as-Sayyid Muhammad ibn Yahyo ibn Ahmad ibn Ali ibn Muhammad ibn Ahmad ibn al-Qosim al-Hamziy al-Kabsiy, soʻng as-Sanʼoniy
Muhaddis
1154-yil jumodul-oxira oyida tugʻilgan; vatanidan Sanʼoga koʻchib, uning aʼyon ulamolaridan bir jamoadan — ash-Shavkoniyning shayxi alloma al-Hasan ibn Ismoil al-Magʻribiy, sayyid alloma al-Qosim ibn Muhammad al-Kabsiy, qozi alloma Yahyo ibn Solih as-Sahuliy va boshqalardan ilm olgan. Nahv, sarf, maoniy, bayon, usul, hadis, tafsir va fiqhda yetuk boʻlib, asrning katta ulamolaridan biriga aylandi. Otasi vafot etgach, uning oʻrniga Xavlon jihatlarida qozilikni oldi; kunlarining koʻpini vatani Hijrat al-Kabsda, baʼzi kunlarini Sanʼoda oʻtkazar va odamlar nizolarni hal qildirish uchun unga kelishardi. U zamonning eng ulugʻ qozilaridan, maʼrifati, varaʼi va iffati eng koʻpidan; tarix ilmidan va oʻtganlarning ahvolidan, ayniqsa hadis rijolidan xabardor — bunda mohir edi, hadis matnlarining koʻpini va isnodlar illatlarini yod bilardi. Xullas, u zamonaning goʻzalliklaridan; qozilik bilan mashgʻul boʻlmaganida, tadris va taʼlif bilan ilm tarqatishda qoʻli uzun boʻlardi. Rabiʼul-avval oyida Hijrat al-Kabsda vafot etgan va qoʻlidagi ishni akasi alloma al-Hasan egallagan.1154-йил жумодул-охира ойида туғилган; ватанидан Санъога кўчиб, унинг аъён уламоларидан бир жамоадан — аш-Шавконийнинг шайхи аллома ал-Ҳасан ибн Исмоил ал-Мағрибий, саййид аллома ал-Қосим ибн Муҳаммад ал-Кабсий, қози аллома Яҳё ибн Солиҳ ас-Саҳулий ва бошқалардан илм олган. Наҳв, сарф, маоний, баён, усул, ҳадис, тафсир ва фиқҳда етук бўлиб, асрнинг катта уламоларидан бирига айланди. Отаси вафот этгач, унинг ўрнига Хавлон жиҳатларида қозиликни олди; кунларининг кўпини ватани Ҳижрат ал-Кабсда, баъзи кунларини Санъода ўтказар ва одамлар низоларни ҳал қилдириш учун унга келишарди. У замоннинг энг улуғ қозиларидан, маърифати, вараъи ва иффати энг кўпидан; тарих илмидан ва ўтганларнинг аҳволидан, айниқса ҳадис рижолидан хабардор — бунда моҳир эди, ҳадис матнларининг кўпини ва иснодлар иллатларини ёд биларди. Хуллас, у замонанинг гўзалликларидан; қозилик билан машғул бўлмаганида, тадрис ва таълиф билан илм тарқатишда қўли узун бўларди. Рабиъул-аввал ойида Ҳижрат ал-Кабсда вафот этган ва қўлидаги ишни акаси аллома ал-Ҳасан эгаллаган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)