Ismoil ibn Jomiʼ
Tabaʼ tobeʼin
Ismoil ibn Jomiʼ ibn Ismoil ibn Abdulloh ibn al-Muttalib ibn Abu Vadoʼa, Abul-Qosim — qoʻshiqchilikda mashhur, misol keltiriladigan kishilardan edi. Avval Qurʼonni yodlardi, keyin qoʻshiq sanʼatiga oʻtib, Qurʼonni tark etdi. «al-Agʻoniy» sohibi Abul-Faraj undan gʻaroyib hikoyalar keltiradi. Ulardan biri: «Bir kuni Harronda balkondan qarab turgan edim, meshi bilan suv olgani kelayotgan qora choʻri oʻtirib, meshini qoʻydi-da, kuyga soldi: “Allohga uning baxilligidan va oʻz saxovatimdan shikoyat qilaman; men unga asal boʻldim, u menga zaqqum toʻkadi…”. Sabrim ketdi, takrorlashini kutdim; u esa turib ketdi. Tushib ortidan bordim va qaytarishini soʻradim. “Ustimda har kuni ikki dirham xiroj bor”, dedi; ikki dirham berdim, u takrorladi, men yodlab, oʻsha kuni kuylab yurdim; ertalab esa unutibman. Qora choʻri kelganida yana soʻradim, u ikki dirhamsiz koʻnmadi, soʻng: “Toʻrt dirhamni koʻp koʻrayapsan shekilli! Koʻz oldimda turibsan — shu qoʻshiq uchun toʻrt ming dinor olasan”, dedi. Bir kecha uni Rashidga kuyladim, u menga ming dinor berdi; keyin uch marta qaytartirib, uch ming dinor berdi. Men tabassum qildim; “Nimaga kulding?” dedi — voqeani aytdim; kulib, ichida ming dinor boʻlgan yana bir hamyonni tashladi va: “Qora ayolni yolgʻonchi qilmayman”, dedi». Yana: «Bir kuni Madinada uch dirhamdan boshqa narsam yoʻq holda tongni qarshiladim; qarasam, boʻynida koʻza bilan quduqqa ketayotgan bir joriya yoniq ovozda kuylab borar edi…»Исмоил ибн Жомиъ ибн Исмоил ибн Абдуллоҳ ибн ал-Мутталиб ибн Абу Вадўа, Абул-Қосим — қўшиқчиликда машҳур, мисол келтириладиган кишилардан эди. Аввал Қуръонни ёдларди, кейин қўшиқ санъатига ўтиб, Қуръонни тарк этди. «ал-Ағоний» соҳиби Абул-Фараж ундан ғаройиб ҳикоялар келтиради. Улардан бири: «Бир куни Ҳарронда балкондан қараб турган эдим, меши билан сув олгани келаётган қора чўри ўтириб, мешини қўйди-да, куйга солди: “Аллоҳга унинг бахиллигидан ва ўз саховатимдан шикоят қиламан; мен унга асал бўлдим, у менга заққум тўкади…”. Сабрим кетди, такрорлашини кутдим; у эса туриб кетди. Тушиб ортидан бордим ва қайтаришини сўрадим. “Устимда ҳар куни икки дирҳам хирож бор”, деди; икки дирҳам бердим, у такрорлади, мен ёдлаб, ўша куни куйлаб юрдим; эрталаб эса унутибман. Қора чўри келганида яна сўрадим, у икки дирҳамсиз кўнмади, сўнг: “Тўрт дирҳамни кўп кўраяпсан шекилли! Кўз олдимда турибсан — шу қўшиқ учун тўрт минг динор оласан”, деди. Бир кеча уни Рашидга куйладим, у менга минг динор берди; кейин уч марта қайтартириб, уч минг динор берди. Мен табассум қилдим; “Нимага кулдинг?” деди — воқеани айтдим; кулиб, ичида минг динор бўлган яна бир ҳамённи ташлади ва: “Қора аёлни ёлғончи қилмайман”, деди». Яна: «Бир куни Мадинада уч дирҳамдан бошқа нарсам йўқ ҳолда тонгни қаршиладим; қарасам, бўйнида кўза билан қудуққа кетаётган бир жория ёниқ овозда куйлаб борар эди…»
Manba: al-Bidoya van-nihoya (Ibn Kasir), b. 5101Манба: ал-Бидоя ван-ниҳоя (Ибн Касир), б. 5101