Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy
جرير بن عبد الله البجلي
Sahobiy
Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy)Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий)
Jarir ibn Abdulloh ibn Jobir ibn Molik — olijanob va koʻrkam amir, Abu Amr — Abu Abdulloh ham deyilgan — al-Bajaliy al-Qasriy; Qasr — Qahton qabilalaridandir. U sahobalarning atoqlilaridan boʻlib, Paygʻambar ﷺ ga har bir musulmonga xolis nasihat qilish sharti bilan bayʼat qilgan. Undan Anas, Qays ibn Abu Hozim, Abu Voil, ash-Shaʼbiy, Hammom ibn al-Horis, toʻrt oʻgʻli — al-Munzir, Ubaydulloh, Ibrohim (unga yetishmagan) va Ayyub, Shahr ibn Havshab, Ziyod ibn Iloqa, nabirasi Abu Zurʼa ibn Amr ibn Jarir, Abu Ishoq as-Sabiʼiy va bir jamoa rivoyat qilishgan. Al-Mugʻiyra ibn Shibl rivoyatida Jarir aytadi: «Madinaga yaqinlashganimda tuyamni choʻktirib, xurjunimni ochdim-da, hullamni kiyib masjidga kirdim. Qarasam, Rasululloh ﷺ xutba qilyaptilar. Odamlar menga tikilib qolishdi. Yonimdagi kishidan: “Rasululloh ﷺ men haqimda biror narsa aytdilarmi?” desam: “Ha, seni eng goʻzal zikr bilan esladilar: xutba asnosida — mana shu daradan sizlarga Yaman ahlining eng yaxshilaridan biri kirib keladi; ogoh boʻlingki, yuzida farishta siymosi bor, dedilar”, dedi. Shunda Allohga hamd aytdim». Aytamanki (Zahabiy): u husni benazir, jamoli komil kishi edi. Qays rivoyatida Jarir: «Musulmon boʻlganimdan beri Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar deguncha yuzimga tabassum qilardilar», degan. Paygʻambar ﷺ unga: «Zul-Xalasadan — Xasʼamning “Yaman kaʼbasi” deb atalgan uyidan meni tinchlantirmaysanmi?» dedilar. U aytadi: «Biz uni buzib, kuydirib, qoʻtir tuyaday qilib tashladik»; Paygʻambar ﷺ Ahmas otliqlari va erlariga besh bor baraka tiladilar. Jarir: «Yo Rasululloh, otda mustahkam oʻtira olmayman», deganida, qoʻllarini uning koʻksiga qoʻyib: «Allohim, uni hidoyat qiluvchi va hidoyat topgan qil», dedilar. Umar uni yalangʻoch holda koʻrib: «Ridoingni ol!» degan va odamlarga: «Yusuf alayhissalom haqida zikr qilinganidan boshqa, bironta odamning bunday surat berilganini koʻrmadim», degan; Ibrohim ibn Jarir rivoyatida Umar: «Jarir bu ummatning Yusufidir», degan. Umar unga: «Johiliyatda ham qanday yaxshi sayyid eding, islomda ham qanday yaxshi sayyidsan», degan. Shaʼbiy aytadi: Qodisiya kuni Saʼd ibn Abu Vaqqos qoʻshinining oʻng qanotida Jarir ibn Abdulloh turgan. U Kufada, soʻng Qarqisiyoda istiqomat qildi; Ali tomonidan Muoviyaga bayʼatga chaqiruvchi elchi boʻlib borgan. Ibn Saʼd naql qiladi: u Ali bilan Muoviya orasidagi fitnadan chetlanib, Jazira va uning atroflarida turdi, to Zahhok ibn Qays Kufa voliysi boʻlgan davrda ash-Sharotda vafot etdi. Al-Haysam ibn Adiy aytadi: Usmon nomidan Hamadonga voliy boʻlganida bir koʻzi ketgan edi. Al-Haysam, Xalifa va Muhammad ibn al-Musanno: u 51 h. yilda vafot etgan, deyishgan; Ibn al-Kalbiy esa: 54 h. yilda vafot etgan, degan.