Mahmud ibn Masʼud ibn Muslih al-Forisiy, Qutbiddin ash-Sheroziy

Qozi, aqliy ilmlar olimi, mufassir. Sherozda tugʻilgan; otasi u yerda tabib edi va undan oʻqidi, soʻng Nasiriddin at-Tusiy huzuriga borib undan taʼlim oldi. Rum yurtiga kirib Sivos va Malatya qoziligini oldi. Shomni ziyorat qildi, keyin Tabrizda yashab, oʻsha yerda vafot etdi. Zarif kishi edi: gʻam koʻtarmasdi, soʻfiylar kiyimini almashtirmasdi, shatranjni yaxshi va tinmay oʻynar, koʻzboylogʻlikni puxta bilar, rabob chalar va masxarabozlar halqasida oʻtirardi. Ilm dengizlaridan edi. Kitoblaridan: 40 jildga yaqin «Fath al-mannon fi tafsir al-Qurʼon» (uning birinchi juzi qoʻlyozma), «Mushkilot at-tafosir», «Hikmat al-ishroq», «Toj al-ulum», Ibn Sinoning tibbga oid «Kulliyot al-Qonun»iga sharh (Zirikliy uning 731-yili yozilgan, mashriqiy xatdagi toʻrtinchi jildini Ribot xizonasida — 148 — koʻrgan), balogʻatga oid «Miftoh al-Miftoh», hikmatga oid «Gʻurrat at-toj», hayʼat ilmiga oid «Nihoyat al-idrok fi diroyat al-aflok», «Sharh al-Asror li-s-Suhravardiy», «Risola fi bayon al-hoja ilo-t-tibb va odob al-atibbo va vasoyohum», «al-Intisof, sharh al-Kashshof», «Sharh Muxtasar Ibn al-Hojib», hayʼatga oid «at-Tuhfa ash-shohiya», hayʼatga oid «at-Tabsira», «Sharh at-Tazkira an-nosiriya» va «Risola fi-l-baras».Қози, ақлий илмлар олими, муфассир. Шерозда туғилган; отаси у ерда табиб эди ва ундан ўқиди, сўнг Насириддин ат-Тусий ҳузурига бориб ундан таълим олди. Рум юртига кириб Сивос ва Малатя қозилигини олди. Шомни зиёрат қилди, кейин Табризда яшаб, ўша ерда вафот этди. Зариф киши эди: ғам кўтармасди, сўфийлар кийимини алмаштирмасди, шатранжни яхши ва тинмай ўйнар, кўзбойлоғликни пухта билар, рабоб чалар ва масхарабозлар ҳалқасида ўтирарди. Илм денгизларидан эди. Китобларидан: 40 жилдга яқин «Фатҳ ал-маннон фи тафсир ал-Қуръон» (унинг биринчи жузи қўлёзма), «Мушкилот ат-тафосир», «Ҳикмат ал-ишроқ», «Тож ал-улум», Ибн Синонинг тиббга оид «Куллиёт ал-Қонун»ига шарҳ (Зириклий унинг 731-йили ёзилган, машриқий хатдаги тўртинчи жилдини Рибот хизонасида — 148 — кўрган), балоғатга оид «Мифтоҳ ал-Мифтоҳ», ҳикматга оид «Ғуррат ат-тож», ҳайъат илмига оид «Ниҳоят ал-идрок фи дироят ал-афлок», «Шарҳ ал-Асрор ли-с-Суҳравардий», «Рисола фи баён ал-ҳожа ило-т-тибб ва одоб ал-атиббо ва васоёҳум», «ал-Интисоф, шарҳ ал-Кашшоф», «Шарҳ Мухтасар Ибн ал-Ҳожиб», ҳайъатга оид «ат-Туҳфа аш-шоҳия», ҳайъатга оид «ат-Табсира», «Шарҳ ат-Тазкира ан-носирия» ва «Рисола фи-л-барас».

Manba: al-Aʼlom (Xayruddin az-Zirikliy), j. 7, b. 187Манба: ал-Аълом (Хайруддин аз-Зириклий), ж. 7, б. 187