Jaʼfar ibn Muhammad ibn Umar al-Balxiy

Abu Maʼshar — mashhur falakiyot olimi. Avvalida hadis ahlidan edi, yulduzlar ilmini umrining qirq yettinchi yilidan keyin oʻrgangan. Abbosiy al-Mustaʼin uni qamchi bilan urgan, chunki u bir narsani yuz berishidan oldin aytgan va u voqea sodir boʻlgan; shundan u: «Toʻgʻri aytdim-u, jazolandim!» derdi. Al-Qiftiy uni taʼriflab: «Islom ahlining yulduzlar ahkomidagi olimi», degan. Forslar tarixi va boshqa xalqlarning xabarlarini odamlarning eng yaxshi bilgani edi. Uzoq umr koʻrgan — yuz yoshdan oshgan. Asli Xurosondagi Balxdan; bir muddat Bagʻdodda turgan va Vositda vafot etgan. Oʻrta asrlarda gʻarbliklar orasida «Albumasar» nomi bilan tanilgan. Tasniflari koʻp: «Kitob at-tabo'iʼ», lotinchaga tarjima qilinib nashr etilgan «al-Madxal al-kabir», bir parchasi chop etilgan «al-Qironot», ingliz tilidagi tarjimasi bilan bosilgan «al-Uluf fi buyut al-ibodot», «Kitob fit-tamom val-kamol» sarlavhasi bilan bosilgan «Mavolid ar-rijol van-niso», «ad-Duval val-milal», «al-Malohim», «Hayʼat al-falak», «Tabo'iʼ al-buldon», «al-Amtor var-riyoh», «Isbot ilm an-nujum», katta «Zij», kichik «Zij» va Ribot xizonasida 567-hijriy yilda koʻchirilgan sharqona nusxasi saqlanadigan «al-Ixtiyorot fil-aʼmol val-havoij min umur as-salotin».Абу Маъшар — машҳур фалакиёт олими. Аввалида ҳадис аҳлидан эди, юлдузлар илмини умрининг қирқ еттинчи йилидан кейин ўрганган. Аббосий ал-Мустаъин уни қамчи билан урган, чунки у бир нарсани юз беришидан олдин айтган ва у воқеа содир бўлган; шундан у: «Тўғри айтдим-у, жазоландим!» дерди. Ал-Қифтий уни таърифлаб: «Ислом аҳлининг юлдузлар аҳкомидаги олими», деган. Форслар тарихи ва бошқа халқларнинг хабарларини одамларнинг энг яхши билгани эди. Узоқ умр кўрган — юз ёшдан ошган. Асли Хуросондаги Балхдан; бир муддат Бағдодда турган ва Воситда вафот этган. Ўрта асрларда ғарбликлар орасида «Албумасар» номи билан танилган. Таснифлари кўп: «Китоб ат-табўиъ», лотинчага таржима қилиниб нашр этилган «ал-Мадхал ал-кабир», бир парчаси чоп этилган «ал-Қиронот», инглиз тилидаги таржимаси билан босилган «ал-Улуф фи буют ал-ибодот», «Китоб фит-тамом вал-камол» сарлавҳаси билан босилган «Маволид ар-рижол ван-нисо», «ад-Дувал вал-милал», «ал-Малоҳим», «Ҳайъат ал-фалак», «Табўиъ ал-булдон», «ал-Амтор вар-риёҳ», «Исбот илм ан-нужум», катта «Зиж», кичик «Зиж» ва Рибот хизонасида 567-ҳижрий йилда кўчирилган шарқона нусхаси сақланадиган «ал-Ихтиёрот фил-аъмол вал-ҳавоиж мин умур ас-салотин».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 2, b. 127Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 2, б. 127