an-Nosir ibn al-Husayn ibn Muhammad ibn Iso al-Hasaniy at-Tolibiy ad-Daylamiy
Muhaddis
Abul-Fath kunyali, «ad-Daylamiy» nomi bilan mashhur mufassir; zaydiylarning imomlaridan va botirlaridan. Daylam yurtida (Xazar dengizining janubi-gʻarbida) tugʻilib, oʻsha yerda taʼlim olgan; 437-hijriy yili Yamanga kirib, oʻzini imom deb daʼvat qildi. Qabilalar unga bayʼat qilib, bilagi baquvvat boʻldi: Saʼda shahrini egalladi va Sanʼoni qoʻlga kiritdi. Zi Binni qarorgoh qilib, «Zafor Zi Bin» qalʼasini bunyod etdi. Uning kunlarida sulayhiylar paydo boʻlib, Ali ibn Muhammad as-Sulayhiy unga qarshi jang qildi. 443-yili Yamanda shiddatli qahatchilik yuz berib, odamlar oʻlaksa yeydigan holga tushdi. U jihod va kurashda davom etdi, oxiri Sulayhiy uni Ans yurtidagi Foid qaʼida (yoki Najd al-Hojda) boʻlgan bir toʻqnashuvda oʻldirdi; qabri Ans yurtidagi Afiq qishlogʻida. Zimor va boshqa shaharlarda «Banu ad-Daylamiy» nomi bilan tanilgan zurriyoti bor. Faqih olim edi, toʻrt juzli «Tafsir» kitobi bor. Ismi, nasabi, Yamanga kirgan sanasi va vafot yili haqida ixtilof qilingan.Абул-Фатҳ куняли, «ад-Дайламий» номи билан машҳур муфассир; зайдийларнинг имомларидан ва ботирларидан. Дайлам юртида (Хазар денгизининг жануби-ғарбида) туғилиб, ўша ерда таълим олган; 437-ҳижрий йили Яманга кириб, ўзини имом деб даъват қилди. Қабилалар унга байъат қилиб, билаги бақувват бўлди: Саъда шаҳрини эгаллади ва Санъони қўлга киритди. Зи Бинни қароргоҳ қилиб, «Зафор Зи Бин» қалъасини бунёд этди. Унинг кунларида сулайҳийлар пайдо бўлиб, Али ибн Муҳаммад ас-Сулайҳий унга қарши жанг қилди. 443-йили Яманда шиддатли қаҳатчилик юз бериб, одамлар ўлакса ейдиган ҳолга тушди. У жиҳод ва курашда давом этди, охири Сулайҳий уни Анс юртидаги Фоид қаъида (ёки Нажд ал-Ҳожда) бўлган бир тўқнашувда ўлдирди; қабри Анс юртидаги Афиқ қишлоғида. Зимор ва бошқа шаҳарларда «Бану ад-Дайламий» номи билан танилган зурриёти бор. Фақиҳ олим эди, тўрт жузли «Тафсир» китоби бор. Исми, насаби, Яманга кирган санаси ва вафот йили ҳақида ихтилоф қилинган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 7, b. 347Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 7, б. 347