Iso ibn Ishoq ibn Zurʼa ibn Marqus al-Bagʻdodiy (Abu Ali, Ibn Zurʼa)
Muhaddis
Iroq nasroniylaridan boʻlgan falsafa va mantiq olimi; tarjimasi bilan ajralib turardi. Tugʻilgani ham, vafoti ham Bagʻdodda; Rum yurtlariga savdo qilib borardi. Umrining oxirida «nafsning boqiyligi» haqida bir maqola yozishga berilib, taxminan bir yil shu haqda oʻylab, tunlarini bedor oʻtkazdi. Kitoblar tasnif qildi va tarjima qildi: yerning obod qismi haqidagi «Ixtisor kitob Aristotolis», «Agʻroz kutub Aristotolis al-mantiqiya», «Maʼoniy kitob Iysogʻujiy», «al-Aql», «Illat istinorat al-kavokib» va «Maqola fil-mabohis al-arbaʼa» — bu risolaning 630-yili koʻchirilgan nusxasini Zirikliy Vatikan kutubxonasida koʻrgan. Abu Hayyon u haqda: «Ibn Zurʼa tarjimasi yaxshi, naqli toʻgʻri, kitoblarga koʻp qaytadi, falsafaning ochiq joylarini yaxshi ado etadi, ammo uning nozik yerlariga yoʻli yoʻq; agar fikri savdoga boʻlinmasa, foyda muhabbati, yigʻishga hirsi va bermaslikdagi qattiqligi boʻlmasa edi, tabiati unga javob berardi; lekin u tarqoq, dunyo muhabbati esa koʻr va kar qiladi», degan.Ироқ насронийларидан бўлган фалсафа ва мантиқ олими; таржимаси билан ажралиб турарди. Туғилгани ҳам, вафоти ҳам Бағдодда; Рум юртларига савдо қилиб борарди. Умрининг охирида «нафснинг боқийлиги» ҳақида бир мақола ёзишга берилиб, тахминан бир йил шу ҳақда ўйлаб, тунларини бедор ўтказди. Китоблар тасниф қилди ва таржима қилди: ернинг обод қисми ҳақидаги «Ихтисор китоб Аристотолис», «Ағроз кутуб Аристотолис ал-мантиқия», «Маъоний китоб Ийсоғужий», «ал-Ақл», «Иллат истинорат ал-кавокиб» ва «Мақола фил-мабоҳис ал-арбаъа» — бу рисоланинг 630-йили кўчирилган нусхасини Зириклий Ватикан кутубхонасида кўрган. Абу Ҳайён у ҳақда: «Ибн Зуръа таржимаси яхши, нақли тўғри, китобларга кўп қайтади, фалсафанинг очиқ жойларини яхши адо этади, аммо унинг нозик ерларига йўли йўқ; агар фикри савдога бўлинмаса, фойда муҳаббати, йиғишга ҳирси ва бермасликдаги қаттиқлиги бўлмаса эди, табиати унга жавоб берарди; лекин у тарқоқ, дунё муҳаббати эса кўр ва кар қилади», деган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 100Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 100