Iyos ibn Muoz al-Ashhaliy al-Avsiy, madinalik

Menga Zuhayr ibn Harb aytdi: bizga Yaʼqub aytdi: menga otam aytdi, Ibn Ishoqdan: menga Husayn ibn Abdurrahmon ibn Amr ibn Saʼd ibn Muoz aytdi, Mahmud ibn Labiddan: Abul-Haysar Anas ibn Rofeʼ Makkaga kelganda, yonida Banu Abdulashhaldan yigitlar bor edi, ular ichida Iyos ibn Muoz ham bor edi; ular Xazrajdan boʻlgan qavmlariga qarshi Quraysh bilan ittifoq tuzishni istardilar. Rasululloh ﷺ ular haqida eshitib, huzurlariga bordilar va oldilariga oʻtirib: «Siz kelgan narsadan koʻra yaxshiroq narsani istaysizlarmi?» dedilar. Ular: «U nima?» dedilar. U zot: «Men Allohning Rasulimen, U meni bandalarga yubordi — ularni Allohga ibodat qilishga va Unga hech narsani sherik qilmaslikka chaqiraman; menga Kitob nozil qilindi», dedilar. Soʻng ularga Islomni zikr qildilar va Qurʼon oʻqib berdilar. Shunda yosh yigit boʻlgan Iyos ibn Muoz: «Ey qavmim, vallohi, bu siz kelgan narsadan yaxshiroq», dedi. Mahmud dedi: menga qavmimdan uning oʻlimida hozir boʻlganlar xabar berishdi: u vafot etguncha Allohga tahlil, takbir va hamd aytib turganini eshitib turishgan; uning musulmon holida vafot etganiga shubha qilinmasdi — chunki u oʻsha majlisda Paygʻambardan ﷺ eshitganlaridan Islomni his qilgan edi. Ziyod esa: Ibn Ishoqdan, u Muhammad ibn Abdurrahmondan, dedi.Менга Зуҳайр ибн Ҳарб айтди: бизга Яъқуб айтди: менга отам айтди, Ибн Ишоқдан: менга Ҳусайн ибн Абдурраҳмон ибн Амр ибн Саъд ибн Муоз айтди, Маҳмуд ибн Лабиддан: Абул-Ҳайсар Анас ибн Рофеъ Маккага келганда, ёнида Бану Абдулашҳалдан йигитлар бор эди, улар ичида Иёс ибн Муоз ҳам бор эди; улар Хазраждан бўлган қавмларига қарши Қурайш билан иттифоқ тузишни истардилар. Расулуллоҳ ﷺ улар ҳақида эшитиб, ҳузурларига бордилар ва олдиларига ўтириб: «Сиз келган нарсадан кўра яхшироқ нарсани истайсизларми?» дедилар. Улар: «У нима?» дедилар. У зот: «Мен Аллоҳнинг Расулимен, У мени бандаларга юборди — уларни Аллоҳга ибодат қилишга ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмасликка чақираман; менга Китоб нозил қилинди», дедилар. Сўнг уларга Исломни зикр қилдилар ва Қуръон ўқиб бердилар. Шунда ёш йигит бўлган Иёс ибн Муоз: «Эй қавмим, валлоҳи, бу сиз келган нарсадан яхшироқ», деди. Маҳмуд деди: менга қавмимдан унинг ўлимида ҳозир бўлганлар хабар беришди: у вафот этгунча Аллоҳга таҳлил, такбир ва ҳамд айтиб турганини эшитиб туришган; унинг мусулмон ҳолида вафот этганига шубҳа қилинмасди — чунки у ўша мажлисда Пайғамбардан ﷺ эшитганларидан Исломни ҳис қилган эди. Зиёд эса: Ибн Ишоқдан, у Муҳаммад ибн Абдурраҳмондан, деди.

Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 2, b. 237Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 2, б. 237