Imom Muslim ibn al-Hajjoj ibn Muslim ibn Vard ibn Kavshoz

Naysoburlik al-Qushayriy, Abul-Husayn — «Sahih» sohibi, hofiz imomlardan biri. Hijoz, Iroq va Shomga safar qilib, Yahyo ibn Yahyo an-Naysoburiy, Ahmad ibn Hanbal, Ishoq ibn Rohuya, Abdulloh ibn Maslama va boshqalardan hadis eshitdi; Bagʻdodga bir necha bor kelib, u yer ahli undan rivoyat qildi, oxirgi kelishi ikki yuz ellik toʻqqizinchi yilda edi. Undan at-Termiziy hadis rivoyat qilgan. Muhammad al-Mosarjisiy naqlicha, Muslim: «Bu «Musnad as-Sahih»ni eshitilgan uch yuz ming hadis ichidan tanlab tuzdim», degan. Hofiz Abu Ali an-Naysoburiy: «Osmon gumbazi ostida hadis ilmida Muslimning kitobidan sahihroq narsa yoʻq», degan. al-Xatib al-Bagʻdodiy aytishicha, Muslim al-Buxoriyni himoya qilaverib, shu sabab u bilan Muhammad ibn Yahyo az-Zuhliy orasi buzilgan: az-Zuhliy majlisi oxirida «lafz» masalasini aytganlar majlisimizga kelmasin, deganida, Muslim ridosini salla ustidan olib, odamlar oldida turib chiqib ketgan va undan yozgan hamma narsasini hammol yelkasida uyiga qaytarib yuborgan. Rajab oyida, oltmish yoshida vafot etdi; Naysoburda karvonsaroyda savdo bilan ham shugʻullanardi.Найсобурлик ал-Қушайрий, Абул-Ҳусайн — «Саҳиҳ» соҳиби, ҳофиз имомлардан бири. Ҳижоз, Ироқ ва Шомга сафар қилиб, Яҳё ибн Яҳё ан-Найсобурий, Аҳмад ибн Ҳанбал, Исҳоқ ибн Роҳуя, Абдуллоҳ ибн Маслама ва бошқалардан ҳадис эшитди; Бағдодга бир неча бор келиб, у ер аҳли ундан ривоят қилди, охирги келиши икки юз эллик тўққизинчи йилда эди. Ундан ат-Термизий ҳадис ривоят қилган. Муҳаммад ал-Мосаржисий нақлича, Муслим: «Бу «Муснад ас-Саҳиҳ»ни эшитилган уч юз минг ҳадис ичидан танлаб туздим», деган. Ҳофиз Абу Али ан-Найсобурий: «Осмон гумбази остида ҳадис илмида Муслимнинг китобидан саҳиҳроқ нарса йўқ», деган. ал-Хатиб ал-Бағдодий айтишича, Муслим ал-Бухорийни ҳимоя қилавериб, шу сабаб у билан Муҳаммад ибн Яҳё аз-Зуҳлий ораси бузилган: аз-Зуҳлий мажлиси охирида «лафз» масаласини айтганлар мажлисимизга келмасин, деганида, Муслим ридосини салла устидан олиб, одамлар олдида туриб чиқиб кетган ва ундан ёзган ҳамма нарсасини ҳаммол елкасида уйига қайтариб юборган. Ражаб ойида, олтмиш ёшида вафот этди; Найсобурда карвонсаройда савдо билан ҳам шуғулланарди.

Manba: Shazarot az-zahab (Ibn al-Imod al-Hanbaliy), j. 3, b. 268Манба: Шазарот аз-заҳаб (Ибн ал-Имод ал-Ҳанбалий), ж. 3, б. 268