Hafniy ibn Ismoil ibn Xalil ibn Nosif

Muhammad Hafniy ham deyiladi — qozi va adib, yaxshi sheʼri bor edi. Misrning Qalyubiya amallaridagi Barakat al-Hajda tugʻilgan, Azharda oʻqigan, taʼlim mansablarida, soʻng qozilik mansablarida yurgan va oxirida Misr Maorif vazirligiga arab tili boʻyicha bosh mufattish etib tayinlangan. Urobiy inqilobida oʻzi aytadigan, yozadigan va masjid hamda koʻcha xatiblariga tarqatadigan xutbalar bilan qatnashgan; baʼzi Misr gazetalarida «Idris Muhammadin» nomi bilan yozardi. Suriya, Ostona, Yunoniston, Ruminiya, Avstriya, Germaniya, Shveytsariya, Shvetsiya va arab yurtlariga safar qilgan; umumiy noiblik mansabini va milliy qozilikni yigirma yil olib borgan, universitet tashkil etilganda 1908-yili unga raislik qilgan va undagi ilk mudarrislardan boʻlgan, birinchi til akademiyasini tuzishda ham qatnashgan. Hofiz Ibrohim va boshqalar bilan sheʼriy hazillari bor; sheʼrida tilanchilikka aylangan madhdan ham, faxrdan ham qochardi. Qohirada vafot etgan. Asarlaridan «Tarix al-adab av hayot al-lugʻa al-arabiya»ning toʻrt juzidan ikkitasi, «Mumayyizot lugʻot al-arab» va «Al-Muqobala bayna lahajot baʼz sukkon al-qutr al-misriy» risolasi bosilgan; toʻrt juzli «Ad-Durus an-nahviya»ni yozishda ham qatnashgan, sheʼrini esa oʻgʻli Majduddin Nosif bir devonga jamlagan.Муҳаммад Ҳафний ҳам дейилади — қози ва адиб, яхши шеъри бор эди. Мисрнинг Қалюбия амалларидаги Баракат ал-Ҳажда туғилган, Азҳарда ўқиган, таълим мансабларида, сўнг қозилик мансабларида юрган ва охирида Миср Маориф вазирлигига араб тили бўйича бош муфаттиш этиб тайинланган. Уробий инқилобида ўзи айтадиган, ёзадиган ва масжид ҳамда кўча хатибларига тарқатадиган хутбалар билан қатнашган; баъзи Миср газеталарида «Идрис Муҳаммадин» номи билан ёзарди. Сурия, Остона, Юнонистон, Руминия, Австрия, Германия, Швейцария, Швеция ва араб юртларига сафар қилган; умумий ноиблик мансабини ва миллий қозиликни йигирма йил олиб борган, университет ташкил этилганда 1908-йили унга раислик қилган ва ундаги илк мударрислардан бўлган, биринчи тил академиясини тузишда ҳам қатнашган. Ҳофиз Иброҳим ва бошқалар билан шеърий ҳазиллари бор; шеърида тиланчиликка айланган мадҳдан ҳам, фахрдан ҳам қочарди. Қоҳирада вафот этган. Асарларидан «Тарих ал-адаб ав ҳаёт ал-луға ал-арабия»нинг тўрт жузидан иккитаси, «Мумаййизот луғот ал-араб» ва «Ал-Муқобала байна лаҳажот баъз суккон ал-қутр ал-мисрий» рисоласи босилган; тўрт жузли «Ад-Дурус ан-наҳвия»ни ёзишда ҳам қатнашган, шеърини эса ўғли Маждуддин Носиф бир девонга жамлаган.

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 265Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 265