Amin ibn Ali Nosiruddin

Mohir shoir, tilshunos, adib yozuvchilardan. Tugʻilgani ham, vafoti ham Livandagi Kafarmatta qishlogʻida. Abayyadagi Amerika boshlangʻich maktabida, soʻng otasi boshqargan Dovudiyya maktabida oʻqigan. 1912-yilda unga tarjimai holini soʻrab yozganimda, javobida shunday degan edi: «Oʻn yoshga yetmasimdan vazni toʻgʻri baytlar ayta boshladim, otam ularni men uchun yozib borar va nahv xatolarimni tuzatardi. Keyin arab tili va adabiyoti asoslarini, baʼzi ilmlar va tillarni oʻrgandim. Soʻng mutolaaga berildim va mendek zaiflar undan qanchalik foyda olsa, shuncha foyda oldim. Oilamga kelsak, u — maqtanish emas — Livandagi qadimiy nasabli xonadonlardan va uning maqtovga sazovor izlari bor». Usmonli dustur qabul qilinishidan oldin otasi chiqarib turgan «as-Safo» gazetasini tahrir qilgani bilan shuhrat topgan; 1899-yilda uni oʻz zimmasiga olgan, keyin yana otasining «al-Isloh» jurnalini boshqargan. Oʻttiz yil davomida «as-Safo»ga nazorat qilib, uning koʻp maqolalarini oʻzi yozgan. Bosilgan kitoblari: tilga oid «Daqoiq al-arabiyya», birinchi sheʼriy devoni «Sado al-xotir», «al-Ilhom», maqolalari toʻplami «al-Bayyinot» va «Gʻodat Busro» qissasi; boshqa roman-hikoyalari ham bor. Hali qoʻlyozma holidagi kitoblari: qolgan barcha sheʼri jamlangan yirik jildli «al-Falak», oʻz inshosidan tanlanmalar «Nasr al-jumon», inson aʼzolari nomlari, ularga aloqador kasallik va alomatlar hamda ishlatiladigan asbob va idishlar lugʻati «ar-Rofid», yuradigan, uchadigan va oʻrmalaydigan hayvon, qush va hasharotlar lugʻati «Hidoyat al-munshiʼ», tilga oid «Bugʻyat al-mutaʼaddib», hazillar «Savonih va bavorih», nahv va sarfga oid «as-Samar al-yoniʼ» va sheʼriy pyesa «Yavm Ziy Qor».Моҳир шоир, тилшунос, адиб ёзувчилардан. Туғилгани ҳам, вафоти ҳам Ливандаги Кафарматта қишлоғида. Абайядаги Америка бошланғич мактабида, сўнг отаси бошқарган Довудийя мактабида ўқиган. 1912-йилда унга таржимаи ҳолини сўраб ёзганимда, жавобида шундай деган эди: «Ўн ёшга етмасимдан вазни тўғри байтлар айта бошладим, отам уларни мен учун ёзиб борар ва наҳв хатоларимни тузатарди. Кейин араб тили ва адабиёти асосларини, баъзи илмлар ва тилларни ўргандим. Сўнг мутолаага берилдим ва мендек заифлар ундан қанчалик фойда олса, шунча фойда олдим. Оиламга келсак, у — мақтаниш эмас — Ливандаги қадимий насабли хонадонлардан ва унинг мақтовга сазовор излари бор». Усмонли дустур қабул қилинишидан олдин отаси чиқариб турган «ас-Сафо» газетасини таҳрир қилгани билан шуҳрат топган; 1899-йилда уни ўз зиммасига олган, кейин яна отасининг «ал-Ислоҳ» журналини бошқарган. Ўттиз йил давомида «ас-Сафо»га назорат қилиб, унинг кўп мақолаларини ўзи ёзган. Босилган китоблари: тилга оид «Дақоиқ ал-арабийя», биринчи шеърий девони «Садо ал-хотир», «ал-Илҳом», мақолалари тўплами «ал-Баййинот» ва «Ғодат Бусро» қиссаси; бошқа роман-ҳикоялари ҳам бор. Ҳали қўлёзма ҳолидаги китоблари: қолган барча шеъри жамланган йирик жилдли «ал-Фалак», ўз иншосидан танланмалар «Наср ал-жумон», инсон аъзолари номлари, уларга алоқадор касаллик ва аломатлар ҳамда ишлатиладиган асбоб ва идишлар луғати «ар-Рофид», юрадиган, учадиган ва ўрмалайдиган ҳайвон, қуш ва ҳашаротлар луғати «Ҳидоят ал-муншиъ», тилга оид «Буғят ал-мутаъаддиб», ҳазиллар «Савониҳ ва бавориҳ», наҳв ва сарфга оид «ас-Самар ал-ёниъ» ва шеърий песа «Явм Зий Қор».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 18Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 18