at-Tanofisiy (Ali ibn Muhammad)

Imom, hofiz, mustahkam roviy, Qazvin muhaddisi Abul-Hasan Ali ibn Muhammad ibn Ishoq ibn Abu Shaddod; «Ali ibn Muhammad ibn Nubota» deb ham, «Ibn Sharvo» deb ham, «Ibn Abdurrahmon al-Kufiy at-Tanofisiy» deb ham aytiladi. U togʻalari Muhammad ibn Ubayd va Yaʼlo ibn Ubayddan, shuningdek Abu Bakr ibn Ayyosh, Sufyon ibn Uyayna, Abu Muoviya, Ibn Vahb, Hafs ibn Gʻiyos, Muhammad ibn Fuzayl, Abdurrahmon al-Muhoribiy, Vakeʼ va ularning tabaqasidan hadis rivoyat qilgan. Undan Ibn Moja koʻp rivoyat qilgan; yana oʻzidan oldin turgan Ziyod ibn Ayyub at-Tusiy, Abu Zurʼa, Abu Hotim, Ibn Voro, Ali ibn al-Husayn ibn al-Junayd, Muhammad ibn Ayyub ibn az-Zurays, Ali ibn Saʼid ibn Bashir — bular roziylik edi, oʻgʻli Qazvin qozisi Husayn ibn Ali, Yahyo ibn Abdal va boshqalar rivoyat qilganlar. Abu Hotim: «U ishonchli, sadoqatli edi; fazl va solihlikda u menga Abu Bakr ibn Abu Shaybadan suyukliroq, ammo Abu Bakr undan koʻra hadisi koʻproq va fahmliroqdir», degan. Abu Yaʼlo al-Xaliliy: «Ali ibn Muhammad va uning akasi Qazvinda turishdi va ularning huzuriga kattalar safar qildilar; ikkovining ulugʻ oʻrni bor edi. Oʻsha vaqtda isnodlari oliy emasdi — ular Sufyon ibn Uyaynadan eshitganlar», deydi va soʻng bir jamoatning nomini sanaydi. Uning aytishicha, akasi Hasan ibn Muhammad ikki yuz yigirma ikkinchi yilda (222 h.), Abul-Hasan Ali esa ikki yuz oʻttiz uchinchi yilda (233 h.) vafot etgan. Uning rivoyatlaridan biri Vakeʼ — Hammod ibn Salama — Muhammad ibn Ziyod orqali Abu Hurayradan keladi: «Nabiy ﷺ ni Husaynni yelkasida koʻtarib turgan, uning soʻlagi esa u kishining ustiga oqib turgan holda koʻrdim». Zahabiy buni gʻarib, Ibn Moja yolgʻiz chiqargan, ammo Muslimning sharti asosidagi hadis deb baholaydi. Oʻsha yili u bilan birga Yahyo ibn Maʼin, Yahyo ibn Ayyub al-Maqobiriy, Sulaymon ibn bint Shurahbil, Hibbon ibn Muso al-Marvaziy, Ravh ibn Saloh al-Misriy, Ibrohim ibn al-Hajjoj as-Somiy, Ahmad ibn Abdulloh ibn Abu Shuayb al-Harroniy, Dohir ibn Nuh al-Ahvoziy, Sahl ibn Usmon al-Askariy, Abduljabbor ibn Osim an-Nasoiy, Uqba ibn Mukram az-Zabbiy, qozi Muhammad ibn Samoa al-Hanafiy, kotib Muhammad ibn Oiz, vazir Muhammad az-Zayyot va Ramlada Yazid ibn Mavhab ham vafot etdilar.Имом, ҳофиз, мустаҳкам ровий, Қазвин муҳаддиси Абул-Ҳасан Али ибн Муҳаммад ибн Исҳоқ ибн Абу Шаддод; «Али ибн Муҳаммад ибн Нубота» деб ҳам, «Ибн Шарво» деб ҳам, «Ибн Абдурраҳмон ал-Куфий ат-Танофисий» деб ҳам айтилади. У тоғалари Муҳаммад ибн Убайд ва Яъло ибн Убайддан, шунингдек Абу Бакр ибн Айёш, Суфён ибн Уяйна, Абу Муовия, Ибн Ваҳб, Ҳафс ибн Ғиёс, Муҳаммад ибн Фузайл, Абдурраҳмон ал-Муҳорибий, Вакеъ ва уларнинг табақасидан ҳадис ривоят қилган. Ундан Ибн Можа кўп ривоят қилган; яна ўзидан олдин турган Зиёд ибн Айюб ат-Тусий, Абу Зуръа, Абу Ҳотим, Ибн Воро, Али ибн ал-Ҳусайн ибн ал-Жунайд, Муҳаммад ибн Айюб ибн аз-Зурайс, Али ибн Саъид ибн Башир — булар розийлик эди, ўғли Қазвин қозиси Ҳусайн ибн Али, Яҳё ибн Абдал ва бошқалар ривоят қилганлар. Абу Ҳотим: «У ишончли, садоқатли эди; фазл ва солиҳликда у менга Абу Бакр ибн Абу Шайбадан суюклироқ, аммо Абу Бакр ундан кўра ҳадиси кўпроқ ва фаҳмлироқдир», деган. Абу Яъло ал-Халилий: «Али ибн Муҳаммад ва унинг акаси Қазвинда туришди ва уларнинг ҳузурига катталар сафар қилдилар; икковининг улуғ ўрни бор эди. Ўша вақтда иснодлари олий эмасди — улар Суфён ибн Уяйнадан эшитганлар», дейди ва сўнг бир жамоатнинг номини санайди. Унинг айтишича, акаси Ҳасан ибн Муҳаммад икки юз йигирма иккинчи йилда (222 ҳ.), Абул-Ҳасан Али эса икки юз ўттиз учинчи йилда (233 ҳ.) вафот этган. Унинг ривоятларидан бири Вакеъ — Ҳаммод ибн Салама — Муҳаммад ибн Зиёд орқали Абу Ҳурайрадан келади: «Набий ﷺ ни Ҳусайнни елкасида кўтариб турган, унинг сўлаги эса у кишининг устига оқиб турган ҳолда кўрдим». Заҳабий буни ғариб, Ибн Можа ёлғиз чиқарган, аммо Муслимнинг шарти асосидаги ҳадис деб баҳолайди. Ўша йили у билан бирга Яҳё ибн Маъин, Яҳё ибн Айюб ал-Мақобирий, Сулаймон ибн бинт Шураҳбил, Ҳиббон ибн Мусо ал-Марвазий, Равҳ ибн Салоҳ ал-Мисрий, Иброҳим ибн ал-Ҳажжож ас-Сомий, Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Абу Шуайб ал-Ҳарроний, Доҳир ибн Нуҳ ал-Аҳвозий, Саҳл ибн Усмон ал-Аскарий, Абдулжаббор ибн Осим ан-Насоий, Уқба ибн Мукрам аз-Заббий, қози Муҳаммад ибн Самоа ал-Ҳанафий, котиб Муҳаммад ибн Оиз, вазир Муҳаммад аз-Зайёт ва Рамлада Язид ибн Мавҳаб ҳам вафот этдилар.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 15, b. 459Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 15, б. 459