as-Sayyid al-Hasan ibn al-Imom al-Qosim ibn Muhammad

Nasabi Amirul-moʻminin Ali ibn Abu Tolibga borib taqaladi. 996-yil shaʼbon oyining birinchi, dushanba kechasi xufton namozidan keyin tugʻilgan; shayxlardan bir jamoaga oʻqib, maʼrifatlardan foydali ulush olgan, soʻng oʻzini otasi bilan birga jihodga bagʻishlagan. Boshqa hech kim koʻtara olmagan ishni koʻtargan va turklardan hech kim yeta olmagan gʻalabani qoʻlga kiritgan: Haydar Posho va Qonsuh Posho kabi ularning kattalari bilan urushib, Yaman shaharlarining barchasini ulardan tortib olgan va ularni Yaman diyoridan butunlay quvgan; jang va janglarini al-Jarmuziy oʻz siyrasida — mukammal kitobda — batafsil bayon qilgan. Otasining kunlarida asir tushib Sanʼoda uzoq muddat qamalgan, keyin Alloh sabab qilib, hech kim sezmasdan yashirin chiqib ketgan. Jangdagi shijoati aqllarni hayratga soladi: Sanʼo qamalida qadam ostida turklarning mashhur suvorilaridan minglab ot bilan qurshab olishganda yonida faqat ukasi alloma Husayn va bir necha kishi boʻlgan, shunday boʻlsa-da nayza va qilich bilan ularning bahodirlarini yiqitib, sogʻ-omon chiqib ketgan. ash-Shavkoniy uni shijoat, raislik va tadbirda al-Mutahhar ibn Sharafuddinga tengdosh yoki undan yuqoriroq deb biladi; qoʻshini baʼzi joylarda sakson mingga yetgan. Karamda qoʻli uzun edi — as-Sayyid Omir ibn Muhammad «Bugʻyat al-murid»da uning Sharif Tohir al-Idrisiyga yigirma besh ming qirsh naqd hamda oʻylash chegarasidan chiqadigan javohir va nafisalar berganini aytadi. Turklarni butun Yaman yeridan quvgach, 1040-yil atrofida ad-Domigʻ qalʼasini bino qilib, uni obod etgan, ariqlar oqizib, atrofiga daraxtlar ekib, uylar qurgan — u katta shaharga aylangan. Akasi Imom al-Muayyad billoh Muhammad ibn al-Qosimning xalifaligi vaqtida, 1048-yil shavvolining uchinchi, yakshanba kechasi shom paytida vafot etgan va zamona shoirlari uni yaxshi marsiyalar bilan yodga olishgan. Safar va jihodlarida ham shayxlarga oʻqishni va ilm kitoblarini mutolaa qilishni tark etmasdi.Насаби Амирул-мўминин Али ибн Абу Толибга бориб тақалади. 996-йил шаъбон ойининг биринчи, душанба кечаси хуфтон намозидан кейин туғилган; шайхлардан бир жамоага ўқиб, маърифатлардан фойдали улуш олган, сўнг ўзини отаси билан бирга жиҳодга бағишлаган. Бошқа ҳеч ким кўтара олмаган ишни кўтарган ва турклардан ҳеч ким ета олмаган ғалабани қўлга киритган: Ҳайдар Пошо ва Қонсуҳ Пошо каби уларнинг катталари билан урушиб, Яман шаҳарларининг барчасини улардан тортиб олган ва уларни Яман диёридан бутунлай қувган; жанг ва жангларини ал-Жармузий ўз сийрасида — мукаммал китобда — батафсил баён қилган. Отасининг кунларида асир тушиб Санъода узоқ муддат қамалган, кейин Аллоҳ сабаб қилиб, ҳеч ким сезмасдан яширин чиқиб кетган. Жангдаги шижоати ақлларни ҳайратга солади: Санъо қамалида қадам остида туркларнинг машҳур сувориларидан минглаб от билан қуршаб олишганда ёнида фақат укаси аллома Ҳусайн ва бир неча киши бўлган, шундай бўлса-да найза ва қилич билан уларнинг баҳодирларини йиқитиб, соғ-омон чиқиб кетган. аш-Шавконий уни шижоат, раислик ва тадбирда ал-Мутаҳҳар ибн Шарафуддинга тенгдош ёки ундан юқорироқ деб билади; қўшини баъзи жойларда саксон мингга етган. Карамда қўли узун эди — ас-Саййид Омир ибн Муҳаммад «Буғят ал-мурид»да унинг Шариф Тоҳир ал-Идрисийга йигирма беш минг қирш нақд ҳамда ўйлаш чегарасидан чиқадиган жавоҳир ва нафисалар берганини айтади. Туркларни бутун Яман еридан қувгач, 1040-йил атрофида ад-Домиғ қалъасини бино қилиб, уни обод этган, ариқлар оқизиб, атрофига дарахтлар экиб, уйлар қурган — у катта шаҳарга айланган. Акаси Имом ал-Муайяд биллоҳ Муҳаммад ибн ал-Қосимнинг халифалиги вақтида, 1048-йил шавволининг учинчи, якшанба кечаси шом пайтида вафот этган ва замона шоирлари уни яхши марсиялар билан ёдга олишган. Сафар ва жиҳодларида ҳам шайхларга ўқишни ва илм китобларини мутолаа қилишни тарк этмасди.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0