an-Nosih Abdurrahmon ibn Najm ibn al-Hanbaliy ad-Dimashqiy

Abul-Faraj Abdurrahmon ibn Najm ibn Abdulvahhob — shayx Abul-Faraj ibn al-Hanbaliyning avlodi; as-Saʼdiy al-Ibodiy, asli sherozlik, damashqlik hanbaliy faqih, Ibn al-Hanbaliy nomi bilan mashhur. Besh yuz ellik toʻrtinchi yil shavvolining oʻn yettinchi juma kechasi Damashqda tugʻilgan; u yerda qozi Abul-Fazl ash-Shahrazuriy va bir jamoadan eshitgan. Safarga chiqib, Bagʻdodda bir muddat turgan va Shuhda, as-Saqalotuniy hamda koʻp kishilardan eshitgan; Isfahonda Abu Muso al-Madiniydan — undan eshitganlarning oxirgisi u edi, chunki oʻlim toʻshagida eshitgan; Mavsilda shayx Abu Ahmad al-Haddod az-Zohiddan uning asarlaridan bir qismini eshitgan. Koʻp yurtlarga kirib, ularning fozillari va solihlari bilan uchrashgan, Misrga ikki marta borgan. Fiqhni Bagʻdodda Ibn al-Munniy va Abul-Baqo al-Ukbariydan olgan — unga «Fasihu Saʼlab»ni yoddan oʻqigan — hamda al-Kamol as-Sinjoriydan taʼlim olgan. Vaʼzga berilib, unda yuksalgan va yoshligidanoq toʻliq qabulga erishgan; Misr, Halab, Irbil, Madina va Quddus kabi kirgan koʻp shaharlarida vaʼz aytgan. Podshoh va sultonlar, ayniqsa Shomdagi ayyubiy hukmdorlar nazdida hurmati bor edi. Salohiddin bilan birga Quddus fathida hozir boʻlgan va: «Fathdan ikki yil keyin sulton bilan Quddusda uchrashdim, u mendan koʻp narsa soʻradi — jumladan qorada xizob qilish haqida; men „makruh“, dedim. Yana: „Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni koʻrgan, bir-biridan tugʻilgan toʻrt sahoba kim?“ deb soʻradi; men: „Abu Bakr Siddiq, otasi Abu Quhofa, Abdurrahmon ibn Abu Bakr va Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Abu Bakr“, dedim», — deb hikoya qilgan. Bir necha madrasada, jumladan bobosi Sharaf al-Islom madrasasida va al-Musmoriyada dars bergan; soʻng Robiʼa Xotun unga togʻda madrasa qurdirgan — as-Sohibiya nomi bilan mashhur — va olti yuz yigirma sakkizinchi yilda unda dars berishni boshlagan. Shayx Muvaffaquddindan keyin mazhab boshligʻi unga oʻtgan. U bilan shayx al-Muvaffaq orasida yangi paydo boʻlgan samoʼ haqidagi fatvoda ixtilof boʻlgan: al-Muvaffaq uni inkor qilgan, an-Nosih esa «qoʻshiq sheʼrga oʻxshaydi — unda maqtaladigani ham, qoralanadigani ham bor; nafs orom olsin, gʻam tarqalsin deb aytilgani vaʼz eshitgandek boʻlib, unda zarar yoʻq», deb yozgan va ansor qizlarining qoʻshigʻi, toʻydagi qoʻshiq hamda huddo haqidagi hadislarni keltirgan.Абул-Фараж Абдурраҳмон ибн Нажм ибн Абдулваҳҳоб — шайх Абул-Фараж ибн ал-Ҳанбалийнинг авлоди; ас-Саъдий ал-Ибодий, асли шерозлик, дамашқлик ҳанбалий фақиҳ, Ибн ал-Ҳанбалий номи билан машҳур. Беш юз эллик тўртинчи йил шавволининг ўн еттинчи жума кечаси Дамашқда туғилган; у ерда қози Абул-Фазл аш-Шаҳразурий ва бир жамоадан эшитган. Сафарга чиқиб, Бағдодда бир муддат турган ва Шуҳда, ас-Сақалотуний ҳамда кўп кишилардан эшитган; Исфаҳонда Абу Мусо ал-Мадинийдан — ундан эшитганларнинг охиргиси у эди, чунки ўлим тўшагида эшитган; Мавсилда шайх Абу Аҳмад ал-Ҳаддод аз-Зоҳиддан унинг асарларидан бир қисмини эшитган. Кўп юртларга кириб, уларнинг фозиллари ва солиҳлари билан учрашган, Мисрга икки марта борган. Фиқҳни Бағдодда Ибн ал-Мунний ва Абул-Бақо ал-Укбарийдан олган — унга «Фасиҳу Саълаб»ни ёддан ўқиган — ҳамда ал-Камол ас-Синжорийдан таълим олган. Ваъзга берилиб, унда юксалган ва ёшлигиданоқ тўлиқ қабулга эришган; Миср, Ҳалаб, Ирбил, Мадина ва Қуддус каби кирган кўп шаҳарларида ваъз айтган. Подшоҳ ва султонлар, айниқса Шомдаги айюбий ҳукмдорлар наздида ҳурмати бор эди. Салоҳиддин билан бирга Қуддус фатҳида ҳозир бўлган ва: «Фатҳдан икки йил кейин султон билан Қуддусда учрашдим, у мендан кўп нарса сўради — жумладан қорада хизоб қилиш ҳақида; мен „макруҳ“, дедим. Яна: „Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни кўрган, бир-биридан туғилган тўрт саҳоба ким?“ деб сўради; мен: „Абу Бакр Сиддиқ, отаси Абу Қуҳофа, Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ва Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Абу Бакр“, дедим», — деб ҳикоя қилган. Бир неча мадрасада, жумладан бобоси Шараф ал-Ислом мадрасасида ва ал-Мусморияда дарс берган; сўнг Робиъа Хотун унга тоғда мадраса қурдирган — ас-Соҳибия номи билан машҳур — ва олти юз йигирма саккизинчи йилда унда дарс беришни бошлаган. Шайх Муваффақуддиндан кейин мазҳаб бошлиғи унга ўтган. У билан шайх ал-Муваффақ орасида янги пайдо бўлган самў ҳақидаги фатвода ихтилоф бўлган: ал-Муваффақ уни инкор қилган, ан-Носиҳ эса «қўшиқ шеърга ўхшайди — унда мақталадигани ҳам, қораланадигани ҳам бор; нафс ором олсин, ғам тарқалсин деб айтилгани ваъз эшитгандек бўлиб, унда зарар йўқ», деб ёзган ва ансор қизларининг қўшиғи, тўйдаги қўшиқ ҳамда ҳуддо ҳақидаги ҳадисларни келтирган.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 7, b. 286Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 7, б. 286