Ibrohim Imom

U sayyid Abu Ishoq Ibrohim ibn Muhammad ibn Ali ibn ummat allomasi Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy boʻlib, Balqodagi Humaymada yashardi. Otasi bu ishni — daʼvat rahbarligini — unga vasiyat qilgan edi; Marvon al-Himor buni bilib qolib, uni oʻldirdi. U bobosidan va Abdulloh ibn Muhammad ibn al-Hanafiyadan rivoyat qilgan. Undan esa Molik ibn al-Haysam, akalari Saffoh bilan Mansur va Abu Muslim rivoyat qilishgan. Ibn Saʼd aytadi: «U 131 h. yilda zindonda, qirq sakkiz yoshida vafot etdi. Ularning shiasi uning oldiga borib-kelib turar, Xurosondan xat yozishardi; Marvon uni shu sabab qoʻlga oldi». Xutabiy aytadi: «Muhammad ibn Ali oʻgʻli Ibrohimga vasiyat qildi, shundan u otasidan keyin “Imom” deb ataldi. Uning daʼvati Xurosonda yoyildi; u yerga daʼvatchilariga voliy qilib Abu Muslimni yubordi. Abu Muslim u yerda oshkor boʻlib, imomga itoat qilishga chaqirar, biroq nomini ochiq aytmasdi — toki ishi oshkor boʻlgunicha. Marvon uning ishidan xabar topib, Ibrohimni tutdi va oʻldirdi». Solih ibn Sulaymon aytadi: «Abu Muslim unga xat yozib turardi. Bir kuni uning elchisi keldi, Ibrohim uni arab va nasihatgoʻy koʻrib, bu unga ogʻir botdi. U Abu Muslimga: “Elching arab boʻlmasin deb seni qaytarmaganmidim? U ishingdan voqif boʻladi. Yoningga qaytsa, oʻldir”, deb yozdi. Elchi shubhalanib, xatni oʻqidi va uni Marvonga olib bordi. Marvon Ibrohimni tutdi va Harronda yostiq bilan boʻgʻib oʻldirdi». Yana aytiladiki: Ibrohim mavsumda xizmatkorlari bilan hozir boʻlib, oʻzini mashhur qilib qoʻydi — bu uning qoʻlga tushishiga sabab boʻldi. Yana aytiladi: uning oldiga hoshimiy bir kampir soʻrab kelgan, u esa unga koʻp mol berib, uzr aytgan. Zikr qilinishicha, Abu Muslim qora latta boʻyab, uni nayzaga bogʻlagan; odamlar «mashriq tomondan qora bayroqlar» hadisini eshitib yurishardi, shu bois koʻngillari unga tortdi. Unga qullar ergashdi; u: «Kim menga ergashsa — ozod», dedi. Soʻng ular bilan chiqib, oʻsha oʻlkaning amaldoriga duch kelib, uni oʻldirdilar va soni koʻpaydi. Ibrohim oʻldirilganda: «Mendan keyin ish Horisiyaning oʻgʻliniki» — yaʼni Saffohniki — degan edi.У саййид Абу Исҳоқ Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Али ибн уммат алломаси Абдуллоҳ ибн Аббос ал-Ҳошимий бўлиб, Балқодаги Ҳумаймада яшарди. Отаси бу ишни — даъват раҳбарлигини — унга васият қилган эди; Марвон ал-Ҳимор буни билиб қолиб, уни ўлдирди. У бобосидан ва Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳанафиядан ривоят қилган. Ундан эса Молик ибн ал-Ҳайсам, акалари Саффоҳ билан Мансур ва Абу Муслим ривоят қилишган. Ибн Саъд айтади: «У 131 ҳ. йилда зиндонда, қирқ саккиз ёшида вафот этди. Уларнинг шиаси унинг олдига бориб-келиб турар, Хуросондан хат ёзишарди; Марвон уни шу сабаб қўлга олди». Хутабий айтади: «Муҳаммад ибн Али ўғли Иброҳимга васият қилди, шундан у отасидан кейин “Имом” деб аталди. Унинг даъвати Хуросонда ёйилди; у ерга даъватчиларига волий қилиб Абу Муслимни юборди. Абу Муслим у ерда ошкор бўлиб, имомга итоат қилишга чақирар, бироқ номини очиқ айтмасди — токи иши ошкор бўлгунича. Марвон унинг ишидан хабар топиб, Иброҳимни тутди ва ўлдирди». Солиҳ ибн Сулаймон айтади: «Абу Муслим унга хат ёзиб турарди. Бир куни унинг элчиси келди, Иброҳим уни араб ва насиҳатгўй кўриб, бу унга оғир ботди. У Абу Муслимга: “Элчинг араб бўлмасин деб сени қайтармаганмидим? У ишингдан воқиф бўлади. Ёнингга қайца, ўлдир”, деб ёзди. Элчи шубҳаланиб, хатни ўқиди ва уни Марвонга олиб борди. Марвон Иброҳимни тутди ва Ҳарронда ёстиқ билан бўғиб ўлдирди». Яна айтиладики: Иброҳим мавсумда хизматкорлари билан ҳозир бўлиб, ўзини машҳур қилиб қўйди — бу унинг қўлга тушишига сабаб бўлди. Яна айтилади: унинг олдига ҳошимий бир кампир сўраб келган, у эса унга кўп мол бериб, узр айтган. Зикр қилинишича, Абу Муслим қора латта бўяб, уни найзага боғлаган; одамлар «машриқ томондан қора байроқлар» ҳадисини эшитиб юришарди, шу боис кўнгиллари унга тортди. Унга қуллар эргашди; у: «Ким менга эргашса — озод», деди. Сўнг улар билан чиқиб, ўша ўлканинг амалдорига дуч келиб, уни ўлдирдилар ва сони кўпайди. Иброҳим ўлдирилганда: «Мендан кейин иш Ҳорисиянинг ўғлиники» — яъни Саффоҳники — деган эди.

Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 9, b. 379Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 9, б. 379