Hojjiy ibn Muhammad ibn Qalovun al-Malik al-Muzaffar Sayfuddin

Yetti yuz oʻttiz ikkinchi yilda tugʻilgan. Akasi al-Komil Shaʼbon saltanatining oxirida u va akasi Husayn — al-Ashraf Shaʼbonning otasi — qoʻlga olinib, yetti yuz qirq yettinchi yil jumodul-ulo oyida qamalgan; oʻsha yilning jumodul-oxira oyi boshida, dushanba kuni amirlar al-Komilga qarshi chiqib davlatini agʻdarishgach, u tutilib Hojjiy yotgan joyga qamalgan, Hojjiy esa saltanat taxtiga koʻchirilgan — al-Komilga tayyorlangan dasturxon unga, unga tayyorlangani al-Komilga tortilgan, al-Komilning moli va xoslari esa musodara qilingan. Al-Muzaffar hukmronligining boshida narxlar arzon boʻlgani uchun odamlar undan xursand boʻlgan, biroq u oʻyin-kulgi va ayollarga berilib ketgan: «Itfoq» ismli suyukli choʻrisining bahosi yuz ming dinorga yetgan va huzurida kurash tushadigan besh-battarlarni yigʻa boshlagan. Taxtga yetti yuz qirq yettinchi yil jumodul-oxira boshida oʻtirib, bir yilu toʻrt oy turgan va yetti yuz qirq sakkizinchi yil ramazonining oʻn ikkinchi kunida taxtdan tushirilgan. Yirik amirlardan bir jamoani oʻldirgani uchun koʻngillar undan qochgan va qolgan amirlar begonalashgan; kaptar oʻynatishni koʻp yaxshi koʻrar, katta amirlaridan biri buni malomat qilganida: «Boʻgʻizlab tashla», degan, amir ikki qushni boʻgʻizlagach esa aqli uchib, xoslariga: «U mening oldimga kirsa, qilich bilan parcha-parcha qilinglar», degan; bu unga yetib borib, ehtiyot boʻlgan. Soʻng amirlar Qubbat an-Nasrda toʻplanganida u yonida qolganlar bilan chiqqan va ikki toʻda bir-birini koʻrganda ikki amir unga tashlanib, biri nayza sanchib, biri urib oʻldirgan; keyin ular ukasi an-Nosir Hasanni saltanatga oʻtqazishgan.Етти юз ўттиз иккинчи йилда туғилган. Акаси ал-Комил Шаъбон салтанатининг охирида у ва акаси Ҳусайн — ал-Ашраф Шаъбоннинг отаси — қўлга олиниб, етти юз қирқ еттинчи йил жумодул-уло ойида қамалган; ўша йилнинг жумодул-охира ойи бошида, душанба куни амирлар ал-Комилга қарши чиқиб давлатини ағдаришгач, у тутилиб Ҳожжий ётган жойга қамалган, Ҳожжий эса салтанат тахтига кўчирилган — ал-Комилга тайёрланган дастурхон унга, унга тайёрлангани ал-Комилга тортилган, ал-Комилнинг моли ва хослари эса мусодара қилинган. Ал-Музаффар ҳукмронлигининг бошида нархлар арзон бўлгани учун одамлар ундан хурсанд бўлган, бироқ у ўйин-кулги ва аёлларга берилиб кетган: «Итфоқ» исмли суюкли чўрисининг баҳоси юз минг динорга етган ва ҳузурида кураш тушадиган беш-баттарларни йиға бошлаган. Тахтга етти юз қирқ еттинчи йил жумодул-охира бошида ўтириб, бир йилу тўрт ой турган ва етти юз қирқ саккизинчи йил рамазонининг ўн иккинчи кунида тахтдан туширилган. Йирик амирлардан бир жамоани ўлдиргани учун кўнгиллар ундан қочган ва қолган амирлар бегоналашган; каптар ўйнатишни кўп яхши кўрар, катта амирларидан бири буни маломат қилганида: «Бўғизлаб ташла», деган, амир икки қушни бўғизлагач эса ақли учиб, хосларига: «У менинг олдимга кирса, қилич билан парча-парча қилинглар», деган; бу унга етиб бориб, эҳтиёт бўлган. Сўнг амирлар Қуббат ан-Насрда тўпланганида у ёнида қолганлар билан чиққан ва икки тўда бир-бирини кўрганда икки амир унга ташланиб, бири найза санчиб, бири уриб ўлдирган; кейин улар укаси ан-Носир Ҳасанни салтанатга ўтқазишган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 187Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 187