Iso ibn Iskandar ibn al-Xuriy Ibrohim ibn Iso ibn Shibliy Abu Hoshim al-Maʼluf
Muhaddis
Tadqiqotchi tarixchi; Damashqdagi Arab ilmiy majmasi va Qohiradagi til majmasining aʼzosi. Asli havronlik, nasabi gʻassoniy oiladan; Livandagi «Kafr Aqob» qishlogʻida tugʻildi va boshlangʻich darslarni qishloq maktabida oldi, koʻp mutolaa qildi va ingliz tilini oʻrgandi. Shimoliy Livandagi «Kaftin» maktabida, Zahladagi Sharq kollejida va Damashqdagi pravoslav maktabida uchdan bir asr davomida arab adabiyotidan dars berdi, bir necha darslik yozdi; «Lubnon» va «al-Asr al-jadid» gazetalari hamda «an-Neʼma» jurnalini tahrir qilishda qatnashdi va 1911-yili «al-Osor» jurnalini chiqarib, undan besh jild bosdi. Nafis kutubxona toʻplagan — Bayrutdagi Amerika universiteti undan besh yuz qoʻlyozmani sotib olgan; Birinchi jahon urushidan keyin bir muddat Damashqda turib, soʻng Zahlada qaror topdi va oʻsha yerda vafot etdi. U uch shoirning otasi: «Alo bisot ar-rih» qasidasi sohibi Favziy, «Abqar» devoni sohibi Shafiq va «al-Avtor al-munqatiʼa» devoni sohibi Riyoz. Oʻzining koʻp nazmi «Devon» qoʻlyozmasida toʻplangan; asarlaridan: «Davoni al-qutuf fi sirat Bani-l-Maʼluf», «Tarix madinat Zahla», «al-Axloq majmuʼ odot» risolasi, xatlar haqida tadqiqot boʻlgan «al-Kitoba», «Tarix al-amir Faxriddin al-Maʼniy as-soniy», «al-Usar al-arabiya al-mushtahira bit-tibb va ashhar al-maxtutot al-arabiya at-tibbiya», «Qasr Ol al-Azm bi-Dimashq», «Nafois al-maxtutot», «Tarix Lubnon», 14 juzʼli «Tarix al-usar ash-sharqiya», «Xazoin al-kutub al-arabiya», «Muʼjam al-alfoz al-ommiya», «Magʻovis ad-durar fi aʼyon al-qarn at-tosiʼ ashar», «ad-Durr as-samin fi aʼyon al-qarn al-ishrin», «Navobigʻ an-niso» va oʻn juzʼli «at-Tazkira al-maʼlufiya». Juzef Mixail Istfon uning isteʼdodi hamda bosilgan va qoʻlyozma asarlari haqida 251 sahifalik dissertatsiya yozgan.Тадқиқотчи тарихчи; Дамашқдаги Араб илмий мажмаси ва Қоҳирадаги тил мажмасининг аъзоси. Асли ҳавронлик, насаби ғассоний оиладан; Ливандаги «Кафр Ақоб» қишлоғида туғилди ва бошланғич дарсларни қишлоқ мактабида олди, кўп мутолаа қилди ва инглиз тилини ўрганди. Шимолий Ливандаги «Кафтин» мактабида, Заҳладаги Шарқ коллежида ва Дамашқдаги православ мактабида учдан бир аср давомида араб адабиётидан дарс берди, бир неча дарслик ёзди; «Лубнон» ва «ал-Аср ал-жадид» газеталари ҳамда «ан-Неъма» журналини таҳрир қилишда қатнашди ва 1911-йили «ал-Осор» журналини чиқариб, ундан беш жилд босди. Нафис кутубхона тўплаган — Байрутдаги Америка университети ундан беш юз қўлёзмани сотиб олган; Биринчи жаҳон урушидан кейин бир муддат Дамашқда туриб, сўнг Заҳлада қарор топди ва ўша ерда вафот этди. У уч шоирнинг отаси: «Ало бисот ар-риҳ» қасидаси соҳиби Фавзий, «Абқар» девони соҳиби Шафиқ ва «ал-Автор ал-мунқатиъа» девони соҳиби Риёз. Ўзининг кўп назми «Девон» қўлёзмасида тўпланган; асарларидан: «Давони ал-қутуф фи сират Бани-л-Маълуф», «Тарих мадинат Заҳла», «ал-Ахлоқ мажмуъ одот» рисоласи, хатлар ҳақида тадқиқот бўлган «ал-Китоба», «Тарих ал-амир Фахриддин ал-Маъний ас-соний», «ал-Усар ал-арабия ал-муштаҳира бит-тибб ва ашҳар ал-махтутот ал-арабия ат-тиббия», «Қаср Ол ал-Азм би-Димашқ», «Нафоис ал-махтутот», «Тарих Лубнон», 14 жузъли «Тарих ал-усар аш-шарқия», «Хазоин ал-кутуб ал-арабия», «Муъжам ал-алфоз ал-оммия», «Мағовис ад-дурар фи аъён ал-қарн ат-тосиъ ашар», «ад-Дурр ас-самин фи аъён ал-қарн ал-ишрин», «Навобиғ ан-нисо» ва ўн жузъли «ат-Тазкира ал-маълуфия». Жузеф Михаил Истфон унинг истеъдоди ҳамда босилган ва қўлёзма асарлари ҳақида 251 саҳифалик диссертация ёзган.
Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 5, b. 101Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 5, б. 101