Burayda ibn al-Husayb al-Aslamiy
بريدة بن الحصيب الأسلمي
Sahobiy
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Burayda ibn al-Husayb ibn Abdulloh ibn al-Horis ibn al-Aʼraj ibn Saʼd — Abu Abdulloh, yana Abu Sahl, Abu Sosson va Abul-Husayb deb ham aytilgan; al-Aslamiy. Aytilishicha, u hijrat yilida, Nabiy ﷺ muhojir holida yonidan oʻtganida islomga kirgan. Xaybar gʻazotida va Fathda hozir boʻldi, bayroq uning qoʻlida edi. Nabiy ﷺ uni oʻz qavmining sadaqasi ustiga tayinladi. Rasululloh ﷺ vafotidan keyin amir Usoma Balqo yerini gʻazot qilganida, uning bayrogʻini Burayda koʻtarib borardi. Uning bir necha hadisi bor. Marvda maskan tutib, u yerda ilm tarqatdi. Undan ikki oʻgʻli Sulaymon va Abdulloh, Abu Nazra al-Abdiy, Abdulloh ibn Mavla, Shaʼbiy, Abul-Malih al-Huzaliy va bir toifa hadis soʻzladi. Bir muddat Basrada yashadi, soʻng Usmon zamonida Xurosonni gʻazot qildi; uni Jayhun daryosining narigi tomonida: «Otlarni otlar bilan quvishdan boshqa yashash yoʻq», deb aytganini eshitganlar naql qilishgan. Osim al-Ahval aytadi: Muvarriq: «Burayda qabriga ikki xurmo shoxi qoʻyilishini vasiyat qilgan edi; u Xurosonda vafot etgan va ular faqat eshakning xurjunidan topilgan», dedi. Ibn Burayda otasidan naql qiladi: «Xaybarda hozir boʻldim va devor tirqishiga chiqqanlardan edim; joyim koʻringuncha jang qildim, ustimda qizil kiyim bor edi. Islomda bundan ogʻirroq gunoh qilganimni bilmayman» — yaʼni shuhratni nazarda tutadi. Muallif aytadi: aksincha, bugun zamonamizning johillari bunday ishni eng ulugʻ jihoddan sanaydilar; har holda amallar niyatlarga bogʻliq, va ehtimol Burayda roziyallohu anhu oʻzini past sanagani sabab, bu ishi toat va jihodga aylanar. Solih amalda ham shunday boʻladi: gʻofil kishi u bilan faxrlanib, uni yoyadi va u riyo devoniga koʻchadi. Alloh taolo: «Ularning qilgan amallariga yuzlanamiz va uni sochilgan chang qilib qoʻyamiz», degan. Burayda Umar ibn al-Xattobning Sargʻ safaridagi amirlaridan edi. Ibn Saʼd va Abu Ubayd: «Burayda oltmish uchinchi yili vafot etdi», deganlar; boshqa birov: «Oltmish ikkinchi yili (62 h.) vafot etgan», degan — bu kuchliroqdir. Burayda uchun bir yuz ellikka yaqin hadis rivoyat qilingan.Бурайда ибн ал-Ҳусайб ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн ал-Аъраж ибн Саъд — Абу Абдуллоҳ, яна Абу Саҳл, Абу Соссон ва Абул-Ҳусайб деб ҳам айтилган; ал-Асламий. Айтилишича, у ҳижрат йилида, Набий ﷺ муҳожир ҳолида ёнидан ўтганида исломга кирган. Хайбар ғазотида ва Фатҳда ҳозир бўлди, байроқ унинг қўлида эди. Набий ﷺ уни ўз қавмининг садақаси устига тайинлади. Расулуллоҳ ﷺ вафотидан кейин амир Усома Балқо ерини ғазот қилганида, унинг байроғини Бурайда кўтариб борарди. Унинг бир неча ҳадиси бор. Марвда маскан тутиб, у ерда илм тарқатди. Ундан икки ўғли Сулаймон ва Абдуллоҳ, Абу Назра ал-Абдий, Абдуллоҳ ибн Мавла, Шаъбий, Абул-Малиҳ ал-Ҳузалий ва бир тоифа ҳадис сўзлади. Бир муддат Басрада яшади, сўнг Усмон замонида Хуросонни ғазот қилди; уни Жайҳун дарёсининг нариги томонида: «Отларни отлар билан қувишдан бошқа яшаш йўқ», деб айтганини эшитганлар нақл қилишган. Осим ал-Аҳвал айтади: Муварриқ: «Бурайда қабрига икки хурмо шохи қўйилишини васият қилган эди; у Хуросонда вафот этган ва улар фақат эшакнинг хуржунидан топилган», деди. Ибн Бурайда отасидан нақл қилади: «Хайбарда ҳозир бўлдим ва девор тирқишига чиққанлардан эдим; жойим кўрингунча жанг қилдим, устимда қизил кийим бор эди. Исломда бундан оғирроқ гуноҳ қилганимни билмайман» — яъни шуҳратни назарда тутади. Муаллиф айтади: аксинча, бугун замонамизнинг жоҳиллари бундай ишни энг улуғ жиҳоддан санайдилар; ҳар ҳолда амаллар ниятларга боғлиқ, ва эҳтимол Бурайда розияллоҳу анҳу ўзини паст санагани сабаб, бу иши тоат ва жиҳодга айланар. Солиҳ амалда ҳам шундай бўлади: ғофил киши у билан фахрланиб, уни ёяди ва у риё девонига кўчади. Аллоҳ таоло: «Уларнинг қилган амалларига юзланамиз ва уни сочилган чанг қилиб қўямиз», деган. Бурайда Умар ибн ал-Хаттобнинг Сарғ сафаридаги амирларидан эди. Ибн Саъд ва Абу Убайд: «Бурайда олтмиш учинчи йили вафот этди», деганлар; бошқа биров: «Олтмиш иккинчи йили (62 ҳ.) вафот этган», деган — бу кучлироқдир. Бурайда учун бир юз элликка яқин ҳадис ривоят қилинган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 469Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 469
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Sahobiy. Basrada yashagan. Menga Ayyosh aytdi: bizga Abdulaʼlo aytdi: bizga al-Jurayriy, Abu Nazradan aytdi: Sijistonda edim, shunda Burayda al-Aslamiy (paydo boʻldi) va men uning yoniga oʻtirdim. Menga Muhammad ibn Muqotil aytdi: bizga Muoz xabar berdi: bizga Marv ahlidan Abdulloh ibn Muslim as-Sulamiy aytdi: Abdulloh ibn Buraydani: «Otam Marvda vafot etdi, qabri Jassinda», deganini eshitdim. U dedi: «U qiyomat kuni sharq ahlining yoʻlboshchisi va nuridir». Ibn Burayda aytdi: Paygʻambar ﷺ: «Sahobalarimdan qaysi bir kishi bir shaharda vafot etsa, u qiyomat kuni ularning yoʻlboshchisi va nuri boʻladi», dedi. Aytiladi: u Yazid ibn Muoviyaning xalifaligi davrida vafot etgan; undan keyin al-Hakam ibn Amr al-Gʻiforiy vafot etib, uning yoniga dafn qilingan.Саҳобий. Басрада яшаган. Менга Айёш айтди: бизга Абдулаъло айтди: бизга ал-Журайрий, Абу Назрадан айтди: Сижистонда эдим, шунда Бурайда ал-Асламий (пайдо бўлди) ва мен унинг ёнига ўтирдим. Менга Муҳаммад ибн Муқотил айтди: бизга Муоз хабар берди: бизга Марв аҳлидан Абдуллоҳ ибн Муслим ас-Суламий айтди: Абдуллоҳ ибн Бурайдани: «Отам Марвда вафот этди, қабри Жассинда», деганини эшитдим. У деди: «У қиёмат куни шарқ аҳлининг йўлбошчиси ва нуридир». Ибн Бурайда айтди: Пайғамбар ﷺ: «Саҳобаларимдан қайси бир киши бир шаҳарда вафот эца, у қиёмат куни уларнинг йўлбошчиси ва нури бўлади», деди. Айтилади: у Язид ибн Муовиянинг халифалиги даврида вафот этган; ундан кейин ал-Ҳакам ибн Амр ал-Ғифорий вафот этиб, унинг ёнига дафн қилинган.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 2, b. 571Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 2, б. 571