Ismoil ibn Ibrohim ibn Abdussamad al-Hoshimiy al-Uqayliy al-Jabartiy az-Zabidiy ash-Shofiʼiy

Yetti yuz yigirma ikkinchi yilda tugʻilgan; ahvol va maqomlari bor edi, Zabid ahli unga katta eʼtiqod qoʻygan. Yosin surasini oʻqishga doimiy boʻlib, buni buyurar va uni oʻqish har bir hojatni bitiradi deb daʼvo qilardi. Ishining birinchi zohir boʻlishi shu boʻldiki, sulton al-Ashrafga unga qarshi kelgan qoʻshinning magʻlubiyatidan xushxabar berdi va ish shunday chiqdi; shu bilan uning huzurida martabasi va rad etilmaydigan soʻzi paydo boʻldi. Uyi ibodat ahliga ham, bekorchilarga ham, hojatmandlarga ham panoh boʻlgan: ibodat ahli zikr va namoz uchun, bekorchilar samoʼ va oʻyin uchun, hojatmandlar esa uning obroʻsi uchun kelardi. Ahmad ibn ar-Raddod va Muhammad al-Mizjojiy unga shogird tushib, sulton majlisiga kirishgan; oʻzi samoʼ va raqsga oʻta berilgan, Ibn Arabiy yoʻliga daʼvat qilardi — hattoki «Fusus»dan nusxa ololmagan kishining uning oldidagi martabasi tushib ketardi va uning sababidan haqni ochiq aytgan ulamolarga balo qattiq boʻldi. Undan yuz oʻgirib, Solih al-Misriyning solihligiga eʼtiqod qilgan baʼzi adiblar uni sheʼr bilan qoralagan; Solih al-Misriy unga qarshi turganda tarafdorlari uni Hindistonga surgun qildirishgan, keyin Zabid olimi Faqih Ahmad an-Noshiriy unga va ashoblariga qarshi turgan, ammo sultonning unga moyilligi tufayli ularni oʻzgartira olmagan. Al-Xazrajiy oʻz tarixida uni haddan ortiq ulugʻlab: «Avvalida bolalarga muallim edi, keyin nusk va ibodatga berilib, shayxlar suhbatida boʻlgan va unga fath boʻlgan; qoʻlida juda koʻp odam yoʻlga kirgan, ovozasi uzoqqa ketgan, karomatlari yoyilgan, xos va omning nazarida martabasi koʻtarilgan, al-Ashraf Ismoil ibn al-Abbos esa uning buyruqlarini bajarishda gʻoyat ilgari ketgan», deydi. Sakkiz yuz oltinchi yil rajab oyining oʻrtasida vafot etgan.Етти юз йигирма иккинчи йилда туғилган; аҳвол ва мақомлари бор эди, Забид аҳли унга катта эътиқод қўйган. Ёсин сурасини ўқишга доимий бўлиб, буни буюрар ва уни ўқиш ҳар бир ҳожатни битиради деб даъво қиларди. Ишининг биринчи зоҳир бўлиши шу бўлдики, султон ал-Ашрафга унга қарши келган қўшиннинг мағлубиятидан хушхабар берди ва иш шундай чиқди; шу билан унинг ҳузурида мартабаси ва рад этилмайдиган сўзи пайдо бўлди. Уйи ибодат аҳлига ҳам, бекорчиларга ҳам, ҳожатмандларга ҳам паноҳ бўлган: ибодат аҳли зикр ва намоз учун, бекорчилар самў ва ўйин учун, ҳожатмандлар эса унинг обрўси учун келарди. Аҳмад ибн ар-Раддод ва Муҳаммад ал-Мизжожий унга шогирд тушиб, султон мажлисига киришган; ўзи самў ва рақсга ўта берилган, Ибн Арабий йўлига даъват қиларди — ҳаттоки «Фусус»дан нусха ололмаган кишининг унинг олдидаги мартабаси тушиб кетарди ва унинг сабабидан ҳақни очиқ айтган уламоларга бало қаттиқ бўлди. Ундан юз ўгириб, Солиҳ ал-Мисрийнинг солиҳлигига эътиқод қилган баъзи адиблар уни шеър билан қоралаган; Солиҳ ал-Мисрий унга қарши турганда тарафдорлари уни Ҳиндистонга сургун қилдиришган, кейин Забид олими Фақиҳ Аҳмад ан-Ноширий унга ва ашобларига қарши турган, аммо султоннинг унга мойиллиги туфайли уларни ўзгартира олмаган. Ал-Хазражий ўз тарихида уни ҳаддан ортиқ улуғлаб: «Аввалида болаларга муаллим эди, кейин нуск ва ибодатга берилиб, шайхлар суҳбатида бўлган ва унга фатҳ бўлган; қўлида жуда кўп одам йўлга кирган, овозаси узоққа кетган, кароматлари ёйилган, хос ва омнинг назарида мартабаси кўтарилган, ал-Ашраф Исмоил ибн ал-Аббос эса унинг буйруқларини бажаришда ғоят илгари кетган», дейди. Саккиз юз олтинчи йил ражаб ойининг ўртасида вафот этган.

Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 139Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 139