Imom al-Hodiy Izzuddin ibn al-Hasan ibn al-Muayyad
Muhaddis
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Shavvol oyining oxirgi oʻn kunligida Aʼlo Fallada tugʻilgan. Oʻz yurtida oʻqib, soʻng Saʼdaga rihlat qilib Aliy ibn Muso ad-Davvoriyga ilmning bir necha fanini va boshqalarga ham oʻqidi; keyin Tihomaga borib «al-Bahja» muallifi mashhur shayxi Yahyo ibn Abu Bakr al-Omiriydan hadis eshitdi — undan «Sunan Abu Dovud»ni eshitib, qolgan hadis kitoblariga ijozat oldi. Barcha ilmlarda yetuk boʻldi va yigirmaga kirmasdan tasnif qila boshladi: «Sharh Minhoj al-Qarsh» ikki qalin jildda, imom al-Mahdiyning «al-Bahr»iga hajgacha yetgan foydali sharh — unda insof yoʻlini tutgan va bir necha ilmdagi teranligini koʻrsatgan, yana bir qalin jilddagi foydali fatvolar majmuasi. Shayxlaridan yana imom Muhammad ibn Aliy al-Vashaliy boʻlib, unga hazarda ham, safarda ham mulozim boʻlgan. Ilmlarni kamolga yetkazgach, odamlarni oʻziga bayʼatga chaqirdi va 879 yil shavvolining toʻqqizinchisida bayʼat qilindi; itoatiga Savda, Kahlon, Sharafayn va Shom yurtlari kirdi. Ilm, amal, karam va boshqa sharafli xislatlarda Ol imomlarining kattalaridan edi; ilmga ishqi katta, haqqa taslim boʻlish va dalilga ergashishda oʻzgalarda boʻlmagan darajada edi — hatto imomlik Qurayshning baʼzi butunlariga xoslanishi masalasida, oʻsha paytda oʻzi imom boʻla turib, toʻgʻri soʻzni aytib bahs yozgan. Imomligi yigirma bir yil davom etib, rajab oyida vafot etdi.Шаввол ойининг охирги ўн кунлигида Аъло Фаллада туғилган. Ўз юртида ўқиб, сўнг Саъдага риҳлат қилиб Алий ибн Мусо ад-Давворийга илмнинг бир неча фанини ва бошқаларга ҳам ўқиди; кейин Тиҳомага бориб «ал-Баҳжа» муаллифи машҳур шайхи Яҳё ибн Абу Бакр ал-Омирийдан ҳадис эшитди — ундан «Сунан Абу Довуд»ни эшитиб, қолган ҳадис китобларига ижозат олди. Барча илмларда етук бўлди ва йигирмага кирмасдан тасниф қила бошлади: «Шарҳ Минҳож ал-Қарш» икки қалин жилдда, имом ал-Маҳдийнинг «ал-Баҳр»ига ҳажгача етган фойдали шарҳ — унда инсоф йўлини тутган ва бир неча илмдаги теранлигини кўрсатган, яна бир қалин жилддаги фойдали фатволар мажмуаси. Шайхларидан яна имом Муҳаммад ибн Алий ал-Вашалий бўлиб, унга ҳазарда ҳам, сафарда ҳам мулозим бўлган. Илмларни камолга етказгач, одамларни ўзига байъатга чақирди ва 879 йил шавволининг тўққизинчисида байъат қилинди; итоатига Савда, Каҳлон, Шарафайн ва Шом юртлари кирди. Илм, амал, карам ва бошқа шарафли хислатларда Ол имомларининг катталаридан эди; илмга ишқи катта, ҳаққа таслим бўлиш ва далилга эргашишда ўзгаларда бўлмаган даражада эди — ҳатто имомлик Қурайшнинг баъзи бутунларига хосланиши масаласида, ўша пайтда ўзи имом бўла туриб, тўғри сўзни айтиб баҳс ёзган. Имомлиги йигирма бир йил давом этиб, ражаб ойида вафот этди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 415Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 415
al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy)ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий)
