Ismoil ibn Hasan ibn Ahmad ibn Abur Rijol as-Sanʼoniy

Qozi Ahmad ibn Solih ibn Abur Rijoldan va Sanʼoning boshqa ulamolaridan ilm olgan. Jahhof uning tarjimasida shunday deydi: u balogʻatli, tili burro shoir edi, lekin vasvasa uni tutdi va vahmu xayollar unga hukmron boʻldi; Imom al-Mahdiy al-Abbos unga yomonlik niyat qilgan deb doim gapirar, tushlari koʻpayar edi. U havoning sehrgar sokinlari bor, ular tilini oʻgʻirlab, u bilan xabis soʻzlarni — koʻproq Imomni soʻkishni — gapiradi, deb daʼvo qilardi; shu sababli kechasi ogʻziga latta solib, lablarini arqon bilan mahkam bogʻlab, faqat burnidan nafas olib yotar, «aqlning yarmi ketdi, yarmi qoldi» deb toʻrt rakʼatli namozni ikki rakʼat oʻqirdi. Sanʼoning sharqida Malohin bozoridan, gʻarbida Talha masjidi manorasidan nariga oʻtmas, oʻtsam al-Mahdiyni oti ustida, Ismoilning boshini oldida kesilgan holda koʻraman, derdi. Nihoyat Sanʼodan chiqib Xavlon yurtiga ketdi va ming bir yuz sakson yettinchi yilning safarida Qozi Ahmad ibn Solih ibn Abur Rijol vositasida Imom al-Mahdiy al-Abbosga bir maktub hamda «Durrat al-minan va tuhfat az-zaman va salvat al-mazlum al-mumtahan» deb nomlagan bir yuz oʻn olti baytlik qasidasini yoʻlladi.Қози Аҳмад ибн Солиҳ ибн Абур Рижолдан ва Санъонинг бошқа уламоларидан илм олган. Жаҳҳоф унинг таржимасида шундай дейди: у балоғатли, тили бурро шоир эди, лекин васваса уни тутди ва ваҳму хаёллар унга ҳукмрон бўлди; Имом ал-Маҳдий ал-Аббос унга ёмонлик ният қилган деб доим гапирар, тушлари кўпаяр эди. У ҳавонинг сеҳргар сокинлари бор, улар тилини ўғирлаб, у билан хабис сўзларни — кўпроқ Имомни сўкишни — гапиради, деб даъво қиларди; шу сабабли кечаси оғзига латта солиб, лабларини арқон билан маҳкам боғлаб, фақат бурнидан нафас олиб ётар, «ақлнинг ярми кетди, ярми қолди» деб тўрт ракъатли намозни икки ракъат ўқирди. Санъонинг шарқида Малоҳин бозоридан, ғарбида Талҳа масжиди манорасидан нарига ўтмас, ўцам ал-Маҳдийни оти устида, Исмоилнинг бошини олдида кесилган ҳолда кўраман, дерди. Ниҳоят Санъодан чиқиб Хавлон юртига кетди ва минг бир юз саксон еттинчи йилнинг сафарида Қози Аҳмад ибн Солиҳ ибн Абур Рижол воситасида Имом ал-Маҳдий ал-Аббосга бир мактуб ҳамда «Дуррат ал-минан ва туҳфат аз-заман ва салват ал-мазлум ал-мумтаҳан» деб номлаган бир юз ўн олти байтлик қасидасини йўллади.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 972Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 972