Hasan ibn Zayd al-Alaviy

Tabaristonning sohibi edi; rajab oyida vafot etdi, hukmronligi oʻn toʻqqiz yilu sakkiz oy-u olti kun boʻldi, undan keyin ishni ukasi Muhammad ibn Zayd oʻz qoʻliga oldi. Karamli, saxovatli, maqtovga sazovor kishi boʻlib, fiqh va arab tilini bilardi. Bir shoir qasidasida: «Alloh yagona, Ibn Zayd yagona», deganida, unga: «Ogʻzingga tuproq! Nega: Alloh yagona, Ibn Zayd esa banda, demading?» dedi-da, taxtidan tushib, Allohga sajda qildi, yuzini tuproqqa qoʻydi va u shoirga hech narsa bermadi. Boshqa biri qasidasini «Lo» soʻzi bilan boshlaganida, unga: «Ikkinchi misradan boshlaganingda yaxshiroq boʻlardi, sheʼringni «lo» harfi bilan boshlashdan yiroq boʻl», dedi. Shoir: «Dunyoda «Lo iloha illalloh» soʻzidan ulugʻroq kalima yoʻq», deganida, «Toʻgʻri aytding», deb unga katta sovgʻa buyurdi.Табаристоннинг соҳиби эди; ражаб ойида вафот этди, ҳукмронлиги ўн тўққиз йилу саккиз ой-у олти кун бўлди, ундан кейин ишни укаси Муҳаммад ибн Зайд ўз қўлига олди. Карамли, саховатли, мақтовга сазовор киши бўлиб, фиқҳ ва араб тилини биларди. Бир шоир қасидасида: «Аллоҳ ягона, Ибн Зайд ягона», деганида, унга: «Оғзингга тупроқ! Нега: Аллоҳ ягона, Ибн Зайд эса банда, демадинг?» деди-да, тахтидан тушиб, Аллоҳга сажда қилди, юзини тупроққа қўйди ва у шоирга ҳеч нарса бермади. Бошқа бири қасидасини «Ло» сўзи билан бошлаганида, унга: «Иккинчи мисрадан бошлаганингда яхшироқ бўларди, шеърингни «ло» ҳарфи билан бошлашдан йироқ бўл», деди. Шоир: «Дунёда «Ло илоҳа иллаллоҳ» сўзидан улуғроқ калима йўқ», деганида, «Тўғри айтдинг», деб унга катта совға буюрди.

Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5473Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5473