Sakkiz yuz qirq beshinchi yil shavvol oyining oxirgi oʻn kunligida Aʼlo Fallahda tugʻilgan. Oʻz vatanida oʻqib, soʻng Saʼdaga rihla qilib, Aliy ibn Muso ad-Davvoriydan bir necha fanni va boshqalardan ham oʻqigan; keyin Tihomaga borib, «al-Bahja» va boshqa asarlar muallifi mashhur shayxi Yahyo ibn Abu Bakr al-Omiriydan hadis eshitgan — undan «Sunan Abu Dovud»ni eshitgan va u barcha hadis kitoblariga ijoza bergan. Barcha ilmlarda yetuklikka erishib, hali yigirmaga ham kirmasdan tasnif qilgan: «Minhoj al-Qurashiy» sharhini ikki qalin jildda, Imom al-Hodiyning «al-Bahr»iga haj kitobigacha yetgan foydali sharhni — unda insof yoʻlini tutgan va bu uning bir necha ilmdagi chuqurligiga dalolat qiladi — hamda qalin bir jilddagi foydali fatvolar toʻplamini yozgan. Shayxlari orasida Imom Muhammad ibn Aliy al-Vashaliy ham bor: unga hazarda ham, safarda ham hamroh boʻlgan. Barcha ilmlarda kamolga yetgach, odamlarni oʻziga bayʼat qilishga chaqirgan; daʼvat uning vatani Fallah hijratida boʻlgan va sakkiz yuz yetmish toʻqqizinchi yil shavvolining toʻqqizinchi kuni unga bayʼat qilishgan; toatiga as-Suda, Kamlon, ash-Sharafayn va Shom yurtlari kirgan, zaydiya joylarining ulamosi ham bayʼat qilgan, garchi ahlining hammasi javob bermagan boʻlsa-da. Ilm, amal, karam va boshqa sharafli xislatlarda al-Alning eng katta imomlaridan boʻlgan; ilmga muhabbati zoʻr, haqqa taslim boʻlishi va dalilga ergashishi oʻzgalarda yoʻq darajada edi — ash-Shavkoniy uning imomlik qilib turib, imomat Qurayshning baʼzi urugʻlariga xoslanishi masalasida bahs yozib, toʻgʻrisini aytganini koʻrganini eslaydi. Imomligi rajab oyida vafotigacha davom etgan; xalifaligining muddati yigirma bir yil boʻlgan.Саккиз юз қирқ бешинчи йил шаввол ойининг охирги ўн кунлигида Аъло Фаллаҳда туғилган. Ўз ватанида ўқиб, сўнг Саъдага риҳла қилиб, Алий ибн Мусо ад-Давворийдан бир неча фанни ва бошқалардан ҳам ўқиган; кейин Тиҳомага бориб, «ал-Баҳжа» ва бошқа асарлар муаллифи машҳур шайхи Яҳё ибн Абу Бакр ал-Омирийдан ҳадис эшитган — ундан «Сунан Абу Довуд»ни эшитган ва у барча ҳадис китобларига ижоза берган. Барча илмларда етукликка эришиб, ҳали йигирмага ҳам кирмасдан тасниф қилган: «Минҳож ал-Қураший» шарҳини икки қалин жилдда, Имом ал-Ҳодийнинг «ал-Баҳр»ига ҳаж китобигача етган фойдали шарҳни — унда инсоф йўлини тутган ва бу унинг бир неча илмдаги чуқурлигига далолат қилади — ҳамда қалин бир жилддаги фойдали фатволар тўпламини ёзган. Шайхлари орасида Имом Муҳаммад ибн Алий ал-Вашалий ҳам бор: унга ҳазарда ҳам, сафарда ҳам ҳамроҳ бўлган. Барча илмларда камолга етгач, одамларни ўзига байъат қилишга чақирган; даъват унинг ватани Фаллаҳ ҳижратида бўлган ва саккиз юз етмиш тўққизинчи йил шавволининг тўққизинчи куни унга байъат қилишган; тоатига ас-Суда, Камлон, аш-Шарафайн ва Шом юртлари кирган, зайдия жойларининг уламоси ҳам байъат қилган, гарчи аҳлининг ҳаммаси жавоб бермаган бўлса-да. Илм, амал, карам ва бошқа шарафли хислатларда ал-Алнинг энг катта имомларидан бўлган; илмга муҳаббати зўр, ҳаққа таслим бўлиши ва далилга эргашиши ўзгаларда йўқ даражада эди — аш-Шавконий унинг имомлик қилиб туриб, имомат Қурайшнинг баъзи уруғларига хосланиши масаласида баҳс ёзиб, тўғрисини айтганини кўрганини эслайди. Имомлиги ражаб ойида вафотигача давом этган; халифалигининг муддати йигирма бир йил бўлган.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 415Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 415