ar-Rabiʼ ibn Yunus
Tabaʼ tobeʼin
Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy)Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий)
Abu al-Fazl kunyali, al-Mansur va al-Mahdiyning hojibi. al-Mansur bilan orasida boʻlgan voqealardan biri: xalifa bir kuni unga «Hojatingni soʻra», dedi. U: «Oʻgʻlimni sevishingni», dedi. Xalifa: «Voy senga! Muhabbat sabablar bilan boʻladi», dedi. U: «Alloh sening qoʻlingga sababini soladigan imkon bergan», dedi. «Qanday?» «Unga ehson qilasan — u seni sevadi». Xalifa: «Vallohi, sababni yuzaga chiqarmasdanoq uni sevib qoldim; ammo nega hamma narsadan koʻra muhabbatni tanlading?» U: «Toki gunohlari sening oldingda bolalar gunohiday, shafoati esa yalangʻoch kishining shafoatiday boʻlsin», deb al-Farazdaqning «Belini bogʻlab kelgan shafeʼ — yalangʻoch kelgan shafeʼday emas» degan soʻziga ishora qildi. Yana bir kuni al-Mansur unga: «Ey Rabiʼ, oʻlim boʻlmasa, hayot naqadar shirin edi-ya!» dedi. U: «Hayotni shirin qilgan ham oʻlimdir», dedi — yaʼni sendan oldingilarning oʻlimi bilan xalifalik senga yetdi.Абу ал-Фазл куняли, ал-Мансур ва ал-Маҳдийнинг ҳожиби. ал-Мансур билан орасида бўлган воқеалардан бири: халифа бир куни унга «Ҳожатингни сўра», деди. У: «Ўғлимни севишингни», деди. Халифа: «Вой сенга! Муҳаббат сабаблар билан бўлади», деди. У: «Аллоҳ сенинг қўлингга сабабини соладиган имкон берган», деди. «Қандай?» «Унга эҳсон қиласан — у сени севади». Халифа: «Валлоҳи, сабабни юзага чиқармасданоқ уни севиб қолдим; аммо нега ҳамма нарсадан кўра муҳаббатни танладинг?» У: «Токи гуноҳлари сенинг олдингда болалар гуноҳидай, шафоати эса яланғоч кишининг шафоатидай бўлсин», деб ал-Фараздақнинг «Белини боғлаб келган шафеъ — яланғоч келган шафеъдай эмас» деган сўзига ишора қилди. Яна бир куни ал-Мансур унга: «Эй Рабиъ, ўлим бўлмаса, ҳаёт нақадар ширин эди-я!» деди. У: «Ҳаётни ширин қилган ҳам ўлимдир», деди — яъни сендан олдингиларнинг ўлими билан халифалик сенга етди.
Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 2, b. 319Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 2, б. 319
al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy)ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий)
Abbosiylarning mavlolaridan; vazir, qatʼiyat bilan taʼriflangan aqlli kishilardan. Abbosiy Mansur uni hojib qilib olgan, keyin vazir etgan. Salobatli edi, ishlarni yaxshi boshqarardi. Abbosiy al-Mahdiy xalifaligigacha yashab, uning huzurida ham eʼtiborda boʻlgan; soʻng al-Hodiy uni vazirlikdan chetlatib, azimma devonlarida qoldirgan va u vafotigacha shu ishda qolgan. Bagʻdoddagi «Qatiʼat ar-Rabiʼ» degan katta mahalla unga nisbat beriladi — uni Mansur unga qatiʼa qilib bergan.Аббосийларнинг мавлоларидан; вазир, қатъият билан таърифланган ақлли кишилардан. Аббосий Мансур уни ҳожиб қилиб олган, кейин вазир этган. Салобатли эди, ишларни яхши бошқарарди. Аббосий ал-Маҳдий халифалигигача яшаб, унинг ҳузурида ҳам эътиборда бўлган; сўнг ал-Ҳодий уни вазирликдан четлатиб, азимма девонларида қолдирган ва у вафотигача шу ишда қолган. Бағдоддаги «Қатиъат ар-Рабиъ» деган катта маҳалла унга нисбат берилади — уни Мансур унга қатиъа қилиб берган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 3, b. 15Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 3, б. 15