Fathulloh ibn Muhammad Javod al-Asfahoniy (Shayx ash-Shariʼa)

Imomiy faqih; Iroqning inglizlarga qarshi birinchi inqilobida katta ishtirok etganlardan. Asli Sherozdan, «Namoziya» nomi bilan tanilgan oiladan; Isfahonda voyaga yetdi, fiqhni oʻrgandi va undan arab tili oʻqildi. Najafga koʻchgach, u yerdagi olimlarning raisligi unga yetdi; xatib va yozuvchi boʻlib, sayyid Jamoliddin al-Afgʻoniyning doʻstlaridan edi. Britaniya istilosi kunlarida (1920) Iroq inqilobida nomi baland ketdi va u chiqargan fatvolarni odamlar qoʻldan-qoʻlga oʻtkazdi; inqilobning boshida oyatulloh Muhammad Taqiy ash-Sheroziyga koʻmakdosh edi, ash-Sheroziy 1338-hijriy yili vafot etgach, yetakchilik unga oʻtdi va boshchilik markazi Karbaloda Najafga koʻchdi. Iroqdagi Britaniya fuqaro hokimi «leytenant-polkovnik ser Arnold Uilson» inqilobni toʻxtatish uchun muzokara taklif etib bayonot chiqarganida, u javob yozib «siyosiy muhokamalarga kirishishdan oldin Iroqqa toʻliq mustaqillik berilishi»ni shart qilib qoʻydi va Iroqda sayyid Abdurahmon — Bagʻdod naqibi raisligidagi birinchi milliy vazirlik tuzilgunicha (1921) kurashini davom ettirdi; vazirlik tuzilganidan 50 kun keyin Najafda vafot etdi. Imomiylar fiqhida «Irs az-zavja min saman al-aqor» risolasi hamda boshqa risola va hoshiyalari bor.Имомий фақиҳ; Ироқнинг инглизларга қарши биринчи инқилобида катта иштирок этганлардан. Асли Шероздан, «Намозия» номи билан танилган оиладан; Исфаҳонда вояга етди, фиқҳни ўрганди ва ундан араб тили ўқилди. Нажафга кўчгач, у ердаги олимларнинг раислиги унга етди; хатиб ва ёзувчи бўлиб, саййид Жамолиддин ал-Афғонийнинг дўстларидан эди. Британия истилоси кунларида (1920) Ироқ инқилобида номи баланд кетди ва у чиқарган фатволарни одамлар қўлдан-қўлга ўтказди; инқилобнинг бошида оятуллоҳ Муҳаммад Тақий аш-Шерозийга кўмакдош эди, аш-Шерозий 1338-ҳижрий йили вафот этгач, етакчилик унга ўтди ва бошчилик маркази Карбалода Нажафга кўчди. Ироқдаги Британия фуқаро ҳокими «лейтенант-полковник сер Арнолд Уилсон» инқилобни тўхтатиш учун музокара таклиф этиб баёнот чиқарганида, у жавоб ёзиб «сиёсий муҳокамаларга киришишдан олдин Ироққа тўлиқ мустақиллик берилиши»ни шарт қилиб қўйди ва Ироқда саййид Абдураҳмон — Бағдод нақиби раислигидаги биринчи миллий вазирлик тузилгунича (1921) курашини давом эттирди; вазирлик тузилганидан 50 кун кейин Нажафда вафот этди. Имомийлар фиқҳида «Ирс аз-завжа мин саман ал-ақор» рисоласи ҳамда бошқа рисола ва ҳошиялари бор.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 135Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 135