Iso ibn Masʼud ibn Mansur ibn Yahyo ibn Yunus az-Zavoviy al-Molikiy
Muhaddis
Zavovada tugʻilib, Abu Yusuf az-Zavoviyga fiqh oʻqidi, soʻng Iskandariyaga kelib u yerda fiqh oʻrgandi; keyin Qobisga qaytib u yerda qozilik qildi, yana Iskandariyaga qaytdi va Misrga kirdi — odamlar unga al-Azhar jomeʼida oʻqidi. Bir jamoadan, jumladan ad-Dimyotiydan eshitdi. «Muxtasar Ibn al-Hojib»ni olti oyda va «al-Muvatto»ni yodlaganini aytib yurardi. Damashqqa ham kirib u yerdagi molikiy hokimga noiblik qildi, Misrga qaytib u yerdagi molikiy hokimga ham noiblik qildi, soʻng bundan yuz oʻgirib tasnifga yuzlandi: «Muslim»ga oʻn ikki jildlik sharh yozib, unda «al-Muʼlim», uning «Ikmol»i va an-Navaviy sharhini jamladi va «Ikmol al-Ikmol» deb atadi, unga al-Bojiy hamda Ibn Abdulbarr kalomidan foydalar va masalalar qoʻshdi, foydali savollar keltirib ularga javob berdi. Ibn al-Hojibning furuʼ muxtasarini sharhlab yetti jildda «Sayd» bobigacha yetdi, Ibn Yusuf muxtasarini olti jildda sharhladi, manosik haqida kitobi bor, taloq masalasida Ibn Taymiyaga rad yozdi va bir tarix toʻplashga kirishib undan oʻn jild yozdi. Rajab boshida vafot etdi.Завовада туғилиб, Абу Юсуф аз-Завовийга фиқҳ ўқиди, сўнг Искандарияга келиб у ерда фиқҳ ўрганди; кейин Қобисга қайтиб у ерда қозилик қилди, яна Искандарияга қайтди ва Мисрга кирди — одамлар унга ал-Азҳар жомеъида ўқиди. Бир жамоадан, жумладан ад-Димётийдан эшитди. «Мухтасар Ибн ал-Ҳожиб»ни олти ойда ва «ал-Муватто»ни ёдлаганини айтиб юрарди. Дамашққа ҳам кириб у ердаги моликий ҳокимга ноиблик қилди, Мисрга қайтиб у ердаги моликий ҳокимга ҳам ноиблик қилди, сўнг бундан юз ўгириб таснифга юзланди: «Муслим»га ўн икки жилдлик шарҳ ёзиб, унда «ал-Муълим», унинг «Икмол»и ва ан-Нававий шарҳини жамлади ва «Икмол ал-Икмол» деб атади, унга ал-Божий ҳамда Ибн Абдулбарр каломидан фойдалар ва масалалар қўшди, фойдали саволлар келтириб уларга жавоб берди. Ибн ал-Ҳожибнинг фуруъ мухтасарини шарҳлаб етти жилдда «Сайд» бобигача етди, Ибн Юсуф мухтасарини олти жилдда шарҳлади, маносик ҳақида китоби бор, талоқ масаласида Ибн Таймияга рад ёзди ва бир тарих тўплашга киришиб ундан ўн жилд ёзди. Ражаб бошида вафот этди.
Manba: al-Badr at-Toliʼ (ash-Shavkoniy), b. 0Манба: ал-Бадр ат-Толиъ (аш-Шавконий), б. 0