Жарир ибн Абдуллоҳ ибн Жобир ибн Молик — олижаноб ва кўркам амир, Абу Амр — Абу Абдуллоҳ ҳам дейилган — ал-Бажалий ал-Қасрий; Қаср — Қаҳтон қабилаларидандир. У саҳобаларнинг атоқлиларидан бўлиб, Пайғамбар ﷺ га ҳар бир мусулмонга холис насиҳат қилиш шарти билан байъат қилган. Ундан Анас, Қайс ибн Абу Ҳозим, Абу Воил, аш-Шаъбий, Ҳаммом ибн ал-Ҳорис, тўрт ўғли — ал-Мунзир, Убайдуллоҳ, Иброҳим (унга етишмаган) ва Айюб, Шаҳр ибн Ҳавшаб, Зиёд ибн Илоқа, набираси Абу Зуръа ибн Амр ибн Жарир, Абу Исҳоқ ас-Сабиъий ва бир жамоа ривоят қилишган. Ал-Муғийра ибн Шибл ривоятида Жарир айтади: «Мадинага яқинлашганимда туямни чўктириб, хуржунимни очдим-да, ҳулламни кийиб масжидга кирдим. Қарасам, Расулуллоҳ ﷺ хутба қиляптилар. Одамлар менга тикилиб қолишди. Ёнимдаги кишидан: “Расулуллоҳ ﷺ мен ҳақимда бирор нарса айтдиларми?” десам: “Ҳа, сени энг гўзал зикр билан эсладилар: хутба асносида — мана шу дарадан сизларга Яман аҳлининг энг яхшиларидан бири кириб келади; огоҳ бўлингки, юзида фаришта сиймоси бор, дедилар”, деди. Шунда Аллоҳга ҳамд айтдим». Айтаманки (Заҳабий): у ҳусни беназир, жамоли комил киши эди. Қайс ривоятида Жарир: «Мусулмон бўлганимдан бери Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар дегунча юзимга табассум қилардилар», деган. Пайғамбар ﷺ унга: «Зул-Халасадан — Хасъамнинг “Яман каъбаси” деб аталган уйидан мени тинчлантирмайсанми?» дедилар. У айтади: «Биз уни бузиб, куйдириб, қўтир туядай қилиб ташладик»; Пайғамбар ﷺ Аҳмас отлиқлари ва эрларига беш бор барака тиладилар. Жарир: «Ё Расулуллоҳ, отда мустаҳкам ўтира олмайман», деганида, қўлларини унинг кўксига қўйиб: «Аллоҳим, уни ҳидоят қилувчи ва ҳидоят топган қил», дедилар. Умар уни яланғоч ҳолда кўриб: «Ридоингни ол!» деган ва одамларга: «Юсуф алайҳиссалом ҳақида зикр қилинганидан бошқа, биронта одамнинг бундай сурат берилганини кўрмадим», деган; Иброҳим ибн Жарир ривоятида Умар: «Жарир бу умматнинг Юсуфидир», деган. Умар унга: «Жоҳилиятда ҳам қандай яхши саййид эдинг, исломда ҳам қандай яхши саййидсан», деган. Шаъбий айтади: Қодисия куни Саъд ибн Абу Ваққос қўшинининг ўнг қанотида Жарир ибн Абдуллоҳ турган. У Куфада, сўнг Қарқисиёда истиқомат қилди; Али томонидан Муовияга байъатга чақирувчи элчи бўлиб борган. Ибн Саъд нақл қилади: у Али билан Муовия орасидаги фитнадан четланиб, Жазира ва унинг атрофларида турди, то Заҳҳок ибн Қайс Куфа волийси бўлган даврда аш-Шаротда вафот этди. Ал-Ҳайсам ибн Адий айтади: Усмон номидан Ҳамадонга волий бўлганида бир кўзи кетган эди. Ал-Ҳайсам, Халифа ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно: у 51 ҳ. йилда вафот этган, дейишган; Ибн ал-Калбий эса: 54 ҳ. йилда вафот этган, деган.
Manba: Siyar aʼlam an-nubalo (az-Zahabiy), j. 6, b. 530Манба: Сияр аълам ан-нубало (аз-Заҳабий), ж. 6, б. 530
at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy)ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий)
Kufaga koʻchgan. Abu Nuaym bizga aytdi: Yunus ibn Abu Ishoq bizga aytdi, u al-Mugʻiyra ibn Shubayl ibn Avfdan, u Jarir ibn Abdullohdan: «Madinaga yaqinlashganimda ulovimni choʻktirdim, xurjinimni yechib hullamni kiydim va (shaharga) kirdim; Paygʻambar ﷺ xutba qilayotgan edilar». Yazid ibn Horun aytdi: Hishom bizga aytdi, u Hammoddan, u Ibrohimdan, u Jarir ibn Abdullohdan — u Paygʻambar ﷺ ning huzurlariga u zot vafot etgan yili kelgan edi.Куфага кўчган. Абу Нуайм бизга айтди: Юнус ибн Абу Исҳоқ бизга айтди, у ал-Муғийра ибн Шубайл ибн Авфдан, у Жарир ибн Абдуллоҳдан: «Мадинага яқинлашганимда уловимни чўктирдим, хуржинимни ечиб ҳулламни кийдим ва (шаҳарга) кирдим; Пайғамбар ﷺ хутба қилаётган эдилар». Язид ибн Ҳорун айтди: Ҳишом бизга айтди, у Ҳаммоддан, у Иброҳимдан, у Жарир ибн Абдуллоҳдан — у Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларига у зот вафот этган йили келган эди.
Manba: at-Tarix al-kabir (al-Buxoriy), j. 2, b. 726Манба: ат-Тарих ал-кабир (ал-Бухорий), ж. 2, б. 726