Idris ibn Yahyo ibn Ali ibn Hammud al-Hasaniy
Muhaddis
Abul-Aloʼ — Andalusiyadagi hammudiylar davlatining soʻnggi kunlarida Molaqada hukm surgan podshohlaridan. Akasi al-Hasan ibn Ali voliylik qilgan kezlarda shu yerda edi; al-Hasan 434-hijriy yilda vafot etgach, Najo as-Saqlabiy degan bir gʻolibning ishorasi bilan Idris qamalgan va Najo Molaqaga kelib uni qattiq qamoqda tutgan. Oʻsha yilning oʻzida Najo oʻldirilgach, Idris ozod boʻlgan, unga xalifalikka bayʼat berilgan va u oʻzini «al-Oliy billah» deb laqablagan; Gʻarnota, Qarmuna va ular orasidagi yurtlarning bayʼati ham unga kelgan. Soʻng «Muhammad ibn Idris» ismli amakivachchasi unga qarshi chiqqan va al-Oliy 438-yilda xalifalikni unga topshirgan; qisqa muddat qamalib, soʻng qoʻyib yuborilgan. U Bubashtar qalʼasiga ketgan, qullari va askarlarining bir qismi unga ergashgan; keyin bir necha oy Runda hokimi huzurida turgan, soʻng Sabtaga oʻtgan (uning hokimi uning tarafdorlaridan boʻlib, xutbani hamon uning nomiga oʻqitardi), soʻngra Tokarnodagi Banu Yafrakka borgan. 444-yilda amakivachchasi Muhammad ibn Idrisning vafotini eshitib Molaqaga qaytgan va uni egallagan. Keyin kuchi zaiflashib, oʻsha yerda vafot etgan.Абул-Алў — Андалусиядаги ҳаммудийлар давлатининг сўнгги кунларида Молақада ҳукм сурган подшоҳларидан. Акаси ал-Ҳасан ибн Али волийлик қилган кезларда шу ерда эди; ал-Ҳасан 434-ҳижрий йилда вафот этгач, Нажо ас-Сақлабий деган бир ғолибнинг ишораси билан Идрис қамалган ва Нажо Молақага келиб уни қаттиқ қамоқда тутган. Ўша йилнинг ўзида Нажо ўлдирилгач, Идрис озод бўлган, унга халифаликка байъат берилган ва у ўзини «ал-Олий биллаҳ» деб лақаблаган; Ғарнота, Қармуна ва улар орасидаги юртларнинг байъати ҳам унга келган. Сўнг «Муҳаммад ибн Идрис» исмли амакиваччаси унга қарши чиққан ва ал-Олий 438-йилда халифаликни унга топширган; қисқа муддат қамалиб, сўнг қўйиб юборилган. У Бубаштар қалъасига кетган, қуллари ва аскарларининг бир қисми унга эргашган; кейин бир неча ой Рунда ҳокими ҳузурида турган, сўнг Сабтага ўтган (унинг ҳокими унинг тарафдорларидан бўлиб, хутбани ҳамон унинг номига ўқитарди), сўнгра Токарнодаги Бану Яфракка борган. 444-йилда амакиваччаси Муҳаммад ибн Идриснинг вафотини эшитиб Молақага қайтган ва уни эгаллаган. Кейин кучи заифлашиб, ўша ерда вафот этган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 1, b. 281Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 1, б. 281