as-Sayyid Muhammad ibn al-Hasan ibn Abdulloh az-Zafariy, soʻng as-Sanʼoniy
Muhaddis
1170-yildan keyin tugʻilgan; otasidan, ash-Shavkoniyning shayxi sayyid alloma Abdulqodir ibn Ahmaddan, sayyid alloma Sharafuddin ibn Ismoil ibn Muhammad ibn Ishoqdan va boshqalardan ilm olgan. Ilohiy ilmlarda yetuk boʻlib, boshqalarida ham ulush olgan; fahmi yaxshi, idroki kuchli, koʻrinishi chiroyli, aqli ogʻir-bosiq edi. Otasi vafotidan keyin har yili Asob beldasiga borib, mol-mulki hosilini yigʻish uchun yilning bir qismini oʻsha yerda oʻtkazadigan boʻlgan. U oʻz ijtihodi bilan amal qiladigan, dalillar nassiga bogʻlanib, oʻzgasiga suyanmaydiganlardan. Akasi sayyid alloma Abdulloh ibn al-Hasan talabalarning aʼyonlaridan boʻlib, ash-Shavkoniyga nahv, sarf, maoniy, bayon va usul oʻqigan, gʻoyat vazmin va oqil, fahmi toʻgʻri, talabga intilgan edi, ammo yoshligida ajal uni oldi. Tarjima sohibining otasi esa bir necha fanda peshqadam ulamolarning kattalaridan boʻlib, Sanʼoda nahv, sarf, mantiq, maoniy, bayon va usuldan dars bergan va koʻpchilik undan foyda olgan; keyin Imom al-Mahdiy al-Abbos ibn al-Husayn uni Zi Jibla yurtlariga voliy qilganda oʻzi uchun ishni urf-odatga emas, shariat qonuniga qurish shartini qoʻygan va imom unga yordam bergan — soʻnggi asrlarda bunday voliylik eshitilmagan; u Zi Jibladagi qozidan bir necha daraja bilimliroq boʻlgani uchun unga eʼtiroz bildirib turardi, ash-Shavkoniy uni alohida tarjimaga loyiq deb bilgan.1170-йилдан кейин туғилган; отасидан, аш-Шавконийнинг шайхи саййид аллома Абдулқодир ибн Аҳмаддан, саййид аллома Шарафуддин ибн Исмоил ибн Муҳаммад ибн Ишоқдан ва бошқалардан илм олган. Илоҳий илмларда етук бўлиб, бошқаларида ҳам улуш олган; фаҳми яхши, идроки кучли, кўриниши чиройли, ақли оғир-босиқ эди. Отаси вафотидан кейин ҳар йили Асоб белдасига бориб, мол-мулки ҳосилини йиғиш учун йилнинг бир қисмини ўша ерда ўтказадиган бўлган. У ўз ижтиҳоди билан амал қиладиган, далиллар нассига боғланиб, ўзгасига суянмайдиганлардан. Акаси саййид аллома Абдуллоҳ ибн ал-Ҳасан талабаларнинг аъёнларидан бўлиб, аш-Шавконийга наҳв, сарф, маоний, баён ва усул ўқиган, ғоят вазмин ва оқил, фаҳми тўғри, талабга интилган эди, аммо ёшлигида ажал уни олди. Таржима соҳибининг отаси эса бир неча фанда пешқадам уламоларнинг катталаридан бўлиб, Санъода наҳв, сарф, мантиқ, маоний, баён ва усулдан дарс берган ва кўпчилик ундан фойда олган; кейин Имом ал-Маҳдий ал-Аббос ибн ал-Ҳусайн уни Зи Жибла юртларига волий қилганда ўзи учун ишни урф-одатга эмас, шариат қонунига қуриш шартини қўйган ва имом унга ёрдам берган — сўнгги асрларда бундай волийлик эшитилмаган; у Зи Жибладаги қозидан бир неча даража билимлироқ бўлгани учун унга эътироз билдириб турарди, аш-Шавконий уни алоҳида таржимага лойиқ деб билган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 154Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 154