқди ва Ибн Жамўа: «Журъат қилди, энди султонга тиргашишигина қолган», деди; султон қўзғалиб: «Тилини кесинглар!» деди. Амирлар буни қилгани шошилди, уни келтирдилар, у титраб қичқирди ва амирлардан ёрдам сўради, улар ачиниб султондан шафоат сўраб қаттиқ турдилар; Ибн ал-Вакил йиғлаб кирди ва султон унга бир нарса бўлди деб ўйлади. «Хайрми, хайрми?» деганда: «Бу олим, солиҳ киши, фақат мияси қуруқ», деди; султон «Рост айтдинг» деб ғазаби босилди. Аш-Шавконий: Ибн Жамўанинг аҳмоқона бир сўзи нима қилганига ва Садруддин ибн ал-Вакил бу бечоранинг саломатлигига қандай йўл топганига қаранг — султонлар наздида қабули бор киши мусулмонларнинг манфаати ва қонларини сақлаш учун қўлидан келганича ҳийла ишлацин; у мияси қуруқ эмас эди, лекин бу васила ўша балодан қутулиши бўлди. Рабиъ ул-охир ойида вафот этди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 502Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